Nana Patekar And Smita Patil:  ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या बातमीने भारतीय चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे. वयाच्या 75व्या वर्षी नाना पाटेकर यांनी अखेरचा श्वास घेतला. गुरुवारी, 8 ऑक्टोबर रोजी सकाळी त्यांना गंभीर कार्डियाक अरेस्ट आला. त्यानंतर डॉक्टरांनी त्यांना वाचवण्यासाठी सुमारे 45 मिनिटे सतत CPR दिला. मात्र, उपचारांना प्रतिसाद न मिळाल्याने त्यांचे निधन झाले.

मिळालेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर गोव्यातील डोना पाउला येथील त्यांच्या निवासस्थानी बेशुद्ध अवस्थेत आढळले. त्यानंतर त्यांना तातडीने मणिपाल रुग्णालयात नेण्यात आले. रुग्णालयातील डॉक्टरांनी त्यांना वाचवण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न केले. मात्र, 45 मिनिटे CPR देऊनही त्यांना पुन्हा शुद्धीवर आणता आले नाही. सकाळी 5 वाजून 20 मिनिटांनी त्यांना मृत घोषित करण्यात आले.

मनोरंजनविश्वात अनेक कलाकारांच्या यशामागे त्यांच्या कुटुंबीयांचा किंवा मित्रांचा मोठा वाटा असतो. एखाद्या जवळच्या व्यक्तीने दिलेला योग्य सल्ला कलाकाराच्या आयुष्याला नवी दिशा देऊ शकतो. ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या बाबतीतही असंच काहीसं घडलं. दिवंगत अभिनेत्री स्मिता पाटील यांच्या आग्रहामुळे नाना पाटेकर यांनी सिनेमात काम करण्याचा निर्णय घेतला आणि पुढे हिंदी चित्रपटसृष्टीत आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.

नाना पाटेकर यांनी एका मुलाखतीत तब्बल ४६ वर्षांपूर्वीच्या या आठवणींना उजाळा दिला होता. त्यांनी सांगितले की, सुरुवातीला त्यांना सिनेमात काम करण्याची अजिबात इच्छा नव्हती. त्यांना रंगभूमी अधिक जवळची वाटत होती. नाटकाच्या मंचावर काम करताना आपल्याला एक वेगळाच आत्मविश्वास आणि आनंद मिळतो, असे नाना सांगायचे.

मात्र, स्मिता पाटील त्यांना सातत्याने सिनेमात काम करण्यासाठी प्रोत्साहन देत होत्या. “नाना, तू सिनेमात काम केलं पाहिजेस,” असा त्यांचा आग्रह असायचा. सिनेमा हे माध्यम मोठं असून, त्यातून एकाच वेळी मोठ्या संख्येने प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचता येते, असे स्मिता त्यांना समजावून सांगायच्या.

सुरुवातीला नाना सिनेमासाठी तयार नव्हते

स्मिता पाटील त्यांना कितीही समजावून सांगत असल्या तरी नाना सुरुवातीला तयार नव्हते. सिनेमाच्या जगात आपल्याला रमायला होणार नाही, असे ते त्यांना सांगायचे. रंगभूमीवर काम करताना आपल्याला एखाद्या राजासारखे वाटते, अशी भावना त्यांनी स्मिता यांच्याशी बोलताना व्यक्त केली होती. मात्र, स्मिता पाटील यांनी नानांना सिनेमाचे महत्त्व समजावून सांगितले. त्यांच्या आग्रहामुळे अखेर नाना पाटेकर यांनी चित्रपटात काम करण्याचा निर्णय घेतला.

‘गमन’मधून झाली रुपेरी पडद्यावर एन्ट्री

नाना पाटेकर यांनी १९७८ मध्ये ‘गमन’ या चित्रपटातून हिंदी सिनेसृष्टीत पदार्पण केले. विशेष म्हणजे, त्यांच्या या पहिल्या सिनेमाच्या प्रवासात स्मिता पाटील यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. नाना यांनी स्वतः सांगितले होते की, स्मिता यांच्यामुळेच ते सिनेमात आले.

स्मिता पाटील यांनी नाना पाटेकर यांची भेट दिग्दर्शक रवी चोप्रा यांच्याशी करून दिली होती. त्यानंतर नानांच्या अभिनयाचा प्रवास पुढे सुरू झाला. ‘गमन’नंतर त्यांनी ‘आज की आवाज’ या चित्रपटातही काम केले. या चित्रपटामुळे त्यांना मोठ्या प्रमाणावर ओळख मिळाली आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील त्यांचा प्रवास अधिक मजबूत झाला.

स्मिता यांच्या आग्रहाची नानांना आजही आठवण

नाना पाटेकर यांच्या मते, सिनेमा हे अत्यंत प्रभावी माध्यम आहे. एकाच वेळी मोठ्या संख्येने लोकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी या माध्यमामुळे मिळते. पुढे त्यांना अनेक दिग्गज दिग्दर्शक आणि कलाकारांसोबत काम करण्याची संधी मिळाली.

सत्यजित रे यांनी नाना पाटेकर यांच्यासोबत काम करण्याची इच्छा व्यक्त केल्याचा उल्लेखही नाना यांनी केला होता. त्यांच्या मते, अशा अनुभवांचे महत्त्व कोणत्याही पुरस्कारापेक्षा मोठे आहे. तपन सिन्हा यांच्यासोबतही काम करण्याची संधी मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले.

आज नाना पाटेकर हे हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील अत्यंत लोकप्रिय अभिनेते म्हणून ओळखले जातात. त्यांच्या अभिनयाची स्वतंत्र शैली आणि संवादफेक यामुळे त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनात वेगळे स्थान निर्माण केले आहे.

नाना पाटेकर विविध चित्रपटांमध्ये सक्रिय होते. ‘ओ रोमिओ’, ‘सुभेदार’ आणि ‘हाऊसफुल्ल ५’ यांसारख्या चित्रपटांमध्ये ते दिसले आहेत. आता लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित ‘ईठा’ या चित्रपटातही ते महत्त्वाची भूमिका साकारताना दिसणार आहेत. एका मैत्रिणीचा आग्रह आणि विश्वास एखाद्या कलाकाराच्या आयुष्याला किती मोठी दिशा देऊ शकतो, याचे नाना पाटेकर आणि स्मिता पाटील यांची ही कहाणी सुंदर उदाहरण आहे.

नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर आल्यानंतर त्यांच्या चाहत्यांमध्ये आणि चित्रपटसृष्टीत हळहळ व्यक्त केली जात आहे. अनेक दशकांच्या कारकिर्दीत आपल्या दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांचे मनोरंजन करणाऱ्या या ज्येष्ठ कलाकाराच्या निधनाने भारतीय सिनेसृष्टीने एक मोठा कलाकार गमावला आहे.