Food Safety: आजही अनेक ठिकाणी समोसे, भजी, कचोरी, वडा-पाव आणि इतर खाद्यपदार्थ वृत्तपत्रात गुंडाळून दिले जातात. ही पद्धत सर्वसामान्य वाटत असली तरी ती आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करू शकते. याच पार्श्वभूमीवर FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) ने पुन्हा एकदा नागरिकांना आणि अन्न विक्रेत्यांना सावध केले आहे.

FSSAI च्या नियमांनुसार अन्नपदार्थ साठवण्यासाठी किंवा पॅक करण्यासाठी वृत्तपत्राचा वापर करणे पूर्णपणे अयोग्य आणि बेकायदेशीर आहे. ‘Food Safety and Standards (Packaging) Regulations, 2018’ अंतर्गत अन्नपदार्थांसाठी वृत्तपत्र किंवा इतर अस्वच्छ साहित्य वापरण्यास स्पष्ट बंदी घालण्यात आली आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, वृत्तपत्रावर छापण्यासाठी वापरली जाणारी शाई विविध रसायने, रंगद्रव्ये, सॉल्व्हेंट्स आणि काही धातूंचे सूक्ष्म कण यांचा समावेश असलेली असू शकते. जेव्हा गरम किंवा तेलकट पदार्थ वृत्तपत्रात गुंडाळले जातात, तेव्हा ही रसायने अन्नामध्ये मिसळण्याची शक्यता वाढते. अशा प्रकारे दूषित झालेले अन्न शरीरात गेल्यास यकृत, मूत्रपिंड आणि हार्मोन्सच्या कार्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.   (Food Safety)

FSSAI ने दिलेल्या माहितीनुसार, अशा अन्नाचे नियमित सेवन केल्यास शरीरात हानिकारक घटक साचू शकतात. यामुळे अपचन, गॅस, अन्नविषबाधा, पोटाचे विकार तसेच रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होण्यासारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. काही संशोधनांमध्ये मुद्रण शाईतील काही घटक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात, असेही नमूद करण्यात आले आहे.  ( Food Safety)

वृत्तपत्राच्या वापरामुळे आणखी एक मोठा धोका म्हणजे स्वच्छतेचा अभाव. वृत्तपत्र अनेकांच्या हातातून फिरत असते आणि अनेकदा उघड्या वातावरणात ठेवले जाते. त्यामुळे त्यावर धूळ, घाण, बॅक्टेरिया आणि इतर सूक्ष्मजीव जमा होऊ शकतात. हेच वृत्तपत्र अन्नाच्या संपर्कात आल्यास अन्न दूषित होऊन पोटाचे संसर्ग, जुलाब आणि इतर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात.  (Food Safety)

विशेषतः समोसे, भजी, कचोरी आणि वडा-पाव यांसारखे गरम व तेलकट पदार्थ वृत्तपत्रातील शाई अधिक वेगाने शोषून घेतात. उष्णता आणि तेलामुळे रसायने थेट अन्नामध्ये मिसळतात. त्यामुळे रस्त्यावरील खाद्यपदार्थांसाठी वृत्तपत्राचा वापर सर्वाधिक धोकादायक मानला जातो.  (Food Safety)

FSSAI ने अन्न विक्रेत्यांना सुरक्षित पॅकेजिंग साहित्य वापरण्याचे आवाहन केले आहे. यासाठी फूड-ग्रेड पेपर, बटर पेपर, फूड-सेफ बॉक्स किंवा प्रमाणित पॅकेजिंग साहित्याचा वापर करणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.

आरोग्यदायी आणि सुरक्षित अन्न हा प्रत्येक नागरिकाचा अधिकार आहे. त्यामुळे ग्राहकांनीही अन्न खरेदी करताना ते कोणत्या प्रकारच्या पॅकेजिंगमध्ये दिले जात आहे याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. वृत्तपत्रात अन्न गुंडाळण्याची जुनी सवय बदलून सुरक्षित पर्याय स्वीकारणे ही काळाची गरज असल्याचे FSSAI ने स्पष्ट केले आहे.