DA Hike: केंद्र सरकारने आज (28 मार्च) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत केंद्रीय कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांसाठी महागाई भत्ता (DA) आणि महागाई साहाय्य (DR) मध्ये 2% वाढ करण्याचा मोठा निर्णय घेतला. ही वाढ 1 जानेवारी 2025 पासून लागू होईल. म्हणजेच जानेवारी ते मार्च या तीन महिन्यांचा थकबाकीही कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांना मिळेल. या निर्णयाचा फायदा देशातील 1 कोटीहून अधिक केंद्रीय कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांना होणार आहे.

सरकार दरवर्षी दोनदा DA मध्ये वाढ करते – एकदा जानेवारी ते जून आणि दुसऱ्यांदा जुलै ते डिसेंबरसाठी. ही घोषणा सहसा होळी आणि दिवाळीच्या आधी केली जाते, जेणेकरून कर्मचाऱ्यांना महागाईपासून दिलासा मिळेल. पण यंदा जानेवारी-जूनची वाढ होळीपूर्वी जाहीर झाली नाही आणि 15-20 दिवस उशिराने 28 मार्चला घोषित झाली. त्यामुळे एप्रिलच्या पगारात वाढीव DA आणि तीन महिन्यांची थकबाकी एकत्र मिळेल.

DA मध्ये 2% वाढीचा किती फायदा होणार?

महागाई भत्ता हा कर्मचाऱ्यांच्या मूळ पगाराचा आणि पेन्शनधारकांच्या मूळ पेन्शनचा एक भाग असतो. महागाई वाढल्याने त्यांची खरेदी शक्ती टिकवण्यासाठी ही वाढ केली जाते. यावेळी DA 53% वरून 55% झाला आहे. म्हणजे आता मूळ पगाराच्या 55% इतका DA मिळेल. त्याचप्रमाणे पेन्शनधारकांना DR मध्येही 2% वाढ मिळेल.

उदाहरणाने समजून घेऊया: समजा एखाद्या कर्मचाऱ्याचा मूळ पगार 30,000 रुपये आहे. आधी त्याला 53% DA म्हणजे 15,900 रुपये मिळत होते. आता 55% DA मिळेल, म्हणजे 16,500 रुपये. याचा अर्थ दरमहा 600 रुपये जास्त मिळतील. वर्षभरात हा फायदा 7,200 रुपये (600 x 12) होईल. शिवाय, जानेवारी ते मार्चची थकबाकी 1,800 रुपये एप्रिलच्या पगारात मिळेल. म्हणजे एप्रिलमध्ये वाढीव DA आणि थकबाकीसह 2,400 रुपये जादा मिळतील.

आता पेन्शनधारकाचे उदाहरण: जर एखाद्याची मूळ पेन्शन 15,000 रुपये असेल, तर आधी त्याला 53% DR म्हणजे 7,950 रुपये मिळत होते. आता 55% DR मिळेल, म्हणजे 8,250 रुपये. याचा अर्थ दरमहा 300 रुपये जास्त आणि वर्षभरात 3,600 रुपये फायदा. थकबाकी म्हणून 900 रुपये एप्रिलमध्ये मिळतील. म्हणजे एप्रिलमध्ये 1,200 रुपये जादा मिळतील.

ही रक्कम कमी वाटू शकते, पण महागाईपासून थोडा दिलासा मिळेल. मात्र, गेल्या सात वर्षांत DA मध्ये किमान 3% किंवा 4% वाढ होत होती. यंदा फक्त 2% वाढ झाल्याने काही कर्मचारी आणि पेन्शनधारक नाराज आहेत.

8व्या वेतन आयोगाकडून मोठ्या अपेक्षा –

ही DA वाढ खास कारणाने चर्चेत आहे. कारण ही 8व्या वेतन आयोगाच्या घोषणेनंतरची पहिली वाढ आहे. सरकारने 16 जानेवारी 2025 रोजी 8व्या वेतन आयोगाच्या स्थापनेची घोषणा केली, जो 1 जानेवारी 2026 पासून लागू होईल. या आयोगाला शिफारशी देण्यासाठी किमान एक वर्ष लागेल. म्हणजे यंदा ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये जुलै-डिसेंबरची DA वाढ ही 7व्या वेतन आयोगाखालील शेवटची वाढ असेल. त्यानंतर 8व्या वेतन आयोगाच्या शिफारशी लागू होतील.

8वा वेतन आयोग लागू झाल्यावर DA मूळ पगारात समाविष्ट होईल आणि तो पुन्हा 0% पासून सुरू होईल. उदाहरणार्थ, जर तुमचा मूळ पगार 30,000 रुपये असेल आणि DA 55% असेल, तर तुमचा एकूण पगाराचा भाग 46,500 रुपये होतो. 8व्या वेतन आयोगानंतर हा DA मूळ पगारात मिळून नवीन मूळ पगार 46,500 रुपये किंवा त्यापेक्षा जास्त होऊ शकतो. त्यानंतर DA पुन्हा 0% पासून सुरू होईल आणि दर सहा महिन्यांनी वाढेल.

आता कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांच्या नजरा 8व्या वेतन आयोगाकडे आहेत. सरकार लवकरच आयोगाच्या सदस्यांची नावे जाहीर करू शकते. पुढील एका वर्षात हा आयोग आपला अहवाल देईल, ज्यात पगार आणि पेन्शनमध्ये मोठे बदल अपेक्षित आहेत. तोपर्यंत एप्रिलमध्ये वाढीव DA आणि थकबाकीमुळे थोडीशी का होईना, पण मदत मिळेल.

कर्मचाऱ्यांना किती दिलासा?
एकूणच, 2% DA आणि DR वाढीमुळे केंद्रीय कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांना काही फायदा होईल. किमान मूळ पगार 30,000 रुपये गृहीत धरला, तर दरमहा 600 रुपये वाढ आणि तीन महिन्यांची 1,800 रुपयांची थकबाकी एप्रिलमध्ये मिळेल. पेन्शनधारकांनाही असाच फायदा होईल. फाइनेंशियल एक्सप्रेसच्या रिपोर्टनुसार, गेल्या सात वर्षांतील ही सर्वात कमी वाढ आहे, ज्यामुळे अनेकजण समाधानी नाहीत. सरकार म्हणते की ही वाढ महागाईनुसार ठरवली आहे, पण कर्मचारी संघटनांना ती कमी वाटते.

पुढील DA वाढ दिवाळीच्या आसपास होईल, जी 7व्या वेतन आयोगाची शेवटची वाढ असेल. त्यानंतर 8वा वेतन आयोग पगार आणि पेन्शनची संपूर्ण चित्र बदलू शकतो. तोपर्यंत ही छोटीशी मदत कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांना आधार देईल आणि भविष्यातील मोठ्या अपेक्षा जागृत ठेवेल.