Rahul Gandhi on KanshiRam ।  जात जनगणनेच्या मुद्द्याच्या मदतीने काँग्रेसने सामाजिक व्याप्ती वाढवण्याचा उपक्रम सुरू केला आहे. त्यानंतर  गेल्या काही काळापासून, ते त्यांच्या पारंपारिक दलित राजकीय मतदारांशी पुन्हा जोडण्यात कोणतीही कसर सोडत नाही.

अनुसूचित जाती (एससी) चा पाठिंबा परत मिळवण्याच्या प्रयत्नात, पक्ष विशेषतः बहुजन राजकारणावरील बसपाच्या कमकुवत होत चाललेल्या पकडीवर लक्ष ठेवून आहे. बसपाचे संस्थापक कांशीराम यांच्या ९१ व्या जयंतीनिमित्त, काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते राहुल गांधी आणि पक्षाच्या सरचिटणीस प्रियांका गांधी वड्रा यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली आणि त्यांना एक महान समाजसुधारक आणि सामाजिक न्यायाच्या लढाईतील मार्गदर्शक म्हटले.त्यांच्या या श्रद्धांजली वरून पक्षाच्या राजकीय हेतूंचा स्पष्ट संदेश समाजात जात आहे.

बसपावर भाजपच्या राजकारणाचे संरक्षण केल्याचा आरोप Rahul Gandhi on KanshiRam । 
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीपासून, काँग्रेस आणि सपा सारखे विरोधी पक्ष बसपा भाजपच्या राजकारणाचे रक्षण करत असल्याचा आरोप करत आहेत. यासाठी मायावतींना अनेकदा लक्ष्य करण्यात आले आहे.  कांशीराम यांच्या आठवणींचे कौतुक करून, काँग्रेस नेतृत्वाने हा संदेश देण्याचा प्रयत्न केला आहे की बसपाच्या आकुंचन पावणाऱ्या जमिनीच्या पार्श्वभूमीवर दलित आणि वंचितांच्या हितासाठीच्या लढाईत काँग्रेस हा सर्वात मोठा रक्षक आहे.

राहुल गांधींनी काशीराम यांना म्हटले समाजसुधारक Rahul Gandhi on KanshiRam । 

राहुल गांधी यांनी शेअर केलेल्या एका पोस्टमध्ये कांशीराम यांना त्यांच्या जयंतीनिमित्त श्रद्धांजली वाहिली आणि त्यांना एक महान समाजसुधारक म्हटले. दलित, वंचित आणि शोषितांच्या हक्कांसाठीचा त्यांचा संघर्ष सामाजिक न्यायाच्या या लढाईत प्रत्येक टप्प्यावर आपल्याला मार्गदर्शन करत राहील, असे काँग्रेस नेत्याने सांगितले. बहुजन राजकारणावर प्रभुत्व मिळविण्याच्या काँग्रेसच्या गंभीर प्रयत्नांना पुढे नेण्यासाठी या उपक्रमात भाग घेण्यात पक्षाच्या सरचिटणीस प्रियंका गांधी वढेरा देखील मागे नव्हत्या.

प्रियांका गांधी यांनी, ‘दलित, वंचित, शोषित आणि मागासवर्गीयांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवणारे, सामाजिक न्यायाचे प्रणेते आणि बहुजन नायक मानवेंद्र कांशीराम यांना त्यांच्या जयंतीनिमित्त भावपूर्ण श्रद्धांजली.’ त्यांच्या विचारांनी आणि सामाजिक चळवळींद्वारे त्यांनी सामाजिक न्याय आणि संवैधानिक मूल्यांना नवीन उंची दिली. त्यांचे विचार पिढ्यानपिढ्या प्रेरणा देत राहतील.” असे आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले.

काँग्रेसकडून दलितांमध्ये प्रवेश करण्याचा प्रयत्न  

गेल्या लोकसभा निवडणुकीत बसपाचे राजकारण जवळजवळ स्थिरावलेले असताना, ते शून्यावर पोहोचले होते. त्यामुळे, उत्तर प्रदेशसह संपूर्ण देशात दलितांमध्ये आपला प्रवेश वाढवण्यासाठी काँग्रेस सतत पुढाकार घेत आहे. मग ते बाबासाहेब आंबेडकर, ज्योती बा फुले ते संत रविदास यांच्या वारशाचा सन्मान करण्यासाठी महाराष्ट्रात आयोजित केलेले कार्यक्रम असोत किंवा संविधानाच्या संरक्षणाशी संबंधित कार्यक्रमांची चालू मालिका असो.

म्हणूनच काँग्रेसने जातीय जनगणनेबद्दल आवाज उठला 
काँग्रेसला आपली राजकीय शक्ती पुनर्संचयित करण्यासाठी सामाजिक व्याप्तीचा विस्तार आवश्यक वाटतो आणि एससी-एसटी आणि ओबीसींना आकर्षित करण्यासाठी जातीय जनगणनेबाबतच्या त्यांच्या आग्रहाचे हे एक प्रमुख कारण मानले जाते. केंद्रात आणि राज्यांमध्ये दीर्घकाळ सत्तेत असलेल्या काँग्रेसचे तीन मुख्य सामाजिक आधार होते: उच्च जाती, दलित आणि अल्पसंख्याक.

परंतु सामाजिक न्यायाच्या उदयामुळे आणि भाजपच्या हिंदुत्वाच्या राजकारणामुळे पक्षाचा हा पाया कोसळला. दरम्यान, नव्वदच्या दशकात कांशीराम आणि नंतर मायावती यांच्या नेतृत्वाखाली बसपाच्या उदयामुळे काँग्रेसच्या दलित मतपेढीचेही गंभीर नुकसान झाले. आता जेव्हा बसपाचे राजकारण संकटाच्या वळणावर आहे, तेव्हा काँग्रेस पुन्हा एकदा बहुजन राजकारणाची चावी आपल्या हातात घेण्याचा प्रयत्न करत आहे.