World Highest Railway Bridge।  देशाला काश्मीर खोऱ्याशी रेल्वेने जोडण्याचे स्वप्नआज सत्यात उतरणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जम्मूमधील कटरा ते श्रीनगर या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवणार आहेत. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी हे पंतप्रधान मोदींच्या प्रबळ इच्छाशक्तीचे परिणाम असल्याचे म्हटले.

आज पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या जम्मू आणि काश्मीर दौऱ्यापूर्वी रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णो-कटरा याठिकाणी पोहचले. कटरामधील सर्व तयारींचा आढावा घेतल्यानंतर त्यांनीयाविषयी माहिती दिली. माहिती देताना त्यांनी, आजचा दिवस हा एक ऐतिहासिक दिवस आहे कारण शुक्रवारी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जम्मू ते श्रीनगर रेल्वे मार्ग राष्ट्राला समर्पित करतील. ऐतिहासिक आणि अभियांत्रिकी दृष्टिकोनातून दोन प्रमुख पूल, चिनाब पूल आणि अंजी पूल यांचेही उद्घाटन केले जाणार असल्याचे त्यांनी यावेळी सांगितले.

जम्मू-काश्मीरला रेल्वेने जोडण्याचे स्वप्न पूर्ण  World Highest Railway Bridge। 

रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले, “जम्मू आणि काश्मीरला रेल्वे मार्गाने जोडण्याचे हे स्वप्न, जे अनेक दशकांपासून एक मोठे स्वप्न होते, ते पूर्ण होईल. यासाठी दोन वंदे भारत गाड्या खास डिझाइन करण्यात आल्या आहेत. या दोन्ही गाड्या उंचीनुसार खास डिझाइनसह बांधल्या गेल्या आहेत. पंतप्रधान शुक्रवारी (६ जून) या दोन्ही गाड्यांना हिरवा झेंडा दाखवतील.” तसेच पुढे बोलताना त्यांनी, “कटरा येथील माता वैष्णो देवीच्या भक्तांना काश्मीरला जाण्यासाठी मोठी सोय होईल. जम्मू स्टेशन वेगळ्या स्वरूपात बांधले जात आहे. जगातील अनेक देशांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ब्रिजिंग तंत्रज्ञानाचा वापर जम्मू स्टेशनवर उंचावर जाण्यासाठी केला जाईल. ब्रिजिंग म्हणजे सामान्य उंचीवर वाहनात चढण्याची आणि नंतर उंचावर जाण्याची व्यवस्था जम्मूमध्ये असेल.”असेही त्यांनी यावेळी सांगितले.

पुढे बोलताना त्यांनी, “जगातील इतर देशांमध्ये जसे असते, तशीच व्यवस्था जम्मू रेल्वे स्थानकावर करण्यात आली आहे. या व्यवस्थेअंतर्गत, दोन गाड्या दोन प्लॅटफॉर्मवर समोरासमोर उभ्या राहतील आणि त्यांचा पत्रव्यवहार सीट-टू-सीट असेल.”असेही त्यांनी सांगितले. त्यासोबतच , “पंतप्रधान ज्या वंदे भारतला हिरवा झेंडा दाखवतील ती श्रीनगर ते जम्मू वंदे भारत आहे. कारण सध्या जम्मू रेल्वे स्थानकावर काम सुरू आहे, जे सप्टेंबरपर्यंत पूर्ण होईल. सप्टेंबरमध्ये, जेव्हा जम्मू रेल्वे स्थानकावर प्लॅटफॉर्म क्रमांक पाच आणि सहा तयार होतील, तेव्हा ही वंदे भारत जम्मू ते श्रीनगर अशी धावेल. सध्या ही ट्रेन कटरा ते श्रीनगर अशी धावेल.

चिनाब पूल तंत्रज्ञानाचे एक अद्वितीय उदाहरण 

रेल्वेमंत्री म्हणाले, “चिनाब पूल हा तंत्रज्ञानाचा एक अनोखा नमुना आहे. तो बांधताना अनेक आव्हाने होती. जर आपण या पुलाच्या तांत्रिक बाबींवर नजर टाकली तर, तो २६० प्रति किलोमीटर वाऱ्याचा वेग आणि झोन ५ भूकंपांना तोंड देण्यासाठी डिझाइन करण्यात आला आहे. हा पूल एका गुंतागुंतीच्या प्रक्रियेतून डिझाइन करण्यात आला आहे. जर आपण या पुलाच्या पायाबद्दल बोललो तर तो फुटबॉल मैदानाच्या अर्ध्या भागाइतका आहे.” त्यांनी सांगितले की, हा पूल बांधण्यासाठी ३०,००० टन स्टीलचा वापर करण्यात आला आहे. हा जगातील सर्वात उंच रेल्वे आर्च ब्रिज आहे.”

चिनाब पुलापर्यंतचा रेल्वे प्रवास प्रवाशांसाठी संस्मरणीय  

अश्विनी वैष्णव म्हणाल्या, “महामार्गांवर अनेक ठिकाणी केबल पूल बांधले गेले आहेत, परंतु रेल्वेसाठी पहिल्यांदाच केबल पूल बांधण्यात आला आहे. याचे कारण म्हणजे रेल्वेवर खूप भार असतो. महामार्गावर धावणाऱ्या ट्रकचा सामान्य भार ४० ते ५० टन असतो परंतु ट्रेनचे वजन सुमारे ४,००० टन असते, त्यामुळे सामान्यतः रेल्वेवर केबल पूल बांधला जात नाही.”

पुलाला आधार देण्यासाठी खांब बांधण्यासाठी येथे जागा नसल्याने हा केबल पूल बांधण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले. हा प्रवास देखील संस्मरणीय आहे कारण कटरा ते बनिहाल हा प्रवास १११ किमीचा आहे, ज्यापैकी ९७ किमीचा प्रवास बोगद्यातून केला जाईल.

पंतप्रधान मोदींच्या राजकीय इच्छाशक्तीमुळे स्वप्न पूर्ण  World Highest Railway Bridge। 

रेल्वेमंत्री म्हणाले, “हा बोगदा बांधण्यासाठी बोगद्याची एक नवीन पद्धत शोधण्यात आली आहे, ज्याला बोगद्याच्या भाषेत हिमालय बोगद्याची पद्धत म्हणतात. जेव्हा इतके मोठे काम करावे लागते तेव्हा त्यासाठी राजकीय इच्छाशक्ती खूप महत्त्वाची असते. २००४ ते २०१४ या काळात सपाट भागात काम झाले, परंतु त्यावेळी कठीण भागात कोणतेही काम हाती घेण्यात आले नाही. नरेंद्र मोदींनी राजकीय इच्छाशक्ती दाखवली, तांत्रिक लोकांना मार्गदर्शन केले आणि प्रबळ इच्छाशक्तीने काम हाती घेतले, त्यामुळे आज हे स्वप्न पूर्ण होत आहे.”

 मोदीकडून  ४६,००० कोटींपेक्षा जास्त किमतीच्या प्रकल्पांचे उद्घाटन  

पंतप्रधान कार्यालयाने (पीएमओ) जारी केलेल्या निवेदनात, कटरा येथे पंतप्रधान ४६,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे अनेक विकास प्रकल्प सुरू करतील. प्रसिद्ध माता वैष्णोदेवी मंदिर कटरा येथेच आहे. असे म्हटले आहे. चिनाब पुलाला एक स्थापत्य कलाकृती म्हणून वर्णन करताना, निवेदनात म्हटले आहे की ते नदीपासून ३५९ मीटर उंचीवर आहे. हा १,३१५ मीटर लांबीचा ‘स्टील आर्च ब्रिज’ आहे, जो प्रत्येक भूकंप आणि वाऱ्याच्या परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी डिझाइन केला आहे.

“जम्मू आणि श्रीनगरमधील कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यात या पुलाचा महत्त्वपूर्ण परिणाम होईल,” असे निवेदनात म्हटले आहे. पुलावरून धावणाऱ्या वंदे भारत ट्रेनद्वारे कटरा ते श्रीनगर दरम्यानचा प्रवास वेळ फक्त ३ तासांचा असेल, ज्यामुळे सध्याचा प्रवास वेळ दोन ते तीन तासांनी कमी होईल.

४३,७८० कोटी रुपये खर्चाच्या यूएसबीआरएल प्रकल्पाचे उद्घाटन  

पंतप्रधान कार्यालयाच्या म्हणण्यानुसार, पंतप्रधान ज्या इतर प्रकल्पांचे उद्घाटन करणार आहेत त्यात २७२ किमी लांबीचा उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल्वे लिंक (USBRL) प्रकल्प समाविष्ट आहे. हे अंदाजे ४३,७८० कोटी रुपये खर्चून बांधले गेले आहे आणि त्यात ३६ बोगदे (११९ किमी लांबीचे) आणि ९४३ पूल आहेत. हा प्रकल्प काश्मीर खोरे आणि देशाच्या उर्वरित भागांमध्ये सर्व हवामानात अखंड रेल्वे कनेक्टिव्हिटी प्रदान करतो, ज्याचा उद्देश प्रादेशिक गतिशीलतेचे परिदृश्य बदलणे आणि सामाजिक-आर्थिक एकात्मता वाढवणे आहे.

जम्मू -काश्मीरमध्ये वैद्यकीय संस्थेची पायाभरणी  

पंतप्रधान मोदी सीमावर्ती भागात, विशेषतः शेवटच्या टप्प्यातील संपर्कांना चालना देण्यासाठी विविध रस्ते प्रकल्पांचे पायाभरणी आणि उद्घाटन देखील करतील. पंतप्रधान कटरा येथे ३५० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त खर्चाच्या ‘श्री माता वैष्णोदेवी इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल एक्सलन्स’ची पायाभरणी देखील करतील. रियासी जिल्ह्यातील हे पहिले वैद्यकीय महाविद्यालय असेल, जे या प्रदेशातील आरोग्य सेवा पायाभूत सुविधांमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान देईल असे त्यात म्हटले आहे.