सणासुदीच्या काळात प्रवाशांच्या सोयीसाठी भारतीय रेल्वेने विशेष गाड्यांचे नियोजन केले असले, तरी वाढत्या गर्दीमुळे रेल्वे ट्रॅकवर गाड्यांची संख्या वाढली आहे. यामुळे अनेक गाड्या उशिराने धावत असल्याच्या तक्रारी येत आहेत. या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आणि प्रवाशांच्या गर्दीवर लक्ष ठेवण्यासाठी रेल्वेने रेल भवन येथे ‘वॉर रूम’ स्थापन केली आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी या वॉर रूमची पाहणी करून त्याच्या कार्यपद्धतीबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे. या वॉर रूममुळे रेल्वे स्थानकांवरील परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आणि तात्काळ उपाययोजना करणे शक्य झाले आहे.

वॉर रूमची त्रिस्तरीय रचना
रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, रेल्वेने प्रवाशांच्या सुविधेसाठी त्रिस्तरीय वॉर रूम रचना तयार केली आहे. पहिली पातळी डिव्हिजन स्तरावर, दुसरी झोनल स्तरावर आणि तिसरी रेल्वे बोर्ड स्तरावर आहे. रेल्वे बोर्ड स्तरावरील वॉर रूमला डिव्हिजन आणि झोनल स्तरावरील सर्व माहिती मिळते. याशिवाय, मोठ्या रेल्वे स्थानकांवर मिनी कंट्रोल रूम्स स्थापन करण्यात आली आहेत. या रचनेमुळे देशभरातील प्रत्येक रेल्वे स्थानकावरील परिस्थिती, गाड्यांची संख्या आणि उद्भवणाऱ्या समस्या यांची रिअल-टाइम माहिती मिळते. यामुळे गर्दी आणि विलंबाच्या समस्यांवर त्वरित उपाययोजना करणे शक्य होत आहे.

उधना येथील यशस्वी व्यवस्थापन
वैष्णव यांनी वॉर रूमच्या प्रभावी कार्यप्रणालीचे उदाहरण देताना सांगितले की, उधना (गुजरात) येथील रेल्वे स्थानकावर अपेक्षेपेक्षा जास्त प्रवासी आले होते. वॉर रूमच्या माहितीच्या आधारे, आजूबाजूच्या स्थानकांवर थांबलेल्या गाड्या तात्काळ उधनाच्या दिशेने पाठवण्यात आल्या. यामुळे काही तासांतच सर्व प्रवाशांच्या प्रवासाची व्यवस्था करण्यात यश आले. याचप्रमाणे, इतर काही स्थानकांवरही अतिरिक्त गाड्या पाठवण्यात आल्या. वॉर रूमच्या समन्वयामुळे हे सर्व शक्य झाले आहे. याशिवाय, प्लॅटफॉर्मवर अचानक गर्दी होऊ नये यासाठीही रेल्वेने विशेष उपाययोजना केल्या आहेत.

रेल्वेच्या सेवेतील सुधारणा आणि आव्हाने
सणासुदीच्या काळात प्रवाशांची संख्या वाढल्याने रेल्वे गाड्यांच्या विलंबाच्या समस्या निर्माण होतात. या समस्यांवर मात करण्यासाठी वॉर रूमच्या माध्यमातून रेल्वेने तात्काळ निर्णय घेण्याची आणि कार्यवाही करण्याची यंत्रणा विकसित केली आहे. वॉर रूममुळे रेल्वे स्थानकांवरील गर्दी, गाड्यांचे वेळापत्रक आणि प्रवाशांच्या गरजांवर लक्ष ठेवणे शक्य झाले आहे. रेल्वेमंत्री वैष्णव यांनी या उपाययोजनांमुळे प्रवाशांना अधिक चांगली सेवा देण्याचे उद्दिष्ट असल्याचे स्पष्ट केले.