मुंबई : केंद्र सरकारच्या खासगीकरण धोरण आणि कामगारविरोधी कायद्यांविरुद्ध देशभरातील 10 प्रमुख कामगार संघटनांनी पुकारलेल्या भारत बंदला मिश्र प्रतिसाद मिळाला. ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस (AITUC), CITU, INTUC, SEWA यांसारख्या संघटनांसह संयुक्त किसान मोर्चा आणि कृषी कामगार संघटनांनी या बंदला पाठिंबा दिला.

सुमारे 25 कोटी कर्मचारी सहभागी झाल्याचा दावा केला जात आहे. या बंदमुळे बँकिंग, पोस्टल सेवा, विमा, वाहतूक, कोळसा खाण, बांधकाम आणि उद्योग क्षेत्रांवर परिणाम झाला. सरकारने चर्चेची तयारी दर्शवली असली, तरी कामगार संघटनांनी मागण्या मान्य होईपर्यंत आंदोलन सुरू ठेवण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.

भारत बंदचा राज्यनिहाय परिणाम

केरळ

केरळमध्ये भारत बंदचा सर्वाधिक परिणाम दिसला, जिथे जनजीवन पूर्णपणे ठप्प झाले. सार्वजनिक आणि खासगी वाहतूक सेवा बंद राहिल्या, तर दुकाने, बाजार आणि शॉपिंग मॉल्सवर टाळे लागले. केरळ राज्य रस्ते वाहतूक महामंडळाच्या (KSRTC) बससेवा पूर्णपणे ठप्प झाल्या. काही कर्मचाऱ्यांनी सेवा सुरू ठेवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु आंदोलकांनी त्यांना रोखले.

कोची शहरातील रस्ते रिकामे दिसले, कारण वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाली. CITU कार्यकर्त्यांनी कोची ते कोझिकोड जाणाऱ्या KSRTC च्या लो-फ्लोअर बस अडवल्या. ऑटोरिक्षा मर्यादित स्वरूपात धावल्या, परंतु पोलिस संरक्षणाअभावी बससेवा सुरू होऊ शकल्या नाहीत. बाजार आणि व्यावसायिक आस्थापने बंद राहिली.

कोट्टायम जिल्ह्यात दुकाने, शॉपिंग मॉल्स आणि व्यावसायिक केंद्रे बंद राहिली. आंदोलकांनी केंद्र सरकारच्या “कॉर्पोरेट समर्थक” धोरणांविरोधात जोरदार निदर्शने केली. यामुळे दैनंदिन जीवन आणि व्यवसायांवर मोठा परिणाम झाला, जरी दूध, रुग्णवाहिका आणि रुग्णालय यांसारख्या अत्यावश्यक सेवा सुरू राहिल्या.

कोइम्बतूरमध्ये केरळच्या दिशेने जाणाऱ्या बसेस आंदोलकांनी अडवल्या, ज्यामुळे उक्कडम बस स्टँड परिसरात शांतता पसरली. स्थानिक वाहतुकीवर परिणाम झाला, परंतु इतर व्यवसाय सामान्यपणे सुरू होते. तिरुप्पूर येथे भारत बंदचा फारसा परिणाम झाला नाही. जिल्ह्यातील 540 बसेस सामान्यपणे धावल्या, आणि व्यवसाय नियमित सुरू राहिले.

पश्चिम बंगाल

पश्चिम बंगालमध्ये, विशेषतः कोलकाता आणि सिलिगुडी येथे भारत बंदचा लक्षणीय परिणाम दिसला. डाव्या पक्षांच्या कार्यकर्त्यांनी जाधवपूर रेल्वे स्थानकावर रेल्वे रूळ अडवून केंद्र सरकारविरोधात घोषणाबाजी केली, ज्यामुळे रेल्वे सेवा विस्कळीत झाली. मिदनापूर सेंट्रल बस स्टँडवर वाहतूक रोखण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या आंदोलकांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले. हावडामध्ये पोलिसांनी लाठीमार करून आंदोलकांना पांगवले. सिलिगुडीत सरकारी बस चालकांनी खबरदारी म्हणून हेल्मेट घालून बस चालवल्या, तर दुकाने बंद आणि रस्ते ओस पडले होते.

इतर राज्ये

ओडिशा येथील भुवनेश्वर येथे CITU कार्यकर्त्यांनी राष्ट्रीय महामार्ग अडवला, ज्यामुळे वाहतूक विस्कळीत झाली. कटक आणि पुरी येथेही मर्यादित आंदोलने झाली. बिहारमध्ये रेल्वे आणि रस्ते वाहतुकीवर परिणाम झाला. जेहानाबाद येथे आंदोलकांनी राष्ट्रीय महामार्ग-83 अडवण्याचा प्रयत्न केला, जिथे पोलिसांशी झटापट झाली आणि पाच आंदोलकांना ताब्यात घेण्यात आले.

रांची येथे AITUC कार्यकर्त्यांनी CMPDI मुख्यालयाबाहेर निदर्शने केली. रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीवर मर्यादित परिणाम झाला. दिल्ली-एनसीआरमध्ये भारत बंदचा फारसा परिणाम दिसला नाही. रस्त्यांवरील वाहतूक सुरळीत राहिली, आणि व्यावसायिक केंद्रे नियमित सुरू होती. महाराष्ट्रात बंदचा प्रभाव मर्यादित राहिला. मुंबईतील BKC, लोअर परेल आणि अंधेरी यांसारख्या व्यावसायिक केंद्रांमध्ये कार्यालये आणि दुकाने उघडी राहिली. शैक्षणिक संस्थांवर कोणताही परिणाम झाला नाही.

10 प्रमुख कामगार संघटनांनी 17 कलमी मागण्यांसाठी हा बंद पुकारला, ज्यात खासगीकरण थांबवणे, बेरोजगारी आणि महागाई नियंत्रणात आणणे, आणि सामाजिक कल्याण योजनांमधील कपात रद्द करणे यांचा समावेश आहे. AITUC, CITU, INTUC, SEWA, खनिज आणि पोलाद कंपन्यांचे कर्मचारी, बँकिंग आणि विमा क्षेत्रातील संघटना, तसेच राज्य सरकारी आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील कर्मचारी या बंदमध्ये सहभागी झाले. संयुक्त किसान मोर्चानेही शेतकरी आणि कृषी कामगारांच्या मुद्द्यांवर पाठिंबा दिला.

केरळ आणि पश्चिम बंगालमध्ये कडक पोलिस बंदोबस्त तैनात होता. कोलकातामध्ये जाळपोळीचा प्रयत्न पोलिसांनी हाणून पाडला, तर हावडामध्ये लाठीमार करावा लागला. सिलिगुडी आणि मिदनापूर येथे आंदोलकांना ताब्यात घेण्यात आले. केरळमध्ये KSRTC कर्मचाऱ्यांनी बससेवा सुरू करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु आंदोलकांनी त्यांना अडवले.

दरम्यान, भारत बंदचा सर्वाधिक परिणाम केरळ आणि पश्चिम बंगालमध्ये दिसला, जिथे रस्ते, रेल्वे आणि व्यावसायिक आस्थापने बंद राहिली. कोची आणि कोट्टायम येथे जवळपास पूर्ण बंद पाळला गेला, तर कोइम्बतूरमध्ये मर्यादित परिणाम दिसला, आणि तिरुप्पूर येथे परिस्थिती जवळपास सामान्य राहिली. सरकार आणि कामगार संघटनांमधील चर्चेतून काय तोडगा निघतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.