US stock market: भारतीय शेअर बाजाराने अचानक सर्वांना आश्चर्यचकित केले आहे. सलग पाच दिवसांपासून बाजारात तेजी असून, सेन्सेक्स पाच दिवसांत जवळपास ४,००० अंकांनी वाढून ५% पेक्षा जास्त वाढ नोंदवत आहे.

दरम्यान, अमेरिकन बाजार चिंताजनक स्थितीत असून, त्यात दररोज घसरण होत आहे. नॅसडॅक पाच दिवसांत जवळपास ५% आणि एका महिन्यात १०% ने घसरला आहे. तांत्रिकदृष्ट्या, याला ‘मंदीचे क्षेत्र’ (bearish zone) मानले जाते.

प्रश्न असा निर्माण होतो की, असे काय घडले आहे ज्यामुळे भारतीय बाजारात सुधारणेची चिन्हे दिसत आहेत? जेव्हा जेव्हा अमेरिकन बाजारावर दबाव वाढला आहे, तेव्हा भारतीय बाजारावर सर्वाधिक परिणाम झाला आहे.

अमेरिका-इराण युद्धामुळे भारतीय बाजारात १५% पेक्षा जास्त घसरण झाली होती. पण आता, अचानक, या सर्वांकडे दुर्लक्ष करून, भारतीय बाजार सावरण्याचा प्रयत्न करत आहे.

कच्च्या तेलाच्या किमतीतील घसरणीमुळे काहीसा दिलासा मिळाला आहे, परंतु तेजीचे कोणतेही चिन्ह दिसत नाही. दरम्यान, कंपन्यांच्या निकालांनीही देशांतर्गत बाजाराला काही प्रमाणात बळ दिले आहे.

परंतु तज्ज्ञांच्या मते, सर्वात मोठा सकारात्मक संकेत अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या विधानातून मिळाला, ज्यात त्यांनी दीर्घकालीन भांडवली नफा (LTCG) करात कपात करण्याचा विचार करत असल्याचे म्हटले होते. या संभाव्य सवलतीमुळे गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास किंचित वाढला आहे.

कच्च्या तेलाच्या किमतीत घट US stock market: 

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी करण्याच्या आणि सलोखा घडवून आणण्याच्या प्रयत्नांमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत लक्षणीय घट झाली आहे. भारत आपल्या ऊर्जेच्या गरजांचा एक मोठा भाग आयात करतो. त्यामुळे, कच्च्या तेलाच्या किमती कमी होणे हे भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी एक मोठे प्रोत्साहन ठरू शकते.

कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा सरकारच्या अर्थसंकल्पावर निश्चितच परिणाम झाला आहे. तथापि, सरकारला इतर मार्गांनी दिलासा मिळत आहे. जीएसटी संकलन हे सरकारसाठी महसुलाचा एक प्रमुख स्रोत आहे.

ऑक्टोबर २०२६ मध्ये भारताचे जीएसटी संकलन २.३१ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत २२.९% वाढ दर्शवते. चालू आर्थिक वर्ष २०२६-२७ च्या पहिल्या सात महिन्यांत (एप्रिल-ऑक्टोबर) एकूण सकल जीएसटी संकलन १४.७८ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे, जे मागील वर्षाच्या याच कालावधीच्या तुलनेत १३.२% वाढ दर्शवते.

हे एक स्पष्ट संकेत आहे की देशांतर्गत व्यापार, उत्पादन आणि उपभोगाचा वेग मजबूत आहे. जीएसटीमधून मिळणारा भक्कम महसूल सरकारची वित्तीय तूट नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतो, ज्यामुळे जागतिक रेटिंग एजन्सी आणि गुंतवणूकदारांसमोर भारताची विश्वासार्हता वाढते.

दरम्यान, जागतिक अस्थिरतेच्या काळातही, भारतीय कंपन्यांचे तिमाही निकाल देशांतर्गत बाजाराला आधार देत आहेत. काही क्षेत्रांवर दबाव आला असला तरी, निवडक मोठ्या कंपन्यांच्या दमदार कामगिरीमुळे बाजार कोसळण्यापासून वाचला आहे. गेल्या पाच दिवसांतील सातत्यपूर्ण सकारात्मक वाढ भारतीय गुंतवणूकदारांचा आणि देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा प्रबळ आत्मविश्वास सिद्ध करते.

बदलत्या जागतिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर आणि परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून होणाऱ्या सततच्या माघारीच्या पार्श्वभूमीवर शेअर बाजाराचे व्यवस्थापन करण्याची गरज अर्थमंत्र्यांनी मान्य केली आहे.

भारताला आपला ७% पेक्षा जास्त जीडीपी वाढीचा दर कायम ठेवण्यासाठी भरीव भांडवलाची आवश्यकता आहे आणि यासाठी एक मजबूत शेअर बाजार आवश्यक आहे. आगामी अर्थसंकल्पात गुंतवणूकदारांना दीर्घकालीन भांडवली नफ्यावरील (LTCG) कराबाबत काही दिलासा मिळाल्यास, ते भारतीय शेअर बाजारासाठी एक निर्णायक बदल ठरू शकते.

सध्या तेजी असूनही, भारतीय शेअर बाजार या वर्षी जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात गाठलेल्या २६,३७३.२० अंकांच्या सर्वकालीन उच्चांकापेक्षा अजूनही सुमारे १०% खाली आहे.

भारतीय शेअर बाजार जवळपास २८ महिन्यांपासून एका मर्यादित कक्षेत व्यवहार करत आहे. या घसरणीची मुख्य कारणे म्हणजे परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून झालेली मोठी विक्री, जागतिक बाजारांमधील दबाव आणि निवडक क्षेत्रांच्या मूल्यांकनातील नरमाई.

किरकोळ गुंतवणूकदारांची मोठी ताकद US stock market: 

परदेशी गुंतवणूकदारांकडून मोठ्या प्रमाणात विक्री होऊनही, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार आणि स्वतःला मजबूत समजणाऱ्या किरकोळ गुंतवणूकदारांनी बाजाराला मोठ्या धक्क्यांपासून वाचवले आहे.

एसआयपीद्वारे येणारा निधी बाजाराला घसरण्यापासून वाचवत आहे, पण हे किती काळ टिकेल? गेल्या दोन-तीन वर्षांपासून बाजारात गुंतवणूक केलेल्या बहुतेक किरकोळ गुंतवणूकदारांना तोटा होत आहे. बाजारात सुधारणेची कोणतीही चिन्हे दिसत नसल्यामुळे बहुतेक गुंतवणूकदारांचे पोर्टफोलिओ तोट्यात गेले आहेत.

गेल्या दोन वर्षांच्या शेअर बाजारातील गोंधळाच्या काळात, भारतीय अर्थव्यवस्थेने अपवादात्मक ताकद दाखवली आहे. आज, भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपैकी एक आहे, ज्याचा विकास दर सुमारे ७% इतका मजबूत आहे.

भारतीय अर्थव्यवस्थेची सर्वात मोठी आणि निर्विवाद ताकद म्हणजे तिची देशांतर्गत मागणी. अनेक विकसित देश त्यांच्या कमी लोकसंख्येमुळे किंवा मागणीच्या अभावामुळे जागतिक मंदीने तात्काळ प्रभावित होत असताना, १.४ अब्जाहून अधिक लोकसंख्या असलेला भारत स्वतःच एक मोठी बाजारपेठ आहे.

देशातील मध्यमवर्गाचे वाढते उत्पन्न आणि जीवनशैलीतील बदलांमुळे ऑटोमोबाईल, एफएमसीजी, रिअल इस्टेट आणि डिजिटल सेवा यांसारख्या क्षेत्रांमधील मागणीला चालना मिळत आहे. जागतिक संकटामुळे निर्यातीवर परिणाम होत आहे, परंतु देशांतर्गत मागणी मजबूत असल्याने बाह्य दबावांना न जुमानता भारतीय अर्थव्यवस्था मजबूतपणे वाढू शकत आहे.