Restless Legs Syndrome: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे अनेकांना झोपेच्या समस्या जाणवतात. काही जणांना झोपेत अचानक पायांत मुंग्या येतात, जळजळ होते किंवा पाय ओढल्यासारखे वाटते. बरेच लोक हे थकवा, अशक्तपणा किंवा दिवसभराच्या कामामुळे होत असेल असे समजून दुर्लक्ष करतात. पण तज्ज्ञांच्या मते, ही लक्षणे ‘रेस्टलेस लेग्स सिंड्रोम’ या आजाराची असू शकतात. ‘रेस्टलेस लेग्स सिंड्रोम’ म्हणजे अशी स्थिती, ज्यामध्ये व्यक्तीला विशेषतः रात्री किंवा विश्रांती घेताना पायांत अस्वस्थता जाणवते. मुंग्या येणे, सुई टोचल्यासारखे भासणे, जडपणा, जळजळ किंवा पाय हलवण्याची तीव्र इच्छा अशी लक्षणे दिसतात. झोपण्याचा प्रयत्न करताना ही समस्या अधिक वाढते. त्यामुळे व्यक्ती वारंवार उठते, पाय हलवते किंवा फिरते. परिणामी झोप पूर्ण होत नाही. झोप कमी झाल्याने शरीरावर अनेक दुष्परिणाम होतात. थकवा, चिडचिड, एकाग्रता कमी होणे, कामात लक्ष न लागणे अशा तक्रारी वाढतात. दीर्घकाळ झोप न झाल्यास हृदयाच्या आरोग्यावरही परिणाम होऊ शकतो. म्हणूनच ही किरकोळ गोष्ट नाही, असे डॉक्टर सांगतात. Restless Legs Syndrome हा आजार का होतो, यामागे अनेक कारणे असू शकतात. शरीरात लोहाची कमतरता हे एक प्रमुख कारण मानले जाते. त्याचबरोबर मॅग्नेशियमची कमतरता, नसांमधील समस्या, मधुमेह, मूत्रपिंडाचे आजार किंवा थायरॉईडचे विकार असलेल्या लोकांमध्ये ही समस्या अधिक दिसून येते. जास्त ताणतणाव, कॅफिनचे जास्त सेवन, उशिरापर्यंत मोबाईल किंवा स्क्रीन वापरण्याची सवय यामुळेही ही लक्षणे वाढू शकतात. या समस्येवर काही सोपे उपाय करून आराम मिळवता येऊ शकतो. झोपण्यापूर्वी हलके स्ट्रेचिंग करणे, पायांना मालिश करणे किंवा कोमट पाण्याने पाय धुणे यामुळे स्नायूंना आराम मिळतो. चहा आणि कॉफीचे प्रमाण कमी करणेही फायदेशीर ठरते. आहारात लोहयुक्त पदार्थांचा समावेश करणे महत्त्वाचे आहे. पालक, बीट, गूळ, मसूर डाळ यांसारखे पदार्थ शरीरातील लोहाची पातळी वाढवण्यास मदत करतात. तरीही समस्या कायम राहत असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. योग्य तपासणीनंतरच मूळ कारण समजू शकते. काही वेळा औषधे किंवा पूरक आहाराची गरज भासू शकते. स्वतःहून औषधे घेणे टाळावे. एकूणच, झोपेत पायांत वारंवार मुंग्या येत असतील किंवा अस्वस्थता जाणवत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. वेळेवर लक्ष दिल्यास आणि जीवनशैलीत बदल केल्यास ही समस्या नियंत्रणात ठेवता येते. चांगली झोप ही निरोगी आयुष्याची गुरुकिल्ली आहे, हे लक्षात ठेवा.
