मुंबई: देशातील कॉर्पोरेट जगतात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान असलेल्या टाटा ट्रस्ट्समधील अंतर्गत वाद आता चव्हाट्यावर आला आहे. ९ वर्षांपूर्वी सायप्रस मिस्त्री यांना पदावरून हटवल्यानंतर आता पुन्हा एकदा अशीच घटना घडली आहे, ज्यात मेहली मिस्त्री यांना ट्रस्टी पदावरून बाजूला करण्यात आले आहे.

२८ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या टाटा ट्रस्ट्सच्या बोर्ड बैठकीत बहुमताच्या आधारावर हा निर्णय घेण्यात आला. हा निर्णय टाटा ट्रस्ट्सच्या इतिहासातील एक मोठी घटना मानली जात आहे, जिथे अंतर्गत मतभेदांमुळे एखाद्या ट्रस्टीला बहुमताने पदमुक्त व्हावे लागले.

दोन गट: नोएल टाटा विरुद्ध मेहली मिस्त्री
ट्रस्ट्समध्ये सध्या दोन प्रमुख गट तयार झाले आहेत. एका गटाचे नेतृत्व टाटा ट्रस्ट्सचे अध्यक्ष नोएल टाटा करत आहेत, तर दुसऱ्या गटात रतन टाटा यांचे एकेकाळचे निकटवर्तीय असलेले मेहली मिस्त्री यांचा समावेश होता.

मंगळवारी झालेल्या बैठकीत अध्यक्ष नोएल टाटा, उपाध्यक्ष वेणु श्रीनिवासन आणि ट्रस्टी विजय सिंह यांनी मेहली मिस्त्री यांच्या विरोधात मतदान केले. तर, डेरियस खंबटा, जहांगीर एचसी जहांगीर आणि प्रमीत झावेरी यांनी मिस्त्री यांच्या पुनर्नियुक्तीला पाठिंबा दिला.

मेहली मिस्त्री यांना सर रतन टाटा ट्रस्ट (SRTT) आणि सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट (SDTT) मध्ये स्वतःच्या पुनर्नियुक्तीवर मतदान करता आले नाही. यामुळे, विरोधात असलेल्या तीन ट्रस्टींनी दोन्ही प्रमुख ट्रस्ट्समध्ये बहुमत मिळवले. हे दोन्ही ट्रस्ट मिळून टाटा सन्समध्ये ५१ टक्के हिस्सेदारी ठेवतात.

मिस्त्री यांना कळवण्यात आले की, त्यांच्या पुनर्नियुक्तीचा प्रस्ताव पास झालेला नाही आणि त्यांचा कार्यकाळ २८ ऑक्टोबरपासून संपुष्टात आला आहे. सूत्रांनुसार, मेहली मिस्त्री या निर्णयाला कायदेशीर आव्हान देऊ शकतात.

९ वर्षांपूर्वीही असाच वाद: सायप्रस मिस्त्रींना हटवले होते –
नेमकी नऊ वर्षांपूर्वी, ऑक्टोबर २०१६ मध्येही टाटा ट्रस्ट्समध्ये असाच मोठा वाद झाला होता. त्यावेळी टाटा सन्सचे तत्कालीन अध्यक्ष सायरस मिस्त्री यांना अचानक पदावरून हटवण्यात आले होते.

सायरस मिस्त्री यांनी २०१२ मध्ये रतन टाटांकडून पदभार स्वीकारला होता, पण अवघ्या चार वर्षांपेक्षा कमी कालावधीत टाटा सन्सच्या बोर्डातील मतदानाद्वारे त्यांच्या कार्यकाळाचा अंत झाला. मुख्य भागधारक असलेल्या टाटा ट्रस्ट्सचा मिस्त्री यांच्या नेतृत्वावर अविश्वास असल्याने हा निर्णय घेण्यात आला होता.

सायप्रस मिस्त्रींना हटवण्याची कारणे:

-टाटा समूहातील काही कंपन्यांची कमकुवत कामगिरी.

-विवादास्पद निर्णय हाताळण्याची पद्धत (उदा. टाटा नॅनो प्रकल्प बंद करण्याची इच्छा आणि जपानच्या एनटीटी डोकोमोसोबतचा वाद).

-मिस्त्रींच्या कार्यशैलीवरून रतन टाटा आणि ट्रस्टच्या दिग्गजांशी असलेले मतभेद.

सायप्रस मिस्त्री यांनी राजीनामा देण्यास नकार दिल्यानंतर बोर्डात मतदान झाले आणि त्यांना पदमुक्त करण्यात आले. या घटनेमुळे टाटा समूह आणि मिस्त्रींचा शापूरजी पाल्लोनजी समूह यांच्यात दीर्घ कायदेशीर लढाई आणि कॉर्पोरेट संघर्ष सुरू झाला होता.