Peanut Butter: आजकाल फिटनेसप्रेमी, जिमला जाणारे तरुण आणि आरोग्याबाबत जागरूक लोकांमध्ये पीनट बटरची लोकप्रियता झपाट्याने वाढत आहे. शेंगदाण्यांपासून तयार होणारे पीनट बटर चविष्ट तर असतेच, पण त्यात अनेक महत्त्वाचे पोषक घटकही आढळतात. मात्र, कोणत्याही पदार्थाप्रमाणेच त्याचेही फायदे आणि तोटे आहेत. त्यामुळे पीनट बटर खाण्यापूर्वी त्याबद्दलची संपूर्ण माहिती जाणून घेणे गरजेचे आहे.  (Peanut Butter)

पीनट बटर म्हणजे काय?   (Peanut Butter)

पीनट बटर हे भाजलेल्या शेंगदाण्यांपासून तयार केले जाते. यामध्ये प्रोटीन, हेल्दी फॅट्स, फायबर, व्हिटॅमिन बी, व्हिटॅमिन ई तसेच मॅग्नेशियम, फॉस्फरस, पोटॅशियम, कॅल्शियम, लोह आणि झिंक यांसारखे खनिज घटक आढळतात. याशिवाय त्यात अँटिऑक्सिडंट्सही असतात, जे शरीराला विविध आजारांपासून संरक्षण देण्यास मदत करतात.

पीनट बटर खाण्याचे फायदे

1. हृदयासाठी फायदेशीर

पीनट बटरमध्ये मोनोअनसॅच्युरेटेड आणि पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट्स असतात. हे शरीरातील खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास आणि चांगले कोलेस्ट्रॉल वाढवण्यास मदत करतात. त्यामुळे हृदयविकारांचा धोका कमी होऊ शकतो.

2. मधुमेह नियंत्रणात मदत

पीनट बटरचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असतो. त्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढत नाही. त्यातील प्रोटीन आणि फायबर इन्सुलिनची कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत करतात. त्यामुळे टाइप-२ मधुमेहाचा धोका कमी होण्यास मदत मिळू शकते.

3. वजन नियंत्रणासाठी उपयुक्त

पीनट बटरमधील प्रोटीन आणि फायबरमुळे पोट बराच वेळ भरल्यासारखे वाटते. त्यामुळे वारंवार भूक लागत नाही आणि अनावश्यक खाणे कमी होते. योग्य प्रमाणात सेवन केल्यास वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते.

4. कर्करोगाचा धोका कमी करण्यास मदत

पीनट बटरमध्ये रेसव्हेराट्रॉल आणि फायटोस्टेरॉलसारखे अँटिऑक्सिडंट्स असतात. हे शरीरातील हानिकारक पेशींविरुद्ध लढण्यास मदत करतात. काही संशोधनांनुसार यामुळे स्तन आणि आतड्यांच्या कर्करोगाचा धोका कमी होऊ शकतो.

5. हाडे मजबूत बनवते

मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरससारखे खनिज घटक हाडांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे असतात. पीनट बटरचे नियमित आणि मर्यादित सेवन हाडे मजबूत ठेवण्यास मदत करू शकते.

6. बॉडी बिल्डिंगसाठी उपयुक्त

जिमला जाणाऱ्या आणि स्नायू वाढवू इच्छिणाऱ्या लोकांमध्ये पीनट बटर खूप लोकप्रिय आहे. त्यातील प्रोटीन आणि अमिनो अॅसिड्स स्नायूंची वाढ आणि वर्कआउटनंतरची रिकव्हरी सुधारण्यास मदत करतात. त्यामुळे ते फिटनेस डाएटचा महत्त्वाचा भाग मानले जाते.

पीनट बटरचे तोटे    (Peanut Butter)

1. अॅलर्जीचा धोका

ज्या लोकांना शेंगदाण्यांची अॅलर्जी आहे, त्यांनी पीनट बटर टाळावे. यामुळे त्वचेवर पुरळ, खाज, सूज किंवा श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो.

2. वजन वाढू शकते

पीनट बटरमध्ये कॅलरीजचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास वजन वाढण्याची शक्यता असते. तज्ज्ञांच्या मते, दिवसाला दोन चमच्यांपेक्षा जास्त पीनट बटर खाऊ नये.

3. अतिरिक्त साखर आणि मीठ

बाजारात मिळणाऱ्या अनेक ब्रँड्सच्या पीनट बटरमध्ये साखर, मीठ आणि पाम तेल मिसळलेले असते. अशा उत्पादनांचे नियमित सेवन आरोग्यासाठी नुकसानकारक ठरू शकते.

योग्य पीनट बटर कसे निवडावे?

पीनट बटर खरेदी करताना त्यावरील घटकांची यादी तपासणे आवश्यक आहे. शक्यतो फक्त शेंगदाणे आणि थोडे मीठ असलेले नैसर्गिक पीनट बटर निवडावे. अतिरिक्त साखर किंवा तेल असलेली उत्पादने टाळावीत.

दोन चमचे पीनट बटरमधून मिळणारे पोषण

• प्रोटीन – 7 ग्रॅम
• मॅग्नेशियम – 57 मिग्रॅ
• फॉस्फरस – 107 मिग्रॅ
• झिंक – 0.85 मिग्रॅ
• नियासिन – 4.21 मिग्रॅ
• व्हिटॅमिन B6 – 0.17 मिग्रॅ

निष्कर्ष

पीनट बटर हे प्रोटीन, हेल्दी फॅट्स आणि विविध पोषक घटकांनी समृद्ध असलेले पौष्टिक खाद्यपदार्थ आहे. योग्य प्रमाणात आणि चांगल्या दर्जाचे पीनट बटर खाल्ल्यास हृदयाचे आरोग्य, वजन नियंत्रण, स्नायूंची वाढ आणि हाडांची मजबुती यासाठी फायदा होऊ शकतो. मात्र, त्याचे अतिसेवन केल्यास वजन वाढणे किंवा अॅलर्जी यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे संतुलित प्रमाणात सेवन करणेच आरोग्यासाठी उत्तम ठरते.