Share Market: देशांतर्गत शेअर बाजारात महिलांचा सहभाग वाढला आहे. आकडेवारीनुसार, प्रत्येक चार नवीन गुंतवणूकदारांपैकी जवळजवळ एक महिला आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडियाने आपल्या एका अहवालात हा दावा केला आहे. अहवालात म्हटले आहे की, बाजारातील सहभाग वाढल्याने 2021 पासून दरवर्षी सुमारे तीन कोटी नवीन डिमॅट खाती उघडण्यात आली आहेत.

“2021 पासून, दरवर्षी सरासरी 30 दशलक्ष नवीन डिमॅट खाती उघडली गेली आहेत, त्यापैकी 4 पैकी 1 महिला गुंतवणूकदार आहेत,” असे अहवालात म्हटले आहे. भारतभरातील शेअर बाजारात महिलांच्या सहभागामध्ये सातत्याने वाढ होत असून, गुंतवणूकदारांच्या नोंदणीच्या बाबतीत दिल्ली आघाडीवर आहे, त्यानंतर महाराष्ट्र आणि तामिळनाडूचा क्रमांक लागतो.

“वैयक्तिक गुंतवणूकदार नोंदणीमध्ये महिलांचा सहभाग FY22 पासून हळूहळू वाढला आहे,” असे अहवालात म्हटले आहे. आर्थिक वर्ष 2025 च्या आतापर्यंतच्या अहवालात असे म्हटले आहे की मोठ्या राज्यांमध्ये दिल्लीमध्ये सर्वाधिक 29.8 टक्के महिला प्रतिनिधित्व आहे, त्यानंतर महाराष्ट्र (27.7 टक्के) आणि तामिळनाडू (27.5 टक्के) आहे. ही आकडेवारी राष्ट्रीय सरासरी 23.9 टक्क्यांपेक्षा खूप जास्त आहे.

बिहार, उत्तर प्रदेश आणि ओडिशा सारख्या राज्यांमध्ये महिला गुंतवणूकदारांचा सहभाग 20% पेक्षा कमी आहे.
याउलट, बिहार (15.4 टक्के), उत्तर प्रदेश (18.2 टक्के) आणि ओडिशा (19.4 टक्के) या राज्यांमध्ये महिलांच्या सहभागाचे प्रमाण 20 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे.

अहवालात असेही म्हटले आहे की, काही अपवाद वगळता, आर्थिक वर्ष 2025 ते आर्थिक वर्ष 2022 ची तुलना करताना बहुतांश राज्यांमध्ये महिलांच्या सहभागाच्या दरात राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा जास्त वाढ झाली आहे. ही प्रगती मात्र प्रदेशानुसार बदलते. हे वित्तीय बाजारपेठेतील अधिक लिंग समावेशाकडे सकारात्मक कल दर्शवते.

अहवालात दावा – बचत करण्याच्या पद्धतीत बदल –

एसबीआयच्या अहवालानुसार, गेल्या तीन वर्षांत भारतीय कुटुंबांच्या बचत पद्धतींमध्येही लक्षणीय बदल झाला आहे. अहवालानुसार, पारंपारिक बँक ठेवींमधून म्युच्युअल फंड आणि जीवन विम्याकडे पैशांचा ओघ वाढत आहे. 2021 मध्ये 47.6 टक्के असलेला बँक ठेवींमधील घरगुती बचतीचा हिस्सा 2023 मध्ये घसरून 45.2 टक्के झाला असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. दरम्यान, जीवन विमा फंडातील देशांतर्गत गुंतवणूक वाढली आहे. 2021 मध्ये ते 20.8 टक्क्यांवरून 2023 मध्ये 21.5 टक्क्यांपर्यंत वाढले. कौटुंबिक बचतीमधील म्युच्युअल फंडाचा वाटा देखील वाढला आहे, जो 2021 मध्ये 7.6 टक्क्यांवरून या कालावधीत 8.4 टक्के झाला आहे.

“आर्थिक बचतीमध्ये, गुंतवणुकीचे नवीन मार्ग (उदा. म्युच्युअल फंड इ.) उदयास आल्याने बँक ठेवी/चलनाचा वाटा कमी होत आहे,” असे अहवालात म्हटले आहे. या अहवालात निव्वळ आर्थिक बचतीतील ट्रेंडवरही प्रकाश टाकण्यात आला आहे. एकूण कौटुंबिक बचतीतील त्यांचा वाटा FY14 मधील 36 टक्क्यांवरून FY21 मध्ये सुमारे 52 टक्क्यांपर्यंत लक्षणीय वाढ झाला आहे.