bhartruhari mahtab – राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी गुरुवारी भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) लोकसभा खासदार भर्तृहरी महताब यांची घटनेच्या कलम 95(1) अंतर्गत लोकसभेचे प्रोटेम स्पीकर म्हणून नियुक्ती केली. लोकसभा अध्यक्षाची निवड होईपर्यंत प्रोटेम स्पीकर आपले कर्तव्य बजावतील. भर्तृहरी महताब यांच्याबद्दल बोलायचे तर ते ओडिशाच्या कटक मतदारसंघातून सात वेळा लोकसभेचे खासदार आहेत. ओडिशात बिजू जनता दल (बीजेडी) ला मोठा धक्का देत, भर्तृहरी महाताब यांनी पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला आणि भाजपमध्ये प्रवेश केला. महताब यांना संसदेच्या चर्चेतील प्रशंसनीय कामगिरीबद्दल 2017 पासून सलग चार वर्षे ‘संसद रत्न’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.

केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू म्हणाले की, तात्पुरत्या लोकसभा अध्यक्षांना पीठासीन अधिकाऱ्यांच्या पॅनेलद्वारे मदत केली जाईल ज्यात काँग्रेस नेते के. सुरेश, द्रमुक नेते टीआर बालू, भाजपचे राधामोहन सिंग, फग्गन सिंग कुलस्ते आणि तृणमूल काँग्रेसचे नेते सुदीप बंदोपाध्याय यांचा त्यात समावेश असेल. महताब यांनी लोकसभा निवडणुकीपूर्वी बिजू जनता दल (बीजेडी) सोडून भाजपमध्ये प्रवेश केला होता. अठराव्या लोकसभेचे पहिले अधिवेशन 24 जूनपासून सुरू होणार आहे. नवनिर्वाचित सदस्य 24-25 जून रोजी शपथ घेतील. लोकसभा अध्यक्षपदाची निवडणूक 26 जून रोजी होणार आहे.

प्रोटेम स्पीकर म्हणजे नेमके काय ?

प्रोटेम स्पीकर ही अशी व्यक्ती आहे जी संसदेचे अध्यक्ष म्हणून तात्पुरते काम करण्यासाठी नियुक्त केली जाते. सामान्यतः ही नियुक्ती जेव्हा नियमित अध्यक्ष किंवा सभापती निवडून आलेले नसतात किंवा काही कारणास्तव ते उपस्थित नसतात तेव्हा केली जाते.

प्रोटेम स्पीकरचे मुख्य कार्य नवनिर्वाचित सदस्यांना शपथ देणे आणि नवीन सभापती निवडण्याची प्रक्रिया पार पाडणे आहे. स्पीकर प्रो टेम हे सहसा सर्वात वरिष्ठ सदस्य किंवा सर्वात जास्त अनुभव असलेले सदस्य असतात. प्रो टेम स्पीकरची भूमिका तात्पुरती असते आणि नवीन सभापती निवडल्यानंतर त्याची जबाबदारी संपते. त्यांच्या कृतीत निष्पक्षता आणि तटस्थता अपेक्षित आहे जेणेकरून नवीन सभापतींची निवडणूक सुरळीत आणि निष्पक्षपणे पार पडेल.