Prashant Kishore । निवडणूक रणनीतीकार बनलेले नेते प्रशांत किशोर (पीके) अडीच वर्षे बिहारच्या गावागावात मंथन केल्यानंतर आज आपल्या पक्षाची सुरुवात करणार आहेत. पक्षाच्या शुभारंभानंतरही ‘जन सूरज पदयात्रा’ सुरूच राहणार असल्याचे पीके यांनी जाहीर केले आहे. राज्यात पुढील वर्षीच विधानसभा निवडणुका होणार आहेत. अशा स्थितीत प्रशांत किशोर यांच्या पक्षाचे चित्र काय असेल, प्रमुख चेहरे कोण असतील आणि एनडीए-महाआघाडीभोवती फिरणारा हा नवा पक्ष राज्याच्या राजकारणात किती आणि कसे स्थान मिळवू शकेल?  याविषयी जाणून घेऊया…

पीके यांच्या पक्षातील प्रमुख चेहरे Prashant Kishore । 

नेते आणि माजी अधिकाऱ्यांसह समाजातील प्रत्येक वर्गातील लोक पीकेच्या जन सूरज पार्टीशी संबंधित आहेत. जन सूरजशी संबंधित प्रमुख चेहऱ्यांबद्दल सांगायचे तर, केंद्रात मंत्री असलेले डीपी यादव, भारतीय जनता पक्षाचे माजी खासदार छेदी पासवान, माजी खासदार पूर्णमसी राम ते मोनाजीर हसन यांच्यापासून अनेक बडे नेते जन सूरजशी जोडले गेले आहेत. . शंभरहून अधिक माजी आयएएस आणि आयपीएस अधिकारी पक्षाशी संबंधित आहेत.

पीके पक्षाचा अजेंडा Prashant Kishore । 

पीके यांचा पक्ष स्थलांतर आणि बेरोजगारीपासून मागासलेपणापर्यंत राज्याच्या समस्यांना मुद्दा बनवत आहे. आम्ही केवळ समस्याच सांगणार नाही तर उपायही सांगू, असे खुद्द पीके सांगत आहेत. त्यांच्या पक्षाचा अजेंडा चार मुद्द्यांवरून समजू शकतो.

1- स्थलांतर, गरिबी आणि रोजगार हमी

पीकेचा पक्ष स्थलांतर आणि गरिबीचा मुद्दा बनवत आहे. स्थलांतर थांबवण्यासाठी पीके रोजगार हमीबद्दल बोलत आहेत. 10 ते 12 हजार रुपयांची नोकरी मिळवण्यासाठी कुणालाही बिहारबाहेर जाण्याची गरज नाही, असेही पटना येथील जन सूरजच्या कार्यक्रमात त्यांनी सांगितले होते. एवढ्या मोठ्या प्रमाणात रोजगाराची संधी आम्ही येथील तरुणांना उपलब्ध करून देऊ. पीके गरिबांसाठी सामाजिक पेन्शनची रक्कम वाढवण्याबद्दलही बोलत आहे.

2- पंचायतींवर लक्ष केंद्रित करा

बिहारची मोठी लोकसंख्या खेड्यात राहते. विकासाच्या शर्यतीत गावे खूप मागे राहिली होती आणि आता पीके यांनी आपले लक्ष गावांच्या विकासाकडे वळवले आहे. पीकेचे लक्ष पंचायतींवर आहे. पदयात्रेच्या माध्यमातून राज्यातील सर्व 8500 पंचायतीपर्यंत पोहोचण्याची आणि पंचायतींच्या विकासाची योजना असल्याचे पीके बोलत आहेत.

3- विकासाची ब्लू प्रिंट

पीके फेब्रुवारीपर्यंत बिहारच्या विकासासाठी जन सूरजचा रोडमॅप आणणार असल्याची चर्चा आहे. यावर 10 अर्थतज्ज्ञ काम करत असल्याचं पीके यांनी म्हटलं आहे. बटाटे आणि वाळूबाबतच्या नितीश कुमारांच्या वक्तव्याचा खरपूस समाचार घेत ते म्हणाले की, उसाचे क्षेत्र फक्त बिहारमध्ये आहे, मग साखर कारखाने का बंद आहेत. विकासासाठी बंद पडलेल्या उद्योगांचे पुनरुज्जीवन करणे हाही पीके यांच्या पक्षाच्या अजेंड्यावर असल्याचे हे द्योतक मानले जात आहे.

4- दारूबंदी आणि शिक्षण

सत्तेत आल्यानंतर १५ मिनिटांत दारूबंदी संपुष्टात येईल, असे पीके यांनी म्हटले आहे. दारूपासून मिळणारे उत्पन्न शिक्षणावर खर्च करणार असल्याचे पीके यांनी म्हटले आहे. पीके मनाईबद्दल बोलणारा आहे.

आव्हाने काय आहेत?

बिहारच्या राजकारणात प्रवेश करणाऱ्या नव्या पक्षापुढे आव्हाने कमी नाहीत. लालू यादव यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय जनता दल (आरजेडी) आणि नितीश कुमार यांच्या जनता दल (युनायटेड) सारख्या बलाढ्य प्रादेशिक पक्षांचा आधीच भाजप आणि काँग्रेससारख्या राष्ट्रीय पक्षांप्रमाणेच मजबूत पाया आहे. उपेंद्र कुशवाह, जीतनराम मांझी, चिराग पासवान, पशुपती पारस, मुकेश साहनी आदी नेत्यांच्या पक्षांसोबतच डावेही आहेत. अशा स्थितीत बिहारच्या राजकारणात नव्या पक्षाला पाय रोवणं तितकं सोपं असणार नाही. पीके यांच्या पक्षातील आव्हाने चार मुद्द्यांमधून समजू शकतात.

1-जातीय राजकारण

बिहारचे राजकारण जातीपातीच्या गणितात अडकले आहे. यादव आणि मुस्लिम हे लालूंच्या पक्षाचे मूळ मतदार आहेत तर लव-कुश (कुर्मी-कुशवाह) हे नितीश यांच्या पक्षाचे आहेत. पासवान चिरागच्या पक्षाला तर मुसहर समाज जितन राम मांझी यांच्या पक्षाला पाठिंबा देतो. कुशवाह वर्गाचे नेते उपेंद्र कुशवाह आणि फिशरमन किंवा निषाद वर्गाचे मुकेश साहनी आहेत. प्रत्येक जातीचा एक पक्ष असतो. अशा परिस्थितीत पीके यांच्या पक्षासाठी जातीचे राजकारण आव्हानात्मक ठरणार आहे. निवडणूक रणनीतीकार बनलेले राजकारणी पीके यांनाही हे समजले आहे आणि कदाचित त्यामुळेच ते लोकसंख्येच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्वाबद्दल बोलत आहेत.

२- महिलांची व्होट बँक

पीके दारूबंदी संपवण्याबद्दल बोलतो आणि हा एक मुद्दा आहे ज्यामुळे महिला मतदारांमध्ये जेडीयू आणि नितीश कुमार यांचे मैदान मजबूत झाले आहे. दारूबंदीमुळे नितीश आणि त्यांच्या पक्षाला जात-पात, वर्गाचा विचार न करता महिला मतदारांमध्ये चांगला पाठिंबा मिळत आहे. यामुळेच जेव्हा जेव्हा नितीशकुमार आणि त्यांच्या पक्षाविषयी असा समज निर्माण होतो की, त्यांचे राजकारण आता खालच्या दिशेने चालले आहे, तेव्हा ते जोरदारपणे परत येतात. अशा स्थितीत महिला व्होट बँक सोबत आणण्याचे आव्हानही पीकेसमोर असेल.

3- वेगळ्या प्रकारची पार्टी सिद्ध करणे

नवा पक्ष इतरांपेक्षा वेगळा असेल, वेगळ्या प्रकारचा पक्ष असेल, असे पीके सतत सांगत आहेत. पीकेच्या पक्षाचे लक्ष प्रत्येक क्षेत्रातील लोकांवर आहे. माजी अधिकाऱ्यांपासून ते समाजसेवेत सक्रिय लोकांपर्यंत, पीकेचा पक्ष सामान्य लोकांना एकत्र आणण्यावर आणि त्यांना नेता बनवण्यावर भर देत आहे. मात्र इतर पक्षांचे अनेक नेते आणि कार्यकर्तेही जन सूरजमध्ये सामील झाले आहेत किंवा होत आहेत. अशा स्थितीत जेडीयू-आरजेडी-भाजपच्या नेत्यांना सोबत घेऊन स्वत:ला वेगळा पक्ष म्हणून सिद्ध करण्याचे आव्हान असेल.

4- विश्वासार्हता

नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालील जेडीयू असो की लालू यादव यांच्या नेतृत्वाखालील आरजेडी असो, या पक्षांची विश्वासार्हता जास्त आहे. या पक्षांनी सत्तेत राहून कामही केले आहे. काय बरोबर आणि काय चूक हा वेगळा मुद्दा आहे. पण पीकेचा पक्ष राजकीय क्षेत्रात नवा खेळाडू आहे. त्याला अजूनही स्वतःसाठी जागा निर्माण करायची आहे, विश्वासार्हता मिळवायची आहे, जनतेचा विश्वास जिंकायचा आहे.

पीकेचा पक्ष व्हिजनबद्दल बोलतो पण जेव्हा संधी मिळेल तेव्हाच ती प्रत्यक्षात आणता येते. संधी मिळण्यासाठी जनतेचा विश्वास संपादन करणे आवश्यक आहे. आता पीके यांच्या पक्षावर किती विश्वास बसतो हे बिहार निवडणुकीचे निकालच सांगतील.