वडगाव मावळ – गावपातळीवरील प्रशासनाचा महत्त्वाचा दुवा असलेल्या ग्रामसेवकांची पदे रिक्त असल्याने तालुक्यातील ग्रामपंचायतींच्या कामकाजावर परिणाम होत आहे.

अनेक ग्रामसेवकांकडे एकापेक्षा अधिक ग्रामपंचायतींचा अतिरिक्त पदभार सोपविण्यात आला आहे. त्यामुळे प्रत्येक गावाला पुरेसा वेळ देणे कठीण होत असून, नागरिकांची कामे रखडत आहेत.

ग्रामपंचायतींच्या दैनंदिन कामकाजात ग्रामसेवकांची भूमिका महत्त्वाची असते. नागरिकांचे अर्ज, विविध दाखले, ग्रामसभांचे आयोजन, शासकीय योजनांची अंमलबजावणी आणि विकासकामांशी संबंधित प्रशासकीय प्रक्रिया ग्रामसेवकांच्या माध्यमातून पार पडतात.

मात्र रिक्त पदांमुळे उपलब्ध कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त जबाबदारी येत आहे. अनेक गावांचा कारभार सांभाळताना त्यांची दमछाक होत असून, त्याचा परिणाम कामकाजाच्या वेळापत्रकावर होत आहे.

ग्रामपंचायत कार्यालयात नियमितपणे अधिकारी उपलब्ध नसल्याने नागरिकांना विविध कामांसाठी वारंवार फेऱ्या माराव्या लागत आहेत. जन्म-मृत्यू नोंदींसंबंधी दाखले, रहिवासी प्रमाणपत्रे आणि अन्य प्रशासकीय कागदपत्रांसाठी ग्रामस्थांना ग्रामपंचायत कार्यालयात जावे लागते.

मात्र, संबंधित अधिकारी अन्य गावाच्या कामासाठी गेले असल्यास नागरिकांना रिकाम्या हाताने परतावे लागते. त्यामुळे नंतर पुन्हा कार्यालयात जाण्याची वेळ नागरिकांवर येत आहे.

शासकीय योजनांचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे मिळवणे, अर्जांमधील त्रुटी दूर करणे आणि विविध दाखल्यांसाठीची प्रक्रिया पूर्ण करणे यासाठी नागरिकांना वेळ खर्च करावा लागत आहे. काही ठिकाणी अर्जांच्या निपटाऱ्यास विलंब होत असल्याच्या तक्रारी आहेत.

विशेषतः कामासाठी सुटी घेऊन येणारे कर्मचारी, ज्येष्ठ नागरिक आणि ग्रामीण भागातील सर्वसामान्य कुटुंबांना या परिस्थितीचा त्रास सहन करावा लागतो.

गावपातळीवरील प्रशासन अधिक प्रभावी होण्यासाठी ग्रामसेवकांची उपलब्धता महत्त्वाची आहे. प्रत्येक ग्रामपंचायतीच्या कामकाजासाठी पुरेसा वेळ मिळावा, नागरिकांना दाखले आणि अन्य सेवा वेळेत मिळाव्यात, तसेच विकासकामांच्या प्रस्तावांवर विलंब न होता कार्यवाही व्हावी, यासाठी प्रशासनाने आवश्यक उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.

रिक्त पदांची पुर्तता होईपर्यंत अतिरिक्त पदभाराचे नियोजन करणे आणि प्रलंबित अर्जांचा नियमित आढावा घेणे आवश्‍यक आहे. ग्रामपंचायत ही ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी शासनाच्या सेवा मिळवण्यासाठी महत्त्वाचे केंद्र आहे. त्यामुळे ग्रामसेवकांची कमतरता दूर करून गावपातळीवरील प्रशासनाला आवश्यक मनुष्यबळ उपलब्ध करून देण्याची मागणी होत आहे.

ग्रामसभांच्या नियोजनावरही परिणाम
ग्रामसभांचे आयोजन, त्यासाठीची प्रशासकीय तयारी, इतिवृत्त तयार करणे आणि सभेत मांडण्यात आलेल्या विषयांवरील कार्यवाही यामध्ये ग्रामसेवकांची महत्त्वाची भूमिका असते. मात्र, अनेक ग्रामपंचायतींचा अतिरिक्त पदभार असल्याने या कामांसाठी पुरेसा वेळ देताना अडचणी येऊ शकतात.

विकास आराखडे तयार करणे, विविध नोंदी अद्ययावत ठेवणे आणि प्रशासकीय निर्णयांची अंमलबजावणी करणे, अशा अनेक कामांच्या जबाबदारीमुळे प्रशासकीय प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करण्याचे आव्हान निर्माण होते.

एका कर्मचाऱ्यावर अनेक गावांची जबाबदारी
मावळ तालुक्यातील ग्रामपंचायत अधिकारी पदांची उपलब्धता आणि प्रत्यक्ष कार्यरत कर्मचाऱ्यांची संख्या यातील तफावत हा महत्त्वाचा मुद्दा ठरत आहे. एका कर्मचाऱ्याला अनेक ग्रामपंचायतींचा कारभार सांभाळावा लागत असल्याने प्रत्येक गावातील नागरिकांच्या समस्या समजून घेणे आणि त्यावर वेळेत कार्यवाही करणे कठीण होते.

त्यामुळे रिक्त पदे भरणे, अतिरिक्त पदभाराचे योग्य नियोजन करणे आणि ग्रामपंचायत कार्यालयात नागरिकांना सेवा मिळण्यासाठी निश्चित वेळापत्रक ठरविणे आवश्यक आहे.

Diljit Dosanjh: ‘पंजाब्यांना लढायला शिकवू नका!’ दिलजीत दोसांझचा टीकाकारांना थेट इशारा; व्हिडीओ व्हायरल