न्यूयॉर्क : जगात अनेक तलाव आणि नद्या आहेत, ज्यांना खूप रहस्यमय मानले जाते. दक्षिण अमेरिकन देश व्हेनेझुएलामध्येही एक सरोवर आहे, जे अतिशय रहस्यमय आहे. या सरोवराचे नाव माराकाइबो आहे. युरोपियन स्पेस एजन्सीचा असा विश्वास आहे की हे सरोवर जगातील सर्वात जुन्या तलावांपैकी एक आहे, जे 35 दशलक्ष वर्षांपूर्वी तयार झाले असावे. हा तलाव साडेतेरा हजार चौरस किलोमीटरमध्ये पसरलेला आहे, जो इतर तलावांपेक्षा खूप मोठा आहे. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की लाखो वर्षांत त्याचे पाणी आणि तळ अनेक वेळा बदलले असावेत.

तलावाच्या तळाशी काही जमा आहे का हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे, की ज्यामुळे ते जगातील सर्वात जास्त विज कोसळण्याचे ठिकाण बनले आहे. हे अद्याप एक गूढ असून त्याबाबत कोणालाच माहिती नाही. अमेरिकन मेटेरॉलॉजिकल सोसायटीने नोव्हेंबर 2016 मध्ये एक अभ्यास केला, ज्यामध्ये असे दिसून आले की लेक माराकाइबोमध्ये एका वर्षात सलग 297 दिवस दर मिनिटाला सुमारे 25 ते 40 वेळा वीज पडते. याठिकाणी प्रकाश इतका जास्त असतो की स्थानिक लोक यामध्ये अभ्यासासारखे काम देखील करू शकतात.

आफ्रिकेच्या काँगो खोऱ्याला यापूर्वी हा दर्जा होता. जगातील अनेक पर्वतीय आणि पाणथळ ठिकाणांबद्दल जगातील देशांनी वेगवेगळे दावे केले आहेत, परंतु व्हेनेझुएलाचे हे सरोवर वीज कोसळण्याच्या बाबतीत आघाडीवर आहे. अमेरिको वेस्पुची या स्पॅनिश पर्यटकाने 16 व्या शतकात हे ठिकाण पहिल्यांदा शोधले. तेव्हाही स्थानिक लोकांना या ठिकाणाची माहिती होती, पण भीतीमुळे ते आजूबाजूला जाण्यास घाबरत होते.

हे नैसर्गिक नसून त्यामागे भुते आहेत असा स्थानिकांचा समज होता. सुमारे 300 वर्षांनंतर, लोक येथे तलावाच्या काठावर स्थायिक होऊ लागले. तलावाला अनाकलनीय आणि भयावह समजणाऱ्या लोकांसाठी त्यातून रोजगार निर्माण होऊ लागला आहे. विचित्र गोष्टी पाहणारे पर्यटक येथे येऊ लागले. विजेचा लखलखाट पाहण्यासाठी ते येतात.

सप्टेंबर ते नोव्हेंबरपर्यंत येथे पर्यटक येतात. येथे दिवसभर आणि रात्रभर वीज चमकते. येथे पर्यटक तलावाच्या काठावर बांधलेल्या छोट्या घरांमध्ये राहून त्याचा अनुभव घेतात. अनेक वेळा विजांचा कडकडाट होत असताना पर्यटकांना विशेष खबरदारी घ्यावी लागते. मात्र अनेक वेळा मच्छीमार त्यात अडकून आपला जीव गमावतात.

* वीज का चमकते?
तलावावर वीज पडण्याबाबत अनेक सिद्धांत आहेत. काही शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की आर्द्रता, तापमान आणि स्थान यामुळे येथे वर्षभर वीज चमकते. सरोवराच्या दक्षिणेला अँडीज पर्वत आहे, तर उत्तरेला कॅरिबियन समुद्र आहे. डोंगरातून येणारी थंड हवा आणि समुद्रातून येणारी उबदार आणि ओलसर हवा यांची टक्कर होते. विद्युल्लता निर्माण होण्यासाठी ही सर्वोत्तम स्थिती आहे.

जरी अनेक शास्त्रज्ञ या सिद्धांतावर विश्वास ठेवत नाहीत. त्यांचे म्हणणे आहे की, लाखो वर्षात सरोवरात अनेक बदल झाले आहेत, त्यामुळे तलावाच्या तळाशी मिथेन वायू जमा झाला आहे. ते म्हणतात की जेव्हा वायू वर येतो आणि वातावरणातील वायूमध्ये मिसळतो तेव्हा असे होते. सरोवराचे हे रहस्य जाणून घेण्यासाठी अनेक प्रयोग केले जात आहेत.