नवी दिल्ली: बंगालच्या उपसागरातून आलेल्या ‘मोंथा’ या अत्यंत तीव्र चक्रीवादळाने मंगळवारी रात्री आंध्र प्रदेशातील काकीनाडा आणि मछलीपट्टनम किनारपट्टीच्या दरम्यान धडक दिली. या वादळामुळे किनारपट्टीवर ११० किलोमीटर प्रति तास वेगाने वारे वाहिले, ज्यामुळे सर्वत्र मोठे नुकसान झाले असून जनजीवनही विस्कळीत झाले आहे. थायलंडने या चक्रीवादळाला ‘मोंथा’ (थाई भाषेत सुगंधी फूल) असे नाव दिले आहे.

किनारी भागांमध्ये मोठी हानी –

विमान आणि रेल्वे सेवा ठप्प: तीव्र हवामान पाहता विशाखापट्टणम विमानतळावरील सर्व ३२ उड्डाणे रद्द करण्यात आली, तसेच विजयवाडा आणि तिरुपती विमानतळांवरूनही अनेक उड्डाणे थांबवण्यात आली. दक्षिण-मध्य आणि पूर्व किनारी रेल्वे मार्गावरील शंभराहून अधिक गाड्या रद्द करण्यात आल्या आहेत. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी तिन्ही झोनला हाय अलर्टवर राहण्याचे निर्देश दिले आहेत.

वीजपुरवठा खंडित: अनेक ठिकाणी झाडे उन्मळून पडल्यामुळे वीजपुरवठा पूर्णपणे खंडित झाला आहे.

‘गंभीर चक्रीवादळ’ म्हणून घोषित: भारतीय हवामान विभागाने (IMD) ‘मोंथा’ला गंभीर चक्रीवादळ म्हणून घोषित केले असून, पुढील २४ तास सतर्क राहण्याची ताकीद दिली आहे.

उत्तर भारतावरही परिणाम –
‘मोंथा’चा प्रभाव केवळ किनारपट्टीपुरता मर्यादित राहणार नाही. अरब समुद्रात समांतर तयार झालेल्या कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे या वादळाचा परिणाम देशाच्या अनेक भागांत दिसून येत आहे.

राज्यांमध्ये अलर्ट: आंध्र प्रदेश, ओडिशा, तामिळनाडू आणि पश्चिम बंगालच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये जोरदार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.

पूर्व भारतात तुफानी वाऱ्यांसह पाऊस: ओडिशा आणि पश्चिम बंगालमध्ये सोसाट्याच्या वाऱ्यासह जोरदार पाऊस कोसळत आहे.

उत्तर भारतात हवामानातील बदल: हवामान शास्त्रज्ञांच्या मते, या चक्रीवादळाचा परिणाम पुढील एक-दोन दिवसांत उत्तर भारतापर्यंत पोहोचेल. राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेशाच्या मोठ्या भागांत पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. बुधवारपासून मध्य प्रदेश, बिहार आणि झारखंडमध्येही पावसाला सुरुवात होईल.

दिल्ली-एनसीआरमध्ये दिलासा: दिल्ली-एनसीआर आणि हरियाणात पुढील ४८ तासांत हलका पाऊस आणि ढगाळ हवामानाची शक्यता आहे, ज्यामुळे तापमानात घट होऊन प्रदूषणाच्या पातळीत तात्पुरता सुधार दिसू शकतो.

मच्छीमारांना समुद्रात न जाण्याचा इशारा –
चक्रीवादळामुळे समुद्रात मोठ्या लाटा उसळत असल्याने मच्छीमारांना समुद्रात न जाण्याचा कडक इशारा देण्यात आला आहे. IMD ने सांगितले आहे की, बुधवारपर्यंत चक्रीवादळ कमकुवत होऊन खोल दाब क्षेत्रात बदलेल. मात्र, त्याचे अवशेष उत्तर दिशेने सरकत पुढील दोन-तीन दिवस उत्तर भारताचे हवामान प्रभावित करू शकतात.

नुकसानीचा प्राथमिक अंदाज –

 

नुकसानीचा प्रकार	तपशील
पीक आणि शेती	सुमारे १.७६ लाख हेक्टरवरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. यात ३८,००० हेक्टरवरील उभी पिके आणि १.३८ लाख हेक्टरवरील बागायती पिकांचा समावेश आहे. विशेषतः धान पिकाला मोठा फटका बसला आहे.
पायाभूत सुविधा	वादळामुळे अनेक ठिकाणी झाडे उन्मळून पडली आहेत, ज्यामुळे रस्ते आणि वीज खांब कोसळले आहेत. अनेक तटीय जिल्ह्यांमध्ये वीजपुरवठा खंडित झाला आहे.
पूरसदृश स्थिती	नेल्लोरसह अनेक जिल्ह्यांमध्ये जोरदार पावसामुळे रस्ते पाण्याखाली गेले आहेत आणि गटारे ओव्हरफ्लो झाली आहेत, ज्यामुळे पूरसदृश स्थिती निर्माण झाली आहे.
जनजीवन	अनेक घरांचे आणि झोपड्यांचे नुकसान झाले आहे. रेल्वे आणि हवाई सेवा विस्कळीत झाल्याने वाहतूक ठप्प झाली आहे.

 

‘मोंथा’ चक्रीवादळाचा महाराष्ट्रावर होणारा परिणाम –

‘मोंथा’ चक्रीवादळाचा थेट धोका आंध्र प्रदेश आणि ओडिशाच्या किनारपट्टीला असला तरी, बंगालच्या उपसागरात आणि अरबी समुद्रात निर्माण झालेल्या समांतर हवामान प्रणालींमुळे महाराष्ट्रातील काही भागांत त्याचा अप्रत्यक्ष आणि हलका परिणाम दिसून येईल.

‘मोंथा’चा थेट परिणाम (पूर्व विदर्भ)
‘मोंथा’ चक्रीवादळ आंध्र प्रदेशात धडकल्यानंतर ओडिशा आणि छत्तीसगडच्या दिशेने सरकणार आहे. या प्रणालीच्या प्रभावामुळे महाराष्ट्रातील पूर्व विदर्भ सर्वाधिक प्रभावित होण्याची शक्यता आहे.

यलो/ऑरेंज अलर्ट: विदर्भ विभागासाठी, विशेषतः पूर्वेकडील जिल्ह्यांसाठी ‘यलो अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे.

बाधित जिल्हे:

विदर्भ: चंद्रपूर, गडचिरोली, वर्धा, वाशीम, यवतमाळ, भंडारा, गोंदिया आणि नागपूर या जिल्ह्यांत.

२८ ते ३० ऑक्टोबर दरम्यान विदर्भात मध्यम ते जोरदार पावसाची शक्यता आहे. काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह वादळी वारे (४०-५० किमी प्रति तास) वाहण्याची आणि विजा चमकण्याची शक्यता आहे.

अरबी समुद्रातील प्रणालीचा परिणाम (पश्चिम महाराष्ट्र आणि कोकण)

बंगालच्या उपसागरातील ‘मोंथा’ व्यतिरिक्त अरबी समुद्रातही कमी दाबाचे क्षेत्र (Deep Depression) सक्रिय झाले आहे. याचा परिणाम महाराष्ट्राच्या पश्चिम भागावर दिसत आहे.

कोकण आणि मुंबई: मुंबई, ठाणे आणि पालघरसह कोकण किनारपट्टीसाठी ‘यलो अलर्ट’ जारी करण्यात आला होता. या भागात हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस आणि वाऱ्याचा वेग किंचित वाढण्याची शक्यता आहे.

पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाडा: पुणे, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद), जालना, परभणी आणि बीड जिल्ह्यांमध्येही काही ठिकाणी हलक्या ते मध्यम सरी पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

मच्छीमारांना इशारा
अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाल्यामुळे, महाराष्ट्र आणि गोव्याच्या किनारपट्टीवरील मच्छीमारांना पुढील दोन दिवस खोल समुद्रात मासेमारीसाठी न जाण्याची ताकीद देण्यात आली आहे.