Ujjwal Nikam: मुंबईवरील 26/11 दहशतवादी हल्ला आणि या हल्ल्यात जिवंत पकडला गेलेला दहशतवादी अजमल कसाब याच्यावरील खटला आजही देशाच्या इतिहासातील महत्त्वाच्या घटनांपैकी एक मानला जातो. या खटल्यात सरकारी वकील म्हणून उज्ज्वल निकम यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. आता त्यांच्या जीवनावर आणि कसाबविरोधातील न्यायालयीन लढाईवर आधारित ‘प्रहार’ हा चित्रपट प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार आहे. चित्रपटाच्या प्रदर्शनापूर्वी उज्ज्वल निकम यांनी 26/11 आणि कसाबशी संबंधित अनेक मुद्द्यांवर भाष्य केलं आहे. यातील एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे कसाबला तुरुंगात बिर्याणी दिली जात असल्याचा अनेक वर्षांपासून चर्चेत असलेला दावा. याबाबत उज्ज्वल निकम यांनी स्पष्ट शब्दांत हा दावा फेटाळला आहे.

कसाबला बिर्याणी दिली नव्हती

उज्ज्वल निकम यांनी सांगितलं की, कसाबने कधीही बिर्याणीची मागणी केली नव्हती आणि त्याला बिर्याणी दिलीही गेली नाही. त्यांच्या मते, 26/11 हल्ल्यातील पीडितांपेक्षा कसाबभोवतीच चर्चा केंद्रित होऊ लागली होती. त्यामुळे हे चित्र बदलण्याची गरज होती.

कसाबच्या खटल्याकडे केवळ एका आरोपीविरुद्धची कायदेशीर कारवाई म्हणून पाहता येणार नाही, असंही निकम यांनी सांगितलं. हा खटला एका मोठ्या कटाचा तपास आणि तो न्यायालयात पुराव्यांच्या आधारे सिद्ध करण्याची लढाई होती, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

कसाबने केले होते वेगवेगळे दावे

निकम यांच्या म्हणण्यानुसार, कसाबने स्वतःचा बचाव करण्यासाठी वेगवेगळे दावे केले होते. कधी आपण अल्पवयीन असल्याचं, तर कधी आपल्याला विष देण्यात आल्याचं त्याने सांगितल्याचं निकम यांनी नमूद केलं. त्याने हल्ल्याची जबाबदारी अबू इस्माईलवर टाकण्याचाही प्रयत्न केला.

या सर्व दाव्यांची सत्यता तपासून ते खोटे असल्याचे पुराव्यांच्या माध्यमातून न्यायालयासमोर मांडणे हे सरकारी पक्षासमोरील महत्त्वाचे आव्हान होते. यासाठी विविध तपास यंत्रणांकडून मिळालेल्या माहितीचा वापर करण्यात आला. निकम यांनी या प्रकरणात पोलिसांनी केलेल्या तपासाचेही कौतुक केले.

‘प्रहार’मध्ये न्यायालयीन लढाईवर भर

उज्ज्वल निकम यांच्या जीवनावर आधारित ‘प्रहार’ हा चित्रपट 26/11 हल्ल्याची पार्श्वभूमी दाखवतो. मात्र, इतर चित्रपटांपेक्षा हा चित्रपट वेगळा असल्याचं निकम यांनी सांगितलं. त्यांच्या मते, ‘प्रहार’मध्ये मुख्य भर न्यायालयीन कामकाज आणि कसाबविरोधातील कायदेशीर लढाईवर आहे.

चित्रपटासाठी निर्मात्यांनी सुमारे अडीच वर्षे संशोधन केल्याची माहितीही त्यांनी दिली. न्यायालयात झालेल्या युक्तिवादापासून ते खटल्यातील विविध बाबींचा अभ्यास करण्यात आला. दिग्दर्शक अविनाश अरुण यांनी न्यायालयीन कामकाज समजून घेतलं आणि त्यानंतर उज्ज्वल निकम यांची भूमिका साकारणाऱ्या राजकुमार रावसोबत त्यावर चर्चा केली.

चित्रपटात वास्तववादीपणा जपण्याचा प्रयत्न करण्यात आल्याचंही निकम यांनी सांगितलं. न्यायालयातील व्यक्तींची खरी नावं वापरण्यापासून ते त्यांच्या बोलण्याच्या आणि वागण्याच्या पद्धतीपर्यंत अनेक गोष्टींचा अभ्यास करण्यात आला.

‘दहशतवादी हल्ल्यांना जातीय रंग देऊ नये’

‘प्रहार’च्या माध्यमातून दहशतवादी हल्ल्यांकडे जातीय दृष्टिकोनातून न पाहता त्यामागील कट, पुरावे आणि पीडितांवर लक्ष केंद्रित करण्याचा संदेश जावा, अशी अपेक्षा उज्ज्वल निकम यांनी व्यक्त केली. त्यांच्या मते, मुंबईवर झालेला हल्ला हा मोठ्या कटाचा भाग होता. मुंबईतील नागरिकांना लक्ष्य करण्यासाठी दहशतवाद्यांना पाठवण्यात आलं होतं आणि या कटाचा पुराव्यांच्या आधारे न्यायालयात उलगडा करणे ही मोठी कायदेशीर लढाई होती.

अविनाश अरुण दिग्दर्शित ‘प्रहार’मध्ये राजकुमार राव, वामिका गब्बी, जयदीप अहलावत, सिकंदर खेर, आशिष विद्यार्थी, ललित प्रभाकर आणि ऋत्विक साहोर यांच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट 16 ऑक्टोबरला प्रदर्शित होणार आहे. त्यामुळे 26/11च्या हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर न्यायालयीन लढाई कशी झाली, हे मोठ्या पडद्यावर कसं मांडलं जातं, याकडे प्रेक्षकांचं लक्ष लागलं आहे.