बेंगलुरू : भारतीय वायुसेनेचे प्रमुख एअर चीफ मार्शल ए. पी. सिंह यांनी दावा केला आहे की, यावर्षी मे महिन्यात भारत-पाकिस्तानदरम्यान झालेल्या सैन्य संघर्षात भारतीय वायुसेनेने पाकिस्तानचे पाच लढाऊ विमाने आणि एक मोठे विमान पाडले होते. ‘ऑपरेशन सिंदूर’ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या मोहिमेदरम्यान पहलगाम हल्ल्यानंतर ६-७ मे रोजी पाकिस्तान आणि पाकिस्तान-नियंत्रित काश्मीरमधील दहशतवादी तळांवर भारतीय सैन्याने हल्ले केले.

‘ऑपरेशन सिंदूर’ : हायटेक युद्ध ८०-९० तास –

बेंगलुरू येथील १६व्या एअर चीफ मार्शल एल. एम. कात्रे व्याख्यानमालेत बोलताना एअर चीफ मार्शल सिंह यांनी ‘ऑपरेशन सिंदूर’बाबत सविस्तर माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, या मोहिमेत भारतीय वायुसेनेने पाकिस्तानचे किमान पाच लढाऊ विमाने आणि एक मोठे विमान (कदाचित ELINT किंवा AEW&C) नष्ट केले. हे मोठे विमान जमिनीवरून हवेत ३०० किमी अंतरावरून लक्ष्य केले गेले, जे आतापर्यंतचे सर्वात मोठे जमिनीवरून हवेत मारक क्षमतेचे यश आहे. या युद्धाला त्यांनी ८०-९० तास चाललेले ‘हायटेक युद्ध’ असे संबोधले. यामध्ये पाकिस्तानच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेचे मोठे नुकसान झाले, ज्यामुळे त्यांना पुढील नुकसान टाळण्यासाठी संघर्षविरामाची विनंती करावी लागली.

एस-४०० : गेम चेंजर –
एअर चीफ मार्शल सिंह यांनी रशियाकडून खरेदी केलेल्या एस-४०० हवाई संरक्षण यंत्रणेला ‘गेम चेंजर’ ठरवले. त्यांनी सांगितले की, या यंत्रणेच्या मारक क्षमतेमुळे पाकिस्तानी विमाने त्यांच्या लांब पल्ल्याच्या ग्लाइड बॉम्बचा वापर करू शकली नाहीत. “आमच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने उत्कृष्ट कामगिरी केली. एस-४०० मुळे पाकिस्तानी विमाने आमच्या हद्दीत येऊ शकली नाहीत,” असे ते म्हणाले.

राजकीय इच्छाशक्ती आणि सैन्याला स्वातंत्र्य –
या मोहिमेच्या यशाचे प्रमुख कारण राजकीय इच्छाशक्ती आणि सैन्याला दिलेले स्वातंत्र्य असल्याचे सिंह यांनी नमूद केले. “आम्हाला स्पष्ट सूचना होत्या. कोणतीही बंधने नव्हती. आम्हीच परिस्थितीचा अंदाज घेऊन कारवाईचा स्तर ठरवला. तीनही सैन्यदलांमध्ये समन्वय होता. सीडीएस आणि राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकारांनी (NSA) यात महत्त्वाची भूमिका बजावली,” असे ते म्हणाले. त्यांनी बहावलपुर येथील जैश-ए-मोहम्मदच्या मुख्यालयावरील हल्ल्याची सॅटेलाइट आणि स्थानिक माध्यमांमधून मिळालेल्या छायाचित्रे दाखवली, ज्यात हल्ला अचूक असल्याचे आणि आसपासच्या इमारतींना नुकसान न झाल्याचे दिसून आले.

पाकिस्तानच्या हवाई तळांवर हल्ले –
सिंह यांनी सांगितले की, भोलारी येथील AEW&C हॅन्गर, सरगोधा येथील एफ-१६ जेट तळ आणि जकोबाबाद येथील हवाई तळावर हल्ले करण्यात आले. “आम्ही जाणीवपूर्वक निवडक लक्ष्यांवर हल्ले केले, जेणेकरून परिस्थिती अनावश्यकपणे बिघडणार नाही,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.

दावे-प्रतिदाव्यांचा खेळ –
या सैन्य संघर्षादरम्यान पाकिस्तानने भारताची पाच लढाऊ विमाने पाडल्याचा दावा केला होता, जो भारताने फेटाळला. चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ जनरल अनिल चौहान यांनीही हा दावा खोटा ठरवला होता. दुसरीकडे, अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दोन्ही देशांदरम्यान संघर्षविराम घडवल्याचा दावा केला, परंतु भारताने याची पुष्टी केलेली नाही. परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी हा संघर्षविराम पूर्णपणे द्विपक्षीय असल्याचे म्हटले आहे.

विरोधी पक्षाचा सवाल –
काँग्रेस नेते जयराम रमेश यांनी एअर चीफ मार्शल यांच्या खुलाशानंतर सरकारवर प्रश्न उपस्थित केले. त्यांनी एक्सवर लिहिले, “पंतप्रधानांनी १० मे रोजी अचानक ‘ऑपरेशन सिंदूर’ का थांबवले? त्यांच्यावर दबाव कोठून आला आणि त्यांना इतक्या तातडीने का झुकावे लागले?” यावर सरकारकडून अद्याप उत्तर आलेले नाही.

सैन्याला स्वातंत्र्याबाबत वाद –
इंडोनेशियातील भारतीय दूतावासातील नौदल अधिकारी कॅप्टन शिवकुमार यांनी जकार्ता येथील एका सेमिनारमध्ये ‘ऑपरेशन सिंदूर’दरम्यान भारतीय वायुसेनेने काही विमाने गमावल्याचा आणि राजकीय नेतृत्वाने बंधने घातल्याचा उल्लेख केला होता. यावरून संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनात विरोधीपक्षाने केंद्र सरकारवर टीका केली होती. मात्र, भारतीय दूतावासाने याबाबत स्पष्टीकरण देत कॅप्टन शिवकुमार यांच्या विधानाचा चुकीचा अर्थ लावला गेल्याचे सांगितले.