Artificial Intelligence: भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence ) म्हणजेच एआय आणि नव्या तंत्रज्ञानाशी संबंधित क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढताना दिसत आहे. एका नव्या अहवालानुसार, देशात एआयशी संबंधित नव्या नोकऱ्यांपैकी सुमारे ३१ टक्के पदांवर महिलांची नियुक्ती होत आहे. त्यामुळे तंत्रज्ञान क्षेत्रात महिलांची उपस्थिती हळूहळू मजबूत होत असल्याचे स्पष्ट होत आहे. अलीकडे काही आंतरराष्ट्रीय संशोधनांमध्ये एआयमुळे महिलांच्या नोकऱ्यांना सर्वाधिक धोका निर्माण होऊ शकतो, असे म्हटले गेले होते. मात्र भारतातील ताज्या आकडेवारीत वेगळीच चित्र दिसून येते. भारतीय हायरिंग प्लॅटफॉर्म ‘इंस्टाहायर’च्या अहवालानुसार एआय आणि भविष्यातील तंत्रज्ञानाशी संबंधित प्रत्येक १०० नोकऱ्यांपैकी सुमारे ३१ नोकऱ्या महिलांना मिळत आहेत. Artificial Intelligence गेल्या वर्षी एआय क्षेत्रातील नोकऱ्यांमध्ये महिलांची भागीदारी सुमारे २६ टक्के होती. मात्र आता हा आकडा वाढून ३१ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. यावरून तंत्रज्ञान क्षेत्रात महिलांची रुची आणि सहभाग वाढत असल्याचे दिसून येते. महिला केवळ साध्या कामांपुरत्या मर्यादित राहिलेल्या नाहीत. त्या डेटा अॅनालिटिक्स, डिझाइन इंजिनिअरिंग, संशोधन आणि विकास, प्रॉडक्ट मॅनेजमेंट आणि क्वालिटी अॅश्युरन्स यांसारख्या महत्त्वाच्या आणि कौशल्याधारित क्षेत्रांमध्येही सक्रियपणे काम करत आहेत. या क्षेत्रांमध्ये बौद्धिक क्षमता, विश्लेषण कौशल्य आणि बारकाईने काम करण्याची गरज असते. Women in Tech भारतातील एकूण टेक वर्कफोर्समध्ये महिलांची भागीदारी सध्या सुमारे ३६ टक्के आहे. विशेषतः एंट्री लेव्हल म्हणजेच करिअरच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर हा आकडा सुमारे ३५ टक्के आहे. यामागे अभियांत्रिकी महाविद्यालयांमध्ये होणाऱ्या कॅम्पस प्लेसमेंटचा मोठा वाटा असल्याचे सांगितले जाते. कंपन्या आता लिंगभेद न करता कौशल्य आणि प्रतिभेला महत्त्व देत असल्यामुळे महिलांनाही संधी मिळत आहे. Artificial Intelligence तथापि, करिअरच्या सुरुवातीला महिलांचा सहभाग मोठा असला तरी वरिष्ठ पदांवर पोहोचताना त्यांची संख्या कमी होताना दिसते. आकडेवारीनुसार, नेतृत्वाच्या पदांवर महिलांची भागीदारी सुमारे २३ टक्के आहे. तर सर्वात उच्च कार्यकारी पदांवर हा आकडा आणखी कमी म्हणजे जवळपास १७ टक्के राहतो. तज्ज्ञांच्या मते, टेक उद्योगात अजूनही ‘प्रोग्रेशन गॅप’ म्हणजेच प्रगतीतील अंतर दिसून येते. अनेक महिला करिअरच्या सुरुवातीला तंत्रज्ञान क्षेत्रात प्रवेश करतात, पण पुढे जाऊन नेतृत्वाच्या स्तरावर पोहोचणाऱ्या महिलांची संख्या तुलनेने कमी आहे. इंस्टाहायरचे मुख्य व्यवसाय अधिकारी सर्बोजीत मल्लिक यांच्या मते, टेक क्षेत्रात संरचनात्मक अंतर अजूनही दिसून येते. या क्षेत्रात प्रवेश करणाऱ्या प्रत्येक तीन व्यावसायिकांपैकी एक महिला असते. मात्र नेतृत्वाच्या पदांवर पोहोचणाऱ्या महिलांची संख्या चारपैकी एकपेक्षाही कमी आहे. एकूणच पाहता, भारतात एआय आणि नव्या तंत्रज्ञान क्षेत्रात महिलांची उपस्थिती वाढत असली तरी नेतृत्वाच्या स्तरावर त्यांना अधिक संधी मिळणे आवश्यक आहे. योग्य धोरणे आणि संधी मिळाल्यास भविष्यात या क्षेत्रात महिलांची भूमिका अधिक मजबूत होण्याची शक्यता आहे.
