World Breastfeeding Week: दरवर्षी १ ते ७ ऑगस्ट दरम्यान जागतिक स्तनपान सप्ताह साजरा केला जातो. या सप्ताहाचा उद्देश स्तनपानाचे महत्त्व लोकांपर्यंत पोहोचवणे आणि आई व बाळाच्या आरोग्याबाबत जनजागृती करणे हा आहे. नवजात बाळासाठी आईचे दूध हे सर्वात संपूर्ण आणि नैसर्गिक अन्न मानले जाते. त्यामध्ये बाळाच्या वाढीसाठी आवश्यक पोषक तत्त्वे, प्रतिकारशक्ती वाढवणारे घटक आणि अँटिबॉडीज असतात.  (World Breastfeeding Week)

मात्र, अनेक नवमातांना आपल्या बाळासाठी पुरेसे दूध तयार होत नाही, अशी चिंता सतावत असते. तज्ज्ञांच्या मते, आईच्या दुधाचे उत्पादन केवळ एखादा विशिष्ट पदार्थ खाल्ल्याने वाढत नाही. नियमित स्तनपान, संतुलित आहार, पुरेशी झोप, ताणतणाव कमी ठेवणे आणि शरीराला पुरेसे पाणी मिळणे या सर्व गोष्टी तितक्याच महत्त्वाच्या असतात. काही पौष्टिक पदार्थ आहारात समाविष्ट केल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळते आणि दूध तयार होण्याच्या प्रक्रियेला मदत होऊ शकते.  (World Breastfeeding Week)

ओट्स    (World Breastfeeding Week)

ओट्समध्ये फायबर, लोह आणि कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स भरपूर असतात. त्यामुळे शरीराला ऊर्जा मिळते आणि काही महिलांमध्ये दूध तयार होण्याच्या प्रक्रियेला आधार मिळू शकतो.

मेथी     (World Breastfeeding Week)

मेथीचा वापर पारंपरिक पद्धतीने स्तनपान करणाऱ्या मातांसाठी केला जातो. काही महिलांना याचा फायदा होऊ शकतो. मात्र, प्रत्येकाची शारीरिक प्रतिक्रिया वेगळी असू शकते. त्यामुळे मेथीचे जास्त प्रमाणात सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

बडीशेप    (World Breastfeeding Week)

बडीशेप पचनक्रिया सुधारण्यास मदत करते. तसेच स्तनपान करणाऱ्या महिलांसाठीही ती उपयुक्त मानली जाते. बडीशेप पाण्यात उकळून किंवा चहामध्ये घालून घेता येते.

हिरव्या पालेभाज्या   

पालक, मेथी, मोहरीची भाजी अशा हिरव्या पालेभाज्यांमध्ये लोह, कॅल्शियम आणि फोलेट मुबलक प्रमाणात असते. त्यामुळे आईच्या शरीराला आवश्यक पोषण मिळण्यास मदत होते.

दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ

दूध, दही, ताक आणि पनीर हे कॅल्शियम व प्रथिनांचे उत्तम स्रोत आहेत. हे पदार्थ आईची हाडे मजबूत ठेवण्यास आणि प्रसूतीनंतर शरीराची ताकद टिकवून ठेवण्यास मदत करतात.

सुका मेवा

बदाम, अक्रोड आणि काजूमध्ये हेल्दी फॅट्स, प्रथिने आणि ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड असतात. हे शरीराला ऊर्जा देण्यास आणि पोषण मिळवून देण्यास उपयुक्त ठरतात.

कडधान्ये

मूग, मसूर, हरभरा, राजमा, चणे आणि इतर कडधान्यांमध्ये प्रथिने व लोह भरपूर असते. त्यामुळे प्रसूतीनंतर शरीराची पुनर्बांधणी होण्यास मदत मिळते.

भरपूर पाणी प्या

स्तनपान करणाऱ्या महिलांनी दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे. शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास थकवा जाणवू शकतो. त्यामुळे नियमित पाणी आणि इतर आरोग्यदायी द्रवपदार्थांचे सेवन करावे.

तीळ आणि जवस

तीळ व जवसमध्ये कॅल्शियम, हेल्दी फॅट्स आणि अनेक महत्त्वाची पोषक तत्त्वे असतात. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून त्यांचा वापर करता येतो.

हंगामी फळे

पपई, केळी, सफरचंद, संत्री, बेरीज यांसारख्या हंगामी फळांमध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर असतात. त्यामुळे आईचे आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते.

स्तनपान करणाऱ्या मातांसाठी महत्त्वाच्या सूचना

• बाळाला त्याच्या गरजेनुसार वारंवार स्तनपान द्यावे.
• प्रत्येक वेळी दोन्ही स्तनांमधून दूध पाजण्याचा प्रयत्न करावा.
• पुरेशी झोप आणि विश्रांती घ्यावी.
• ताणतणाव शक्यतो टाळावा.
• संतुलित व पौष्टिक आहार घ्यावा.
• कोणतेही हर्बल उत्पादन किंवा सप्लिमेंट डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नये.

तज्ज्ञांच्या मते, फक्त एखादा पदार्थ खाल्ल्याने दूध अचानक वाढत नाही. आईचा आहार, नियमित स्तनपान, पुरेशी विश्रांती आणि एकूण आरोग्य या सर्व गोष्टी महत्त्वाच्या असतात. जर दूध कमी तयार होत असेल किंवा बाळाचे वजन वाढत नसेल, तर डॉक्टर किंवा लॅक्टेशन तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.