BRICS Summit: भारत या आठवड्यात राजधानी दिल्लीत १८ व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेचे आयोजन करण्यास सज्ज आहे. १२-१३ सप्टेंबर रोजी राजधानीतील भारत मंडपम याठिकाणी होणाऱ्या या महत्त्वपूर्ण शिखर परिषदेत ब्रिक्स सदस्य आणि भागीदार देशांचे नेते, तसेच इतर अनेक नेते एकत्र येणार आहेत.

या वर्षी भारताकडे ब्रिक्सचे अध्यक्षपद आहे. ‘सामर्थ्य, नावीन्य, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी’ ही या परिषदेची संकल्पना आहे. दोन दिवसीय शिखर परिषदेदरम्यान, नेते जागतिक आणि प्रादेशिक मुद्द्यांवर विचारविनिमय करतील आणि सामायिक प्राधान्यक्रमांवर ब्रिक्समधील सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर चर्चा करतील.

या वर्षी भारताच्या अध्यक्षतेखाली, ब्रिक्स धोरणात्मक भागीदारी अधिक मजबूत करण्यासाठी भारतभरातील २५ हून अधिक शहरांमध्ये ३५० हून अधिक बैठका आणि उच्चस्तरीय बैठका आयोजित करण्यात आल्या आहेत.

ब्रिक्स अर्थमंत्री आणि केंद्रीय बँक गव्हर्नरांची अंतिम बैठक आणि आणि उद्या  सप्टेंबर रोजी मुंबईत होणार आहे. मुंबईतील या बैठकीला ब्रिक्स सदस्य देशांचे अर्थमंत्री आणि केंद्रीय बँक गव्हर्नर उपस्थित राहतील. ही बैठक ब्रिक्स नेत्यांच्या शिखर परिषदेच्या काही दिवस आधी होत आहे.

ब्रिक्स म्हणजे काय? BRICS Summit: 

ब्रिक्सची स्थापना २००६ मध्ये एक अनौपचारिक गट म्हणून झाली आणि त्याची पहिली औपचारिक शिखर परिषद १६ जून २००९ रोजी झाली. ब्रिक्समध्ये जगभरातील ११ प्रमुख विकसनशील देश एकत्र येतात: ब्राझील, चीन, इजिप्त, इथिओपिया, भारत, इंडोनेशिया, इराण, रशिया, सौदी अरेबिया, दक्षिण आफ्रिका आणि संयुक्त अरब अमिराती. हे जागतिक आणि प्रादेशिक महत्त्वाच्या समकालीन मुद्द्यांवर संवाद आणि सहकार्यासाठी एक उपयुक्त व्यासपीठ म्हणून काम करते.

भारत ब्रिक्सचा संस्थापक सदस्य आहे आणि यापूर्वी २०१२, २०१६ आणि २०२१ मध्ये तीन वेळा त्याचे अध्यक्षपद भूषवले आहे. भारत १ जानेवारी २०२६ रोजी चौथ्यांदा ब्रिक्सचे अध्यक्षपद स्वीकारेल. या वर्षी ब्रिक्स आपल्या स्थापनेची २० वर्षे साजरी करत आहे.

भारतासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? 

ब्रिक्स भारत, चीन आणि रशिया यांना एकत्र आणते, तसेच त्यांना विकसनशील जगातील प्रमुख अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा-उत्पादक देशांशी जोडते. हा गट भारताला विकसनशील आणि उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा आवाज म्हणून स्वतःला स्थापित करण्यासाठी एक महत्त्वाचे व्यासपीठ प्रदान करतो, जे त्याच्या परराष्ट्र धोरणाचे एक प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ब्रिक्स भारताला अमेरिका, युरोप, जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर देशांसोबतची आपली भागीदारी न सोडता चीन आणि रशियासोबत संबंध प्रस्थापित करण्याची संधी देते.

जागतिक संस्थांमध्ये सुधारणांची मागणी
या गटाने संयुक्त राष्ट्र (UN), आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आणि जागतिक बँक यांसारख्या संस्थांमध्ये सुधारणांची सातत्याने मागणी केली आहे. त्यांचा असा युक्तिवाद आहे की या संस्थांचे कार्य उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांच्या आर्थिक सामर्थ्याचे पुरेसे प्रतिबिंब दर्शवत नाही.

शी जिनपिंग यांची उपस्थिती महत्त्वपूर्ण BRICS Summit: 
या वर्षी ब्रिक्स शिखर परिषदेत चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांचा अपेक्षित सहभाग महत्त्वपूर्ण आहे, कारण त्यामुळे भारत-चीन संबंधांमधील तणाव हाताळण्यासाठी मोठे पाठबळ मिळू शकते. एन्सो ग्रुपचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि एन्सो फाउंडेशनचे अध्यक्ष, वैभव मालू, असे सुचवतात की भारताने आपल्या ब्रिक्स अध्यक्षपदाचा उपयोग निर्यात देयके जलद करण्यासाठी, प्रमाणीकरणातील अडचणी कमी करण्यासाठी आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांसाठी निधी सुरक्षित करण्यासाठी करावा.