PM Modi in Lex Fridman podcast । पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लेक्स फ्रिडमन यांच्यासोबतच्या पॉडकास्टमध्ये भारत-पाकिस्तान संबंधांवर विचारण्यात आलेल्या प्रश्नांची उत्तरे दिली. पाकिस्तानच्या विचारसरणीवर प्रश्न उपस्थित करताना त्यांनी स्पष्ट शब्दात सांगितले की, जगात कुठेही दहशतवादी हल्ला होतो, त्याचे धागेदोरे पाकिस्तानशी जोडलेले असतात आणि शेजारी देशाने दहशतवादाला पोसणे थांबवावे,”असे म्हटले आहे.

पुढे ते म्हणाले, यानंतरही पाकिस्तानने आनंदाने जगण्याऐवजी संघर्षाचा मार्ग निवडला. आता एक प्रॉक्सी युद्ध सुरू आहे. ही मारण्याची  विचारसरणी नाही. दहशतवाद्यांना निर्यात करण्याचे काम सुरू आहे. पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, जगात कुठेही दहशतवादी हल्ला होतो, त्याचे संबंध कुठेतरी पाकिस्तानशी जोडलेले असतात. उदाहरणार्थ, ११ सप्टेंबरचा हल्ला घ्या. या सगळ्यामागील सूत्रधार ओसामा बिन लादेनला शेवटी कुठे सापडले? त्याने पाकिस्तानात आश्रय घेतला. जगाने हे ओळखले आहे की पाकिस्तान केवळ भारतासाठीच नाही तर संपूर्ण जगासाठी अडचणीचे केंद्र बनले आहे. भारताने त्यांना सातत्याने राज्य पुरस्कृत दहशतवाद सोडण्यास सांगितले आहे. पंतप्रधान झाल्यानंतरही ते स्वतः शांतता प्रस्थापित करण्याच्या प्रयत्नात लाहोरला गेले. ते म्हणाले की जेव्हा ते पहिल्यांदा पंतप्रधान म्हणून शपथ घेत होते, तेव्हा त्यांनी पाकिस्तानला खास आमंत्रित केले होते जेणेकरून आपण एक शुभ सुरुवात करू शकू. पण प्रत्येक चांगल्या प्रयत्नाचे नकारात्मक परिणाम झाले.

रशिया-युक्रेन युद्धावर पंतप्रधान मोदी काय म्हणाले? PM Modi in Lex Fridman podcast । 

पंतप्रधान मोदी यांनी रशिया-युक्रेन युद्ध आणि जागतिक शांतता यासारख्या मुद्द्यांवर चर्चा केली. अर्थपूर्ण संवादासाठी ही योग्य वेळ आहे आणि दोन्ही पक्षांना चर्चेत सहभागी करून घेणे महत्त्वाचे आहे, असे ते म्हणाले. भारताच्या भूमिकेबद्दल ते म्हणाले की, आपला देश गौतम बुद्ध आणि महात्मा गांधी यांची भूमी आहे आणि आपण शांततेसाठी समर्पित आहोत. पॉडकास्ट दरम्यान रशिया-युक्रेन युद्धात भारताच्या भूमिकेशी संबंधित प्रश्नाला उत्तर देताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, मी भगवान बुद्ध आणि महात्मा गांधींची भूमी असलेल्या देशाचे प्रतिनिधित्व करतो. हे असे महान आत्मे आहेत ज्यांचे शिक्षण, शब्द, कृती आणि वर्तन पूर्णपणे शांतीसाठी समर्पित आहे.

भारत आणि पाकिस्तान पैकी कोणता संघ चांगला आहे?

अलिकडच्या काळात भारतीय क्रिकेट संघाने कट्टर प्रतिस्पर्धी पाकिस्तानवर मिळवलेल्या वर्चस्वाचा संदर्भ देत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटले की ते क्रिकेट तज्ज्ञ नाहीत परंतु निकालांवरून कोणता संघ चांगला आहे हे दिसून येते. भारतीय आणि पाकिस्तानी क्रिकेट संघांचा उल्लेख करताना मोदी म्हणाले, “मी तज्ञ नाही आणि मला खेळाच्या तांत्रिक बाबी माहित नाहीत. याचे उत्तर फक्त तज्ञच देऊ शकतात पण काही दिवसांपूर्वी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात एक सामना खेळला गेला. त्याचा निकाल कोणता संघ चांगला आहे हे दर्शवितो. आपल्याला ते असेच कळते.

गुजरात दंगलींबद्दल पंतप्रधान मोदी काय म्हणाले? PM Modi in Lex Fridman podcast । 

२००२ मध्ये गुजरातमध्ये झालेल्या गोध्रा दंगलींबाबत खोटी कथा रचण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आणि केंद्रात सत्तेत असलेल्या त्यांच्या राजकीय विरोधकांना त्यांना शिक्षा व्हावी अशी इच्छा होती, परंतु न्यायालयाने त्यांना निर्दोष सिद्ध केले, असे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटले आहे. २००२ च्या दंगली गुजरातमधील आतापर्यंतच्या सर्वात मोठ्या दंगली होत्या अशी चुकीची माहिती पसरवण्याचा हा प्रयत्न होता, असे मोदी म्हणाले.

ते म्हणाले, “जर तुम्ही २००२ पूर्वीच्या आकडेवारीचा आढावा घेतला तर तुम्हाला आढळेल की गुजरातमध्ये सतत दंगली होत होत्या. काही ठिकाणी सतत कर्फ्यू लागू करण्यात आला. पतंग उडवण्याच्या स्पर्धा किंवा सायकलींच्या टक्करीसारख्या किरकोळ मुद्द्यांवरून जातीय हिंसाचार भडकत असे,” असे मोदी म्हणाले, गुजरात विधानसभेचे सदस्य म्हणून निवडून आल्यानंतर अवघ्या तीन दिवसांत गोध्रा ट्रेन जाळण्याची घटना घडली. ते म्हणाले, “ही एक अकल्पनीय दुर्घटना होती, लोकांना जिवंत जाळण्यात आले. कंधहार विमान अपहरण, संसदेवरील हल्ला किंवा अगदी ९/११ च्या घटना आणि त्यानंतर इतक्या लोकांना मारण्यात आले आणि जिवंत जाळण्यात आले, त्या पार्श्वभूमीवर तुम्ही कल्पना करू शकता की परिस्थिती किती तणावपूर्ण आणि अस्थिर होती. मोदी म्हणाले की, गोध्रा येथील मोठी घटना ही आग लावण्याचे केंद्रबिंदू होती आणि त्यानंतर हिंसाचार झाला.

ट्रम्प यांच्याशी असलेल्या संबंधांबद्दल पंतप्रधान मोदी काय म्हणाले?

पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, त्यांचे आणि अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यात परस्पर विश्वासाचे नाते आहे आणि ते एकमेकांशी चांगल्या प्रकारे संपर्कात आहेत कारण ते त्यांचे राष्ट्रीय हित इतर सर्व गोष्टींपेक्षा वरचढ ठेवण्यावर विश्वास ठेवतात. लेक्स फ्रिडमन यांच्यासोबतच्या पॉडकास्टमध्ये मोदींनी ट्रम्प यांचे कौतुक केले आणि त्यांना स्वतःचे निर्णय स्वतः घेणारा आणि अमेरिकेसाठी अढळ समर्पित असा धाडसी माणूस म्हटले.

गेल्या वर्षी निवडणूक प्रचारादरम्यान त्यांच्यावर गोळीबार झाला तेव्हाही त्यांची समर्पण दिसून आल्याचे त्यांनी सांगितले. पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प त्यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळात पूर्वीपेक्षा खूपच तयार असल्याचे दिसून येते. पंतप्रधान म्हणाले की, त्यांच्या अलिकडच्या अमेरिका दौऱ्यात त्यांना ट्रम्प यांच्या टीममधील सदस्यांना भेटण्याची संधी मिळाली. ते म्हणाले, मला विश्वास आहे की त्यांनी  एक मजबूत आणि सक्षम संघ तयार केला आहे. आणि इतक्या मजबूत टीमसह, मला वाटते की ते राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचे दृष्टिकोन प्रत्यक्षात आणण्यास पूर्णपणे सक्षम आहेत. पंतप्रधानांनी सप्टेंबर २०१९ मध्ये ह्युस्टनमधील खचाखच भरलेल्या एनआरजी स्टेडियममध्ये झालेल्या ‘हाउडी मोदी’ सामुदायिक कार्यक्रमाची आठवण करून दिली आणि ट्रम्प यांनी प्रेक्षकांमध्ये बसून त्यांचे भाषण कसे ऐकले याची आठवण करून दिली.

“मी स्टेजवरून बोलत असताना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष प्रेक्षकांमध्ये बसले होते ही त्यांची नम्रता आहे. त्यांच्याकडून हा एक उत्तम हावभाव होता,” असे ते म्हणाले. पंतप्रधानांनी हे देखील आठवले की जेव्हा त्यांनी ट्रम्प यांना प्रेक्षकांचे स्वागत करण्यासाठी खचाखच भरलेल्या स्टेडियमला ​​भेट देण्यास सांगितले तेव्हा अमेरिकन सुरक्षा यंत्रणा कशी गोंधळली आणि त्यांनी संकोच न करता होकार दिला. ते पुढे म्हणाले, त्याची संपूर्ण सुरक्षा यंत्रणा हादरली होती. पण माझ्यासाठी तो क्षण खरोखरच हृदयस्पर्शी होता. यावरून असे दिसून येते की या माणसाकडे धाडस आहे. तो स्वतःचे निर्णय स्वतः घेतो, पण त्याच वेळी, त्याने त्या क्षणी माझ्यावर आणि माझ्या नेतृत्वावर इतका विश्वास ठेवला की तो माझ्यासोबत गर्दीत गेला.”

‘जग काहीही करत असले तरी, भारताशिवाय एआय अपूर्ण आहे’

यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआय), शिक्षण, शिक्षण आणि लक्ष केंद्रित करणे, मंत्र आणि ध्यान यासारख्या विषयांवर मोकळेपणाने भाष्य केले. यावेळी त्यांनी सांगितले की, “जग एआयसाठी काहीही करू शकते, परंतु भारताशिवाय एआय अपूर्ण आहे. पॉडकास्टमध्ये एआय क्षेत्रातील जागतिक नेतृत्वाबद्दल विचारलेल्या प्रश्नावर पंतप्रधान मोदी म्हणाले, जग एआयसाठी काहीही करू शकते, परंतु भारताशिवाय एआय अपूर्ण आहे. एआय डेव्हलपमेंट ही एक सहकार्य आहे, येथे प्रत्येकजण त्यांच्या अनुभवांनी आणि शिकण्याने एकमेकांना पाठिंबा देऊ शकतो. भारत केवळ त्याचे मॉडेलिंग करत नाही तर त्याच्या विशिष्ट वापरासाठी एआय आधारित अनुप्रयोग देखील विकसित करत आहे.

‘भारत-चीन संबंध नवीन नाहीत’

अमेरिकन पॉडकास्टर लेक्स फ्रीडमन यांना दिलेल्या मुलाखतीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सध्याच्या भारत-चीन संबंधांवर भाष्य केले. चीनसोबतच्या भूतकाळातील तणाव असूनही, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संघर्षाऐवजी संवादाला प्राधान्य दिले आहे, असे म्हटले आहे की भारत आणि चीनमधील मतभेद स्वाभाविक आहेत परंतु मजबूत सहकार्य दोन्ही शेजाऱ्यांच्या हिताचे आहे आणि जागतिक स्थिरतेसाठी आवश्यक आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले की, २०२० मध्ये प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर झालेल्या संघर्षापूर्वी भारत आणि चीन सीमेवरील परिस्थिती पूर्ववत करण्यासाठी काम करत आहेत. १९७५ नंतर पहिल्यांदाच दोन्ही देशांमधील संघर्षाने संघर्षाचे रूप धारण केले. या संघर्षात दोन्ही बाजूंचे सैनिक मृत्युमुखी पडले.

गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्याशी झालेल्या भेटीचा संदर्भ देताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “राष्ट्रपती जिनपिंग यांच्याशी झालेल्या अलिकडच्या भेटीनंतर, आम्हाला सीमेवर सामान्य परिस्थिती परतताना दिसली आहे. आम्ही आता २०२० पूर्वीच्या परिस्थिती पूर्ववत करण्यासाठी काम करत आहोत. हळूहळू पण निश्चितच, आत्मविश्वास, उत्साह आणि ऊर्जा परत येईल, पण स्वाभाविकच, त्याला थोडा वेळ लागेल, कारण पाच वर्षे झाली आहेत.”

पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, भारत आणि चीनमधील सहकार्य केवळ दोन्ही देशांसाठी फायदेशीर नाही तर जागतिक स्थिरता आणि समृद्धीसाठी देखील आवश्यक आहे. ते म्हणाले, “२१ वे शतक हे आशियाचे शतक असल्याने, भारत आणि चीनने निरोगी आणि नैसर्गिक पद्धतीने स्पर्धा करावी अशी आमची इच्छा आहे. स्पर्धा ही वाईट गोष्ट नाही, पण तिचे रूपांतर कधीही संघर्षात होऊ नये.” पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, भारत आणि चीनमधील संबंध नवीन नाहीत कारण दोन्ही देशांच्या संस्कृती आणि सभ्यता प्राचीन आहेत. “आधुनिक जगातही ते महत्त्वाची भूमिका बजावतात,” असे ते म्हणाले. जर तुम्ही ऐतिहासिक नोंदी पाहिल्या तर, भारत आणि चीन शतकानुशतके एकमेकांकडून शिकत आले आहेत.