Silver Price: चांदीच्या दरात शुक्रवारी जबरदस्त तेजी दिसून आली, आणि वायदा बाजारात (Futures Market) चांदीने प्रथमच २ लाख रुपये प्रति किलोग्रॅमचा विक्रमी स्तर ओलांडला. गुंतवणूकदारांकडून असलेली मजबूत मागणी आणि जागतिक बाजारातून मिळालेले सकारात्मक संकेत ही या तेजीमागची मुख्य कारणे आहेत. सलग चौथ्या दिवशी वाढ नोंदवत, मार्च डिलिव्हरीसाठी असलेल्या चांदीच्या फ्यूचर कॉन्ट्रॅक्टमध्ये ₹1,420 म्हणजेच 0.71 टक्क्यांची वाढ झाली. यामुळे मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर चांदीचा भाव ₹2,00,362 प्रति किलोग्रॅम या सर्वकालीन उच्चांकावर पोहोचला. त्याचप्रमाणे, आंतरराष्ट्रीय बाजारातही कॉमैक्स चांदी वायदा किंमत वाढून $64.74 प्रति औंस या नव्या विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. फेड रेट कपातीमुळे तेजीला अधिक बळ – जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्स लिमिटेडचे कमोडिटी रिसर्च हेड हरीश व्ही. यांनी या तेजीवर भाष्य करताना सांगितले, “यूएस फेडरल रिझर्व्हने वाढत्या महागाईदरम्यान व्याजदरात २५ बेसिस पॉईंटची कपात करून ते ३.५०%-३.७५% केले आहेत. या निर्णयामुळे मौल्यवान धातूंमधील तेजीचा कल अधिक मजबूत झाला आहे.” कमी व्याजदरांमुळे सोने आणि चांदीसारख्या धातूंना जवळ ठेवण्याचा खर्च कमी होतो, ज्यामुळे या धातूंमध्ये नवीन गुंतवणूक आकर्षित होते. आर्थिक अनिश्चितता आणि महागाईच्या वातावरणात लोक सुरक्षित गुंतवणूक पर्यायांकडे वळत असल्याने, फेडच्या या धोरणात्मक बदलामुळे तेजीला आणखी बळ मिळत आहे. औद्योगिक मागणी आणि कमकुवत डॉलरचा आधार – हरीश व्ही. यांनी पुढे स्पष्ट केले की, व्याजदरातील कपातीनंतर अमेरिकन डॉलरमध्ये आलेल्या कमजोरीने देखील सोने-चांदीच्या दरांना आणखी आधार दिला आहे. कारण कमकुवत डॉलरमुळे या धातू जगभरातील खरेदीदारांसाठी स्वस्त होतात. बुलियनमधील या जोरदार तेजीमागे संरचनात्मक पुरवठा कमतरता, चांदीची मजबूत औद्योगिक मागणी आणि सातत्याने वाढत असलेला ETF इनफ्लो ही प्रमुख कारणे आहेत. दीर्घकाळ टिकून असलेल्या रेजिस्टेंस लेव्हलच्या वर झालेल्या तांत्रिक ब्रेकआउटमुळे खरेदीचा उत्साह वाढला आहे. भू-राजकीय जोखीम (Geopolitical Risk) आणि महागाईपासून संरक्षणाची गरज असल्याने, अल्प-मुदतीतील चढ-उतारांना न जुमानता, सोने-चांदीबाबतचा दीर्घकालीन दृष्टिकोन मजबूत राहिला आहे. वायदा बाजार (Futures Market) म्हणजे काय? वायदा बाजार म्हणजे जिथे फ्यूचर्स कॉन्ट्रॅक्ट्सची (वायदा करार) खरेदी-विक्री केली जाते. हा एक संघटित वित्तीय बाजार आहे. वायदा करार म्हणजे विशिष्ट दिवशी, भविष्यातील पूर्वनिर्धारित तारखेला, एका विशिष्ट मालमत्तेची (उदा. सोने, चांदी, शेअर्स, चलन) पूर्वनिर्धारित किंमत आणि प्रमाण निश्चित करून खरेदी किंवा विक्री करण्याची कायदेशीर जबाबदारी असते. याचा उपयोग मुख्यत्वे जोखीम व्यवस्थापन (Hedging) आणि नफा मिळवण्यासाठी (Speculation) केला जातो. उदाहरण: समजा, एका शेतकऱ्याला ६ महिन्यांनंतर गहू ₹2,500 प्रति क्विंटलने विकायचा करार आजच करायचा आहे. वायदा बाजारात हा करार केल्यास, गव्हाचे दर वाढले किंवा कमी झाले तरी, ६ महिन्यांनी त्याला ₹2,500 मिळतील. हा बाजार उत्पादकांना आणि व्यापाऱ्यांना भावी किंमतीतील चढ-उतारांपासून संरक्षण देतो.
