गेल्या तीन वर्षांपासून सुरू असलेल्या कोरोना महामारीला रोखण्यासाठी आपण सर्वांनी आपल्या दिनचर्येत अनेक बदल केले आहेत, सामाजिक विलगीकरण हा त्यापैकीच एक आहे. या सवयीमुळे कोरोनाचा प्रसार कमी होण्यास मदत होऊ शकते. तथापि, एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, सामाजिक अलगावमुळे लोकांमध्ये स्मृतिभ्रंश रोगाचा धोका वाढत आहे.
स्मृतिभ्रंश हा मेंदूच्या संरचनेतील बदलांमुळे होणारा आजार आहे, ज्यामध्ये मेंदूची क्षमता कमी होते आणि रुग्णांना स्मरणशक्ती, विचार, वर्तन आणि भावनांशी संबंधित समस्यांना सामोरे जावे लागते.

सामाजिक विलगीकरणाचा आपल्या शरीरावर कसा परिणाम होतो या संशोधनात, असे आढळून आले आहे की ही सवय 50 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या लोकांमध्ये स्मृतिभ्रंशाचा धोका वाढवू शकते. भारतात 40 लाखांहून अधिक लोकांना स्मृतिभ्रंशाची समस्या आहे. साधारणत: वयाच्या 60 वर्षांनंतर या आजाराचा धोका जास्त असतो, पण अलीकडच्या काळात त्याची वयोमर्यादाही कमी होताना दिसत आहे.
जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटी स्कूल ऑफ मेडिसिन आणि ब्लूमबर्ग स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थ येथील संशोधकांनी केलेल्या अभ्यासात असे आढळून आले आहे की सामाजिक विलगीकरणामुळे स्मृतिभ्रंशाचा धोका वाढू शकतो. सामाजिक विलगीकरण हे थेट या विकाराला कारणीभूत नाही, परंतु यामुळे लोकांचा एकमेकांशी संपर्क कमी झाला आहे. एकमेकांशी कमी संवाद आणि संवाद यामुळे वर्तणुकीत बदलही मोठ्या प्रमाणात होताना दिसत आहेत. 50-60 वयोगटातील लोकांना देखील स्मृतिभ्रंशाचा धोका असल्याचे ओळखले जात आहे, ही एक चिंताजनक परिस्थिती बनली आहे.

अमेरिकेमध्ये 65 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या चारपैकी एका व्यक्तीमध्ये स्मृतिभ्रंश दिसून येतो. अमेरिकन जेरियाट्रिक्‍स सोसायटीच्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनात 5,022 मेडिकेअर सहभागींकडील डेटा वापरला गेला. अभ्यासाच्या सुरूवातीस, 23% विविध कारणांमुळे सामाजिक अलगावमध्ये होते, जरी त्यांच्यात स्मृतिभ्रंशाची लक्षणे नव्हती. तथापि, नऊ वर्षांच्या अभ्यासाच्या शेवटी, 21 टक्के लोकांना स्मृतिभ्रंश असल्याचे निदान झाले. जे लोक नऊ वर्षांच्या कालावधीत सामाजिकदृष्ट्या एकटे राहतात त्यांना कालांतराने स्मृतिभ्रंश होण्याचा धोका 27 टक्‍क्‍यांनी जास्त असतो. जर लोक एकमेकांशी जोडलेले राहिले तर हा धोका 31 टक्‍क्‍यांनी कमी होऊ शकतो.
एकमेकांसोबत राहून आपली सुख-दु:खं वाटून घेण्याची मानवी प्रवृत्ती आहे. अशी संधी कुणाला नाहीच मिळाली तर अनेक प्रकारच्या न्यूरोलॉजिकल आणि वर्तणुकीशी संबंधित समस्या निर्माण होण्याचा धोका असतो. संवादाच्या साध्या तंत्रांचे पालन करून स्मृतिभ्रंशाचा धोका कमी केला जाऊ शकतो. आपल्या संज्ञानात्मक आरोग्यासाठी सामाजिक कनेक्‍शन आवश्‍यक आहे.

कोरोना महामारीपासून सामाजिक तुटलेपणा आणखी वाढला आहे, ज्याचे आगामी दशकांमध्ये गंभीर दुष्परिणाम होऊ शकतात. कोणत्याही माध्यमातून लोकांच्या संपर्कात राहणे, जरी तुम्ही एकांतात असाल तरीही, मानसिक आरोग्य राखण्यासाठी खूप महत्वाचे आहे.
याशिवाय इतर अनेक जीवनशैली घटक देखील स्मृतिभ्रंशाचा धोका वाढवू शकतात, त्यांचे लहान वयापासूनच संरक्षण केले पाहिजे. सोशल मीडियाऐवजी लोकांशी वैयक्तिक संवाद वाढवा. नियमित व्यायाम करणे, मद्यपान आणि धूम्रपान टाळणे आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे यामुळे तुमचा स्मृतिभ्रंश होण्याचा धोका कमी होतो. ज्या लोकांना डिमेंशियाचा कौटुंबिक इतिहास आहे अशा लोकांना जास्त काळजी घेणे आवश्‍यक आहे.