पुणे : महाराष्ट्राच्या कासव पुनर्वसन प्रकल्पांतर्गत ३४० भारतीय तारा कासवे चंद्रपूर येथील चांदा वनविभागांत नैसर्गिक अधिवासात सोडण्यात आली. ही कासवे उपचारासाठी पुण्यातील वन्यजीव संक्रमण उपचार केंद्रात उपचारासाठी दाखल होती.

वन्यजीव संवर्धनासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणून, मध्य चांदा वनविभागाच्या राजुरा वनक्षेत्रातील जोगापूर राखीव वनात ३४० भारतीय तारा कासवे पुन्हा जंगलात सोडण्यात आली. महाराष्ट्र वन विभागाने तत्कालीन मुख्य वन्यजीवरक्षक विवेक खांडेकर यांच्या नेतृत्वाखाली २०२४ मध्ये ही कासवे तस्करांच्या व्यापारातून पकडण्यात आली होती. रेस्क्यू चॅरिटेबल ट्रस्ट बरोबर आणि पुणे वन्यजीव विभागाच्या सहकार्याने हा एक सहयोगी उपक्रम राबवला. चंद्रपूरचे राखीव जंगल बेकायदेशीर वन्यजीव व्यापारातून सुटका केलेल्या भारतीय तारा कासवांचे घर म्हणून उदयास आले.

बेकायदेशीर वन्यजीव व्यापार आणि बंदिवासातून सुटका केल्या जाणाऱ्या कासव आणि कासवांच्या वाढत्या समस्येवर उपाय म्हणून आणि सकारात्मक अंतिम ध्येय लक्षात घेऊन त्यांचे पद्धतशीरपणे पुनर्वसन करण्यासाठी राज्यव्यापी दृष्टिकोन बाळगण्यासाठी टीआरपीची स्थापना करण्यात आली. गेल्या काही महिन्यांत, ४४१ भारतीय स्टार कासवांना या कार्यक्रमात दाखल करण्यात आले होते. त्यापैकी अनेकांचे आरोग्य बिघडले होते. त्यांना योग्य आहार, जागा किंवा सूर्यप्रकाशाचा अभाव असलेल्या निकृष्ट परिस्थितीत ठेवण्यात आले होते. परिणामी पौष्टिक कमतरता आणि चालण्याच्या समस्यांसह आरोग्याच्या अनेक गुंतागुंत निर्माण झाल्या. आगमनानंतर, ताण कमी करण्यासाठी आणि योग्य काळजी आणि देखरेख सुनिश्चित करण्यासाठी कासवांचे आकार आणि लिंगानुसार वर्गीकरण करण्यात आले.

पहिल्या टप्प्यात स्थिरीकरण, वैद्यकीय उपचार आणि निरीक्षण करण्यात आले. त्यांना त्यांच्या नैसर्गिक अन्नसाखळीकडे आणून त्यांच्या आतड्यांचे नुकसान भरून काढण्यात आले. तसेच, त्यांना नैसर्गिक अधिवास मिळावा यासाठी तशी वातावरण निर्मिती करण्यात आली. कासवांनी पुणे ते चंद्रपूर जिल्ह्यात ९०० किलोमीटरचा प्रवास केला, जिथे त्यांना प्रजातींच्या नैसर्गिक घटना आणि अधिवासाच्या योग्यतेसाठी ओळखले जाणारे जोगापूर राखीव जंगलात सोडण्यात आले. राजुरा येथील आदर्श विद्यालय येथील १०० हून अधिक विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीत आणि उत्साही सहभागात हे सोडण्याचे काम पूर्ण झाले.

रेस्क्यू टीमचे सदस्य सोनेश इंगोले, केतन वैद्य आणि राजू सय्यद यांचा यात सहभाग होता. संपूर्ण ऑपरेशनचे बारकाईने निरीक्षण मध्य चांदा वन विभागाच्या उपवनसंरक्षक श्वेता बोड्डू आणि राजुरा येथील उपविभागीय वन अधिकारी पवन जोंग यांनी केले.