Tea vs Coffee: दिवसाची सुरुवात अनेकांची चहा किंवा कॉफीनेच होते. काहींना सकाळचा गरमागरम चहा आवडतो, तर काहींना कॉफीशिवाय दिवस सुरूच होत नाही. मात्र या दोन्ही पेयांमध्ये असलेल्या कॅफिनचे प्रमाण आणि त्याचा आरोग्यावर होणारा परिणाम जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, अनेकांना वाटते की कॉफीमध्ये चहापेक्षा जास्त कॅफिन असते. पण प्रत्यक्षात चहाच्या पानांमध्ये कॅफिनचे प्रमाण अधिक असू शकते. चहाच्या पानांमध्ये सुमारे ३.५ टक्के कॅफिन असते, तर कॉफीमध्ये १.१ ते २.२ टक्के कॅफिन आढळते. मात्र चहा किंवा कॉफी बनवण्याची पद्धत, पाण्याचे तापमान आणि किती वेळ पेय तयार केले जाते यावर अंतिम कॅफिनचे प्रमाण अवलंबून असते.  (Tea vs Coffee)

ग्रीन टीचे उदाहरण घ्यायचे झाल्यास, ती एक मिनिट भिजवल्यास त्यात सुमारे १६ मिलिग्रॅम कॅफिन असते. पण तीच तीन मिनिटे भिजवल्यास कॅफिनचे प्रमाण ३६ मिलिग्रॅमपर्यंत वाढू शकते. म्हणजेच पानं जितका जास्त वेळ पाण्यात राहतील तितके अधिक कॅफिन पेयात उतरेल.

तज्ज्ञांच्या मते, एका दिवसात ४०० मिलिग्रॅमपेक्षा जास्त कॅफिन घेणे टाळावे. साधारणपणे दिवसातून चार कपांपेक्षा कमी कॉफी किंवा दोन कप चहा सुरक्षित मानला जातो. विशेषतः गर्भवती महिला, लहान मुले आणि हृदयविकार असलेल्या व्यक्तींनी कॅफिनचे सेवन मर्यादित ठेवावे.  (Tea vs Coffee)

कॅफिन केवळ चहा आणि कॉफीमध्येच नसते. डार्क चॉकलेट, कोको पावडर, कॉफी फ्लेवरची आईस्क्रीम, काही शीतपेये, एनर्जी ड्रिंक्स आणि स्पार्कलिंग वॉटरमध्येही कॅफिन असू शकते. त्यामुळे अनेकदा नकळत शरीरात कॅफिनचे प्रमाण वाढते.  (Tea vs Coffee)

अलीकडे काही सौंदर्यप्रसाधनांमध्येही कॅफिनचा वापर केला जातो. शॅम्पू, सीरम, फेस मास्क, आय क्रीम आणि हेअर टॉनिक यामध्ये कॅफिन आढळू शकते. जरी त्याचे प्रमाण कमी असले तरी त्याची माहिती असणे गरजेचे आहे.

कॅफिनचे अतिसेवन केल्यास झोप न लागणे, शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होणे, अस्वस्थता, हातपाय थरथरणे, चिंता वाढणे, डोकेदुखी, हृदयाचे ठोके अनियमित होणे आणि छातीत जळजळ होणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.

त्यामुळे चहा किंवा कॉफी पूर्णपणे बंद करण्याऐवजी त्याचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे हा उत्तम पर्याय मानला जातो. योग्य प्रमाणात घेतल्यास ही पेये ताजेतवाने वाटण्यास मदत करतात, मात्र अतिरेक आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतो.