मुंबई – अमेरिकेने भारताविरोधात लावलेले 50 टक्के आयात शुल्क आणि इतर कारणामुळे गेल्या दोन महिन्यापासून भारतीय रुपयाचे मूल्य डॉलरच्या तुलनेत कमालीच्या वेगाने कमी होत आहे. त्यामुळे भारताच्या आयात- निर्यात संतुलनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत रुपयाचे मूल्य स्थिर ठेवण्यासाठी रिझर्व बँक गेल्या दोन महिन्यापासून प्रयत्न करत आहे. या प्रयत्नांचा भाग म्हणून ऑगस्ट महिन्यामध्ये रिझर्व बँकेने 7.7 अब्ज डॉलरची विक्री करून रुपयाचे मूल्य स्थिर करण्याचा प्रयत्न केला असल्याचे सांगितले जाते. रिझर्व बँक परकीय चलनविषयक माहिती आपल्या वेबसाईटवर प्रत्येक आठवड्याला जारी करीत असते. या आठवड्यात जारी केलेल्या माहितीनुसार ऑगस्ट महिन्यात रिझर्व बँकेने खरेदीपेक्षा जास्त डॉलरची विक्री केली. ऑगस्ट महिन्यात 7.7 अब्ज डॉलरची विक्री रिझर्व बँकेला करावी लागेल. विशेष म्हणजे जुलै महिन्यात रिझर्व बँकेने केलेल्या डॉलरच्या विक्रीपेक्षा ही विक्री तीन पटीने जास्त आहे. जर रिझर्व बँकेने डॉलरची विक्री केली नसती तर रुपयाचा भाव आणखी कोसलला असता असते समजले जाते. रिझर्व बँकेने जारी केलेल्या माहितीत आणखी एक बाब समोर आली आहे. ती म्हणजे जुलै आणि ऑगस्टदरम्यान रिझर्व बँकेने जरी 7.7 अब्ज डॉलरची विक्री केली असली तरी या दोन महिन्यात रिझर्व बँकेने एकही डॉलरची खरेदी केली नाही. रुपयाच्या मूल्यासंदर्भात रिझर्व बँकेच्या वरिष्ठ अधिकार्याकडे पत्रकारांनी वेळोवेळी विचारणा केलेली आहे. मात्र रिझर्व बँक रुपयाचे मूल्य कोणत्या पातळीवर असावे हे ठरवत नाही. रुपयाचे मूल्य अस्थिर झाल्यानंतर रिझर्व बँक रुपयाचे मूल्य स्थिर करण्यासाठी प्रयत्न करते, असे वेळोवेळी सांगण्यात आलेले आहे. दरम्यान जागतिक व्यापार युद्ध आणि अमेरिकेने भारताविरोधात लावलेले आयात शुल्क या कारणामुळे भारतीय रुपयाचे अवमूल्यन चालूच आहे. ऑगस्ट महिन्यात रिझर्व बँकेने एवढ्या मोठ्या प्रमाणात डॉलरची विक्री करूनही रुपयाचे मूल्य डॉलरच्या तुलनेत 1.6 टक्क्यांनी कमी झाले आहे. सप्टेबर महिन्यात रुपयाचे मूल्य त्याच वेगाने कमी झाले आहे. भारतीय शेअर बाजार आणि रोखे बाजारातून परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदार परत जात आहेत, असे समजले जाते. त्यामुळे पुन्हा रुपयाच्या मूल्यावर दबाव येत आहे.
