मणिपूरमध्ये शिक्षणाच्या चळवळीचे नेतृत्व करणारे आणि शिक्षणाची पाळेमुळे घट्ट करून अनेक विद्यार्थ्यांचे भविष्य बदलणारे शंकर दिनकर काणे (ज्यांना भैय्याजी म्हणूनही ओळखले जाते) यांचे जन्मशताब्दी वर्ष ५ सप्टेंबर रोजी साजरे झाले. यावेळी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) प्रमुख मोहन भागवत उपस्थित होते. त्यांनी यादरम्यान अनेक विषयांवर भाष्य केले. मणिपूरमध्ये आव्हानात्मक परिस्थिती असून सुरक्षेची कोणतीही हमी नसतानाही संघटनेचे स्वयंसेवक संघर्षग्रस्त मणिपूरमध्ये खंबीरपणे उभे आहे. असेही ते म्हणाले. “सुरक्षेची हमी नाही” शंकर दिनकर काणे यांच्या कार्याचे स्मरण करून संघप्रमुख म्हणाले, १९७१ सालापर्यंत काणे यांनी मुलांच्या शिक्षणावर लक्ष केंद्रित केले, विद्यार्थ्यांना महाराष्ट्रात आणले आणि त्यांच्या राहण्याची व्यवस्था केली. मोहन भागवत म्हणाले, मणिपूरमधील परिस्थिती अत्यंत कठीण आहे, सुरक्षेची कोणतीही हमी नाही. स्थानिक लोकांना त्यांच्या सुरक्षेबद्दल शंका आहे, जे लोक व्यवसाय किंवा सामाजिक कार्यासाठी गेले आहेत त्यांच्यासाठी परिस्थिती अधिक आव्हानात्मक आहे, परंतु अशा परिस्थितीतही संघ स्वयंसेवक जोरदार तैनात आहेत आणि दोन्ही गटांची सेवा करत आहेत, आणि प्रयत्न देखील करत आहेत राज्यातील परिस्थिती सामान्य आणि शांततापूर्ण करण्यासाठी. “स्वयंसेवक कठोर परिश्रम घेत आहेत” मणिपूरमध्ये मीताई आणि कुकी या दोन जातींमध्ये बराच काळ वाद सुरू आहे, त्याबद्दल संघप्रमुख म्हणाले की, संघाचे स्वयंसेवक त्या राज्यातून पळून गेलेले नाहीत किंवा निष्क्रिय बसले आहेत, परंतु ते सामान्य नेतृत्व करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. तेथील जीवन दोन गटांमधील राग आणि द्वेष कमी करण्यासाठी आणि राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना सुनिश्चित करण्यासाठी कार्य करते. ते म्हणाले, एनजीओ सर्व काही हाताळू शकत नाहीत, परंतु संघ सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहे आणि राज्यात दोन जातींमधील वाद संपवण्यासाठी संघर्षात सामील असलेल्या सर्व पक्षांशी चर्चा करत आहे. ते पुढे म्हणाले, मणिपूरमध्ये संघाच्या सततच्या कार्यामुळे त्यांचा (लोकांचा) विश्वास वाढला आहे, या विश्वासाचे कारण म्हणजे राज्यातील जनतेने काणे यांच्यासारख्या लोकांचे काम गेल्या अनेक वर्षांपासून पाहिले आहे. “मणिपूरमध्ये बदल झाला आहे” संघप्रमुख मोहन भागवत म्हणाले, आपण सर्वजण भारताला जागतिक मुद्द्यांवर काम करणारा देश बनवण्याविषयी बोलतो, मात्र हे केवळ काणे यांच्यासारख्यांच्या अथक परिश्रम, परिश्रम आणि तपश्चर्यामुळेच शक्य झाले आहे. ते म्हणाले की, सुमारे 15 वर्षांपूर्वी पूर्वांचल प्रदेशाला समस्या क्षेत्र म्हटले जात होते आणि काही अतिरेकी गटांनी देशापासून वेगळे होण्याबाबतही बोलले होते, परंतु तसे झाले नाही आणि काळानुसार हा प्रदेश बदलला. भागवत म्हणाले, मणिपूरसारख्या राज्यात आज आपण जी अशांतता पाहत आहोत, ते काही लोकांचे काम आहे, ज्यांना प्रगतीच्या मार्गात अडथळे निर्माण करायचे आहेत, पण त्यांची योजना यशस्वी होणार नाही. आरएसएस प्रमुख म्हणाले की, 40 वर्षांपूर्वी जेव्हा परिस्थिती बिकट होती, तेव्हा लोक राहिले, काम केले आणि परिस्थिती बदलण्यास मदत केली. भारताच्या स्वप्नाबद्दल काय म्हटले होते? शंकर दिनकर काणे यांच्या कार्याचे कौतुक करताना मोहन भागवत म्हणाले, ‘संघाचे सदस्य, मग ते स्वयंसेवक असो वा प्रचारक, तिथे गेले, त्या क्षेत्राचा एक भाग बनले आणि परिवर्तन घडवून आणण्याचे काम केले. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रमुख मोहन भागवत म्हणाले की, ज्या भारताचे स्वप्न पाहिले आहे ते साकार करण्यासाठी आणखी दोन पिढ्या लागतील. भारताच्या प्रगतीबाबत ते म्हणाले की, भारताला पुढे नेण्याच्या मार्गात देशाच्या उन्नती आणि प्रगतीचा हेवा करणाऱ्यांकडून आपल्याला अडथळ्यांना सामोरे जावे लागेल, परंतु या अडथळ्यांवर मात करून आपल्याला पुढे जावे लागेल.
