नवी दिल्ली : भारताने आपल्या शेजारी देशांशी संबंधांच्या बाबतीत नेहमीच सहजतेची अपेक्षा करू नये. ते सहजपणाने वागतील असे गृहित धरु नये. राजकारण किंवा सरकारांमध्ये बदल झाले तरी शेजारी देशांशी संबंध स्थिर राहतील याची खात्री करण्यासाठी भारताने प्रयत्न केले आहेत. यासाठी भारताने ‘सामान्य हित’ निर्माण करण्यावर भर दिला आहे. त्यांनी भर दिला की आपल्या सर्व शेजाऱ्यांनी हे समजून घेतले पाहिजे की भारतासोबत काम केल्याने तुम्हाला फायदा होईल आणि जर कोणताही देश भारतापासून दूर गेला तर त्याचे नुकसान देखील होऊ शकते, असे प्रतिपादन परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी केले आहे.

एस. जयशंकर यांनी संवाद सत्रादरम्यान सांगितले की, काही देशांना हे लवकर समजते, काहींना थोडा वेळ लागतो. परंतु पाकिस्तान वगळता, हे इतर सर्वांना लागू होते. पाकिस्तानची ओळख सैन्य आणि भारतविरोधी असल्याने बनलेली आहे,त्यामुळे तिथे एक वेगळी विचारसरणी आहे. पाकिस्तान आणि दहशतवादाच्या मुद्द्यावर ते म्हणाले की २००८ चा मुंबई हल्ला हा एक मोठा टर्निंग पॉइंट होता. त्यानंतर, देशाची विचारसरणी बदलली आणि आता भारत कठोरपणे प्रतिसाद देतो. त्यांनी उरी सर्जिकल स्ट्राईक, बालाकोट एअर स्ट्राईक आणि अलिकडेच ऑपरेशन सिंदूर यासारख्या पावलांची उदाहरणे दिली. आता भारताने जगाला हा संदेश दिला आहे की, जर कोणत्याही देशाने चुकीचे कृत्य केले तर त्याला उत्तर मिळेल, असे ते म्हणाले.

जयशंकर यांनी सोशल मिडीयावर सुमारे एक तास चाललेल्या संभाषणाची लिंक शेअर केली. ते म्हणाले की, गेल्या ११ वर्षांत भारताचे अमेरिका आणि चीनशी संबंध खूप बदलले आहेत. अमेरिकेसोबतच्या संबंधांमध्ये कधीकधी अनिश्चितता असते, परंतु चीनसोबतच्या संबंधांसाठी भारताला जोरदार तयारी करावी लागली आहे, कारण काही कठीण परिस्थिती चीनमधूनही उद्भवली आहे. जून २०२० मध्ये गलवान खोऱ्यातील संघर्ष अधूनमधून डोके वर काढत असतो.

एस जयशंकर म्हणाले की, पूर्वी भारताने सीमावर्ती भागातील पायाभूत सुविधांकडे लक्ष दिले नाही. ते खूप चुकीचे होते. आता परिस्थिती बदलली आहे आणि भारताने सीमेवर रस्ते आणि इतर आवश्यक संसाधने मजबूत केली आहेत. मोदी सरकारने गेल्या ११ वर्षांत शेजारील देश, आखाती देश, आसियान आणि इंडो-पॅसिफिक देशांशी संबंध मजबूत केले आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारताला एक ध्येय दिले आहे आणि ते गाठण्याचा मार्ग देखील दाखवला आहे.

एस. जयशंकर यांनी ऑपरेशन सिंधू आणि ऑपरेशन गंगा यांचाही उल्लेख केला, ज्याद्वारे भारताने इस्रायल-इराणमधील लष्करी संघर्ष आणि युक्रेनमधील युद्धातून आपल्या नागरिकांना बाहेर काढले. भारताच्या शेजारील भागात अस्थिरता आणि सरकार बदलण्यावर जयशंकर म्हणाले की, हे सर्व भारतासाठी चांगले नाही.परंतु अशा वेळी भारताने ‘सामान्य हितावर काम केले आहे जेणेकरून संबंध मजबूत राहतील, मग सरकार कोणाचेही असो.

श्रीलंका आणि मालदीवचे उदाहरण
जयशंकर यांनी श्रीलंका आणि मालदीवचे उदाहरण दिले, जिथे सरकारे बदलली परंतु भारताशी चांगले संबंध कायम राहिले. नेपाळच्या बाबतीत भारतावर अनेकदा तेथील अंतर्गत राजकारणाचा परिणाम होतो. परंतु तरीही आपण प्रयत्न करत राहिले पाहिजे. जेव्हा गोष्टी कठीण असतात तेव्हा आपण हार मानू नये. भागीदारी राखणे आणि संबंधांमध्ये स्थिरता आणणे ही शहाणपणाची गोष्ट आहे.