Pune Gangwar : पुणे शहराच्या गल्ली-बोळातून उदयास आलेली आंदेकर टोळी गेल्या चार दशकांपासून दहशत आणि रक्तपाताचा समानार्थी शब्द बनली आहे. अलीकडेच, माजी नगरसेवक वनराज आंदेकरच्या खुनाचा बदला घेण्यासाठी या टोळीने 19 वर्षीय आयुष कोमकर याच्यावर नाना पेठेत बेभान गोळीबार केला.

“टपका रे टपका” या गाण्याच्या तालावर नाचत हल्लेखोरांनी आयुषवर 11 गोळ्या झाडल्या, त्यापैकी तीन गोळ्या त्याला लागल्याने त्याचा जागीच मृत्यू झाला. पुणे पोलिसांनी या प्रकरणी आंदेकर टोळीतील आठ जणांना अटक केली आहे. या घटनेने पुण्याच्या अंडरवर्ल्डमधील आंदेकर टोळीचा रक्तरंजित इतिहास पुन्हा एकदा समोर आणला आहे.

1980 च्या दशकात उदयास आलेली दहशत

1980 च्या दशकात पुणे शहरात छोट्या-मोठ्या टोळ्यांचा बोलबाला होता. जुगार अड्डे, अवैध दारू विक्री आणि खंडणी हे त्यांचे प्रमुख व्यवसाय होते. सायकल चेन, रामपूरी चाकू, तलवारी आणि सोडा बाटल्या यांसारख्या साध्या शस्त्रांनी टोळ्या आपलं वर्चस्व प्रस्थापित करत होत्या. याच काळात बाळकृष्ण उर्फ बाळू आंदेकरच्या नेतृत्वाखाली आंदेकर टोळी उदयास आली. नाना पेठ, भवानी पेठ आणि गंज पेठ या भागात त्यांनी दहशत निर्माण केली.

पुण्यातील पहिला गँगवॉर

1984 मध्ये पुण्याच्या गुन्हेगारी इतिहासातील पहिला मोठा गँगवॉर घडला. शिवाजीनगर कोर्टाच्या आवारात प्रमोद माळवडकरने बाळू आंदेकरची गोळ्या झाडून हत्या केली. ही हत्या त्याच्या वडिलांच्या खुनाचा बदला होती. या घटनेने आंदेकर आणि माळवडकर टोळ्यांमधील वैर पेटलं, ज्याचा परिणाम पुढील दशकभर रक्तरंजित हिंसाचारात दिसला.

या वादात सहा गुंड मारले गेले आणि अनेक हल्ले झाले. 1997 मध्ये पुणे क्राइम ब्रँचने काळेवाडी येथे प्रमोद माळवडकरचा एनकाऊंटर केला. यामुळे माळवडकर टोळी संपुष्टात आली. मात्र, बाळूचा भाऊ सूर्यकांत उर्फ बंडू आंदेकरने टोळीची सूत्रे हाती घेतली आणि पुण्याच्या अंडरवर्ल्डवर वर्चस्व प्रस्थापित केलं.

2009 मध्ये टोळीला खीळ

2009 मध्ये बंडू आणि त्याच्या सहकाऱ्यांना शहराबाहेर हाकलण्यात आलं. मात्र, बंडू परतल्यावर टोळी पुन्हा सक्रिय झाली. बंडूवर फरासखाना पोलीस स्टेशनशी संबंधित खुनाच्या गुन्ह्यात जन्मठेपेची शिक्षा झाली. तुरुंगात गेल्याने टोळी काहीशी कमकुवत झाली, पण वनराज आणि कृष्णा आंदेकर यांनी टोळीची धुरा सांभाळली.

राजकारणात प्रवेश

1997 च्या पुणे महानगरपालिका निवडणुकीत आंदेकर कुटुंबाने राजकारणात प्रवेश केला. बंडूची बहीण वत्सला आंदेकर 1998-99 मध्ये पुण्याची महापौर बनली. तिला “अक्का” म्हणून ओळखलं जायचं. तिने गुन्हेगारीपासून स्वतःला दूर ठेवत राजकारण केलं, पण टोळीच्या इतर सदस्यांनी हिंसाचार सुरूच ठेवला. उदयकांत आंदेकर (1992 मध्ये नगरसेवक), राजेश्री आंदेकर (2007 आणि 2012 मध्ये नगरसेविका) आणि वनराज आंदेकर (2017 मध्ये NCP चे नगरसेवक) यांनी राजकारणात टोळीचं नाव पुढे नेलं. मात्र, राजकारण हे केवळ बाह्य आवरण होतं; मागे गुन्हेगारीचं जाळं कायम होतं.

वनराज आंदेकरची हत्या

1 सप्टेंबर 2024 रोजी नाना पेठेत वनराज आंदेकरची निर्घृण हत्या झाली. रात्री 9 वाजता डोके तालिमजवळ वनराज आपल्या चुलत भावाशी बोलत असताना 10-15 हल्लेखोरांनी सहा बाइकवर येऊन हल्ला केला. पाच गोळ्या झाडून आणि कोयत्याने डोकं फोडून त्याला ठार करण्यात आलं. हल्लेखोरांनी रस्त्याची वीज खंडित करून हल्ला केला. या हत्येमागे कौटुंबिक वाद आणि आंदेकर टोळीतील अंतर्गत संघर्ष कारणीभूत होता.

बहिणीचा बदला

वनराजच्या दोन बहिणी, संजीवनी आणि कल्याणी, यांचा त्यांच्या पती जयंत आणि गणेश कोमकर यांच्याशी वाद होता. संजीवनीच्या दुकानावर अतिक्रमणविरोधी कारवाई झाली होती. यामागे वनराजचा हात असल्याचा संशय होता. 31 ऑगस्टला पोलीस स्टेशनमध्ये झालेल्या वादात संजीवनीने वनराजला धमकी दिली होती. त्यानंतर सोमनाथ गायकवाड आणि अनिकेत दूधभाते यांनी हत्येचा कट रचला. गायकवाडने 2021 मध्ये आंदेकर टोळी सोडून स्वतःची गँग उभी केली होती. 2023 मध्ये त्याचा मित्र निखिल अखाडेचा खून आंदेकर टोळीने केला होता, त्याचा बदला म्हणून गायकवाड या कटात सामील झाला.

खुनाचा बदला खुनाने

वनराजच्या हत्येच्या ठीक एका वर्षानंतर, गणेश विसर्जनाच्या पूर्वसंध्येला नाना पेठेत पुन्हा रक्त सांडलं. 19 वर्षीय आयुष कोमकर, जो वनराजचा भाचा होता, क्लासवरून परतत असताना बेसमेंट पार्किंगमध्ये हल्लेखोरांनी 9-11 गोळ्या झाडल्या. आयुषचा जागीच मृत्यू झाला. या हत्येने वनराजच्या खुनाचा बदला पूर्ण झाला.

आंदेकर टोळीचा वारसा

आंदेकर टोळीचा हा रक्तरंजित प्रवास पुण्याच्या गुन्हेगारी आणि राजकीय इतिहासात कायम चर्चेत राहील. गुन्हेगारीच्या मुळांपासून राजकारणाच्या शिखरापर्यंतचा हा प्रवास दहशत, हिंसाचार आणि सत्तेची कथा आहे. पुणे पोलिसांनी या प्रकरणी तपास तीव्र केला असून, टोळीच्या उर्वरित सदस्यांवर कारवाईची टांगती तलवार आहे.