पुणे : ‘साप’ शब्द उच्चारला तरी अनेकांची भीतीने गाळण उडते. आपल्यापैकी अनेकांनी सापाला प्रत्यक्ष पाहिलेही असेल. या सापांची जीभ पुढून दुहेरी दिसते. पण हे असे का आहे हे तुम्हाला माहिती आहे का? महाभारतात नमूद केलेल्या एका कथेत सापाची जीभ दोन भागात विभागण्यामागे एक रहस्य लपलेले आहे. महर्षि वेद व्यास यांनी लिहिलेल्या महाभारतात सर्पाच्या दुहेरी जीभेबाबत एक अतिशय रंजक कहाणी आहे.

महाभारतानुसार महर्षि कश्यप यांना 13 बायका होत्या. त्यापैकी कद्रूही एक होती. सर्व नाग कद्रूची मुले आहेत. महर्षि कश्यपच्या दुसर्‍या पत्नीचे नाव विनता होते, ज्यांचा मुलगा पक्षीराज गरुड आहे. एकदा महर्षि कश्यपच्या दोन्ही बायका कद्रू आणि विनताला पांढरा घोडा दिसला. त्याला पाहून कद्रू म्हणाली की या घोड्याची शेपटी काळी आहे आणि विनता म्हणाली की ती पांढरी नाही. याच वादावरून दोघींमध्ये शर्यत लागली.

मग कद्रूने आपल्या सर्प मुलांना सांगितले की त्यांचा आकार कमी करून घोड्याच्या शेपटीला लपेटून घ्या, जेणेकरून घोड्याची शेपटी काळी दिसेल आणि ती पैज जिंकेल. त्यावेळी तिच्या काही नाग पुत्रांनी तसे करण्यास नकार दिला. मग कद्रूने आपल्या मुलांना शाप दिला की राजा जनमेयाच्या यज्ञात तुमचा नाश होईल. शाप ऐकून घाबरलेले सर्व सर्पपुत्र त्यांच्या आईच्या इच्छेनुसार पांढऱ्या घोड्याच्या शेपटीशी चिकटून राहिले आणि त्या घोड्याचे शेपूट काळे झाले.

पैज हरवून विनता कद्रूची दासी झाली. जेव्हा विनताचा मुलगा गरुडला कळले की त्याची आई दासी झाली आहे, तेव्हा त्याने कद्रू आणि त्याच्या नाग मुलांना माझ्याकडे अशी वस्तू आणण्यास सांगितले जेणेकरून माझी आई तुमच्या गुलामगिरीतून मुक्त होईल. मग नाग पुत्रांनी सांगितले की जर तुम्ही आम्हाला स्वर्गातून अमृत आणले तर तुमची आई आमच्या आईच्या गुलामगिरीतून मुक्त होईल.

नागापुत्रांच्या सांगण्यानुसार गरुड स्वर्गातून अमृत कलश आणून कुशावर (एक प्रकारचे गवत) ठेवले. त्याने सर्व नागांना अमृत पिण्यापूर्वी स्नान करण्यास सांगितले. गरुडच्या सांगण्यानुसार सर्व साप आंघोळीसाठी गेले, पण त्याच दरम्यान देवराज इंद्र तेथे आले आणि अमृत कलश घेऊन स्वर्गात परत गेले.

जेव्हा आंघोळ झाल्यानंतर सर्व साप आले तेव्हा त्यांनी पाहिले की कुशाला अमृत कलश नाही. यानंतर सापांनी ज्या गवतावर अमृत ठेवले होते त्या गवतास चाटण्यास सुरवात केली. त्यांना वाटले की अमृताचा एक छोटासा अंश या ठिकाणी पडला असावा. असे केल्याने, त्यांना अमृत मिळाले नाही, परंतु गवतामुळे त्यांच्या जीभेचे दोन तुकडे झाले.