Pune News : शहरी विकासामध्ये नाविन्यपूर्ण पर्यावरणीय तंत्रज्ञानाचा समावेश करण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत पुण्यातील हडपसर येथील अमनोरा टाउनशिपमध्ये चार अल्गी ट्री उपकरणांची स्थापना करण्यात आली आहे. अमनोरा टाउनशिपचे विकसक असलेल्या सिटी कॉर्पोरेशन लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक अनिरुद्ध देशपांडे यांच्या उपस्थितीत नंदकुमार घुले यांच्या हस्ते या अल्गी ट्री उपकरणांचे उद्घाटन करण्यात आले.

अमनोरा टाउनशिपमध्ये सुमार १२ हजार मोठे वृक्ष व ४० हजार छोटी झाडे – झुडुपे लावण्यात आली आहेत. या झाडांच्या लागवडीत घुले यांचा सिंहाचा वाटा आहे. अमनोरा टाउनशिप स्वच्छ हवा निर्मितीला झाडांसोबातच एक नवीन पूरक पर्याय / तंत्रज्ञान स्वीकारणारे महाराष्ट्रातील पहिले टाउनशिप ठरले आहे.

अल्गी ट्री हे प्रगत शहरी पर्यावरणीय तंत्रज्ञान असून, सूक्ष्म शैवालांवर आधारित जैविक प्रणाली, यांत्रिक गाळणी, स्वयंचलित यंत्रणा आणि पर्यावरणीय निरीक्षण यांचा एकत्रित वापर करून दाट लोकवस्तीच्या शहरी भागांमध्ये हवा शुद्धीकरण आणि कार्बन शोषणाला मदत करते.

पारंपरिक वृक्षलागवडीसाठी पुरेशी माती आणि जागा आवश्यक असते. मात्र, अल्गी ट्री या उपकरणाची रचना पारंपरिक हरित क्षेत्र विकसित करणे कठीण असलेल्या ठिकाणीदेखील पर्यावरणपूरक उपाय उपलब्ध करून देण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

ही प्रणाली सभोवतालची हवा आत खेचते, त्यातील सूक्ष्म कण गाळून कार्बन डायऑक्साइडयुक्त हवा सूक्ष्म शैवाल असलेल्या संवर्धन कक्षात पाठवते. प्रकाश संश्लेषण प्रक्रियेद्वारे सूक्ष्म शैवाल कार्बन डायऑक्साइड शोषून ऑक्सिजन सोडतात. सेन्सर्स आणि स्मार्ट तंत्रज्ञानाच्या मदतीने प्रणाली पर्यावरणीय आणि कार्यप्रणालीशी संबंधित विविध घटकांचे सातत्याने निरीक्षण करते.

कार्यप्रणालीच्या परिस्थितीनुसार अल्गी ट्री उपकरणामध्ये जमिनीवरील समतुल्य क्षेत्रफळाच्या झाडांच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या अधिक प्रमाणात कार्बन डायऑक्साइड शोषण्याची क्षमता असून, त्याची अंदाजे शोषण क्षमता वर्षाला १.५ टनांपर्यंत आहे.

या तंत्रज्ञानामध्ये पीएम २.५ आणि पीएम १० या सूक्ष्म कणांचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करणाऱ्या गाळणी प्रणालीचाही समावेश आहे. सौरऊर्जेच्या सहाय्याने चालणारी ही प्रणाली बाह्य ऊर्जास्रोतांवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत करते. तसेच, तिची कॉम्पॅक्ट रचना निवासी टाउनशिप, कॉर्पोरेट कॅम्पस, व्यावसायिक संकुले, सार्वजनिक ठिकाणे आणि स्मार्ट सिटी पायाभूत सुविधांसाठी उपयुक्त ठरते.

यावेळी बोलताना सिटी कॉर्पोरेशन लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक अनिरुद्ध देशपांडे म्हणाले, “शहरी विकास आणि पर्यावरणीय जबाबदारी या दोन्ही गोष्टी एकत्रितपणे पुढे गेल्या पाहिजेत.

आधुनिक टाउनशिपने केवळ जागतिक दर्जाची पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून न थांबता पर्यावरणाचा दर्जा उंचावण्यासाठी नाविन्यपूर्ण उपायांचाही शोध घेतला पाहिजे, असा आमचा अमनोरा येथे नेहमीच विश्वास राहिला आहे. चार अल्गी ट्री उपकरणांची स्थापना हे या दिशेने उचललेले महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.”

हे तंत्रज्ञान नैसर्गिक झाडे किंवा हरित क्षेत्रांची जागा घेण्याचा प्रयत्न करत नाही; उलट, विद्यमान परिसंस्थांना पूरक ठरून दाट शहरी भागांमध्ये अतिरिक्त पर्यावरणीय मदत देऊ शकते. अधिक स्वच्छ आणि शाश्वत शहरे उभारण्यासाठी अशा उपक्रमांमुळे अधिक नाविन्यपूर्ण प्रयोग आणि नागरिकांचा सहभाग वाढेल.

येत्या काही महिन्यांमध्ये अमनोरा टाऊनशिपमध्ये लावण्यात येणाऱ्या अल्गी ट्री उपकरणांची संख्या ४० वर नेण्याचा आमचा मानस आहे, अशी माहिती देखील यावेळी देशपांडे यांनी यावेळी दिली.

दोन वर्षांहून अधिक काळाच्या संशोधन, अभियांत्रिकी आणि प्रयोगांनंतर विकसित करण्यात आलेले अल्गी ट्री तंत्रज्ञान जैवतंत्रज्ञानाची स्वयंचलित प्रणाली आणि पर्यावरणीय निरीक्षणाशी सांगड घालते. या तंत्रज्ञानाचे इंदूर येथील स्कूल ऑफ एनर्जी अँड एन्व्हायर्नमेंटल स्टडीज या संस्थेने प्रमाणीकरण केले असून इकेआय एनर्जी सर्व्हिसेस या संस्थेने या तंत्रज्ञानाची पुनर्तपासणी केली आहे.

प्रत्यक्ष वापरातील अल्गी ट्री तंत्रज्ञानाची पहिली प्रायोगिक स्थापना भोपाळमधील अशोका गार्डन येथे करण्यात आली होती. संकल्पनेच्या पातळीवरील पर्यावरणीय तंत्रज्ञानाचे प्रत्यक्ष शहरी पायाभूत सुविधेत रूपांतर करण्याच्या दृष्टीने हा महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरला.

अमनोरा टाउनशिपमधील या स्थापनेमुळे पुण्यातील एका प्रमुख मोठ्या शहरी विकास प्रकल्पात या तंत्रज्ञानाचा वापर झाला असून, शाश्वत शहरी समुदायांच्या निर्मितीत तंत्रज्ञानाधारित पर्यावरणीय उपायांची वाढती भूमिका अधोरेखित झाली आहे.