Pinaka Rocket System: भारत आता पूर्वीसारखा राहिलेला नाही. आज, भारत केवळ शस्त्रे खरेदी करणारा देश राहिलेला नाही, तर तो स्वदेशी शास्त्रज्ञांनी विकसित केलेल्या शस्त्रांचा निर्यातदारही बनला आहे. भारतीय शस्त्रास्त्र निर्यात आता तिसऱ्या जगातील देशांपुरती मर्यादित नाही, तर विकसित देशही भारताच्या संरक्षण प्रणालींमध्ये रस दाखवत आहेत. या संदर्भात, फ्रान्सलाही भारताकडून एक विशिष्ट प्रणाली खरेदी करायची आहे. यासाठी एक उच्चाधिकार समिती आधीच भारताला भेट देऊन आली आहे. भारत फ्रान्ससोबत ११४ राफेल ४.५-प्लस पिढीतील लढाऊ विमानांसाठी करार करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. हा अंदाजे ₹३.२५ लाख कोटींचा मोठा करार आहे. हा भारताच्या शस्त्रास्त्र खरेदी इतिहासातील सर्वात मोठा करार मानला जात आहे. अलीकडेच, संरक्षण मंत्रालयाच्या संरक्षण अधिग्रहण परिषदेने या प्रस्तावाला मान्यता दिली. आता, सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समिती अंतिम मंजुरी देईल. यानंतर, तांत्रिक पैलू आणि किंमतींबाबत फ्रान्ससोबत सविस्तर चर्चा होईल. पिनाका रॉकेट सिस्टमवर फ्रान्सची नजर Pinaka Rocket System: आपण पिनाका रॉकेट सिस्टमबद्दल बोलत आहोत. ही भारतातील सर्वात प्रगत मल्टी-बॅरल रॉकेट लाँचर सिस्टीम आहे, जी त्याच्या श्रेणीतील जगातील सर्वात मोठ्या सिस्टीमशी स्पर्धा करते. ती थेट अमेरिकन HIMARS आणि रशियन टॉर्नाडो एसशी स्पर्धा करते. अहवालांनुसार, पिनाकाबाबत फ्रान्स आणि भारत यांच्यात उच्चस्तरीय चर्चा सुरू आहे. Pinaka Rocket System: जर हा करार अंतिम झाला तर तो भारताच्या शस्त्रास्त्र निर्यातीसाठी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरेल. फ्रान्स हा एक विकसित देश आहे, जागतिक शस्त्रास्त्र बाजारपेठेतील एक प्रमुख खेळाडू आहे आणि नाटोचा सदस्य आहे. भारतीय सिस्टीमवर फ्रान्सचा विश्वास असणे हे भारताच्या संरक्षण क्षमतांची महत्त्वपूर्ण ओळख असेल. चर्चा किती पुढे गेली आहे? अलीकडेच, पिनाका सिस्टीमची कामगिरी, लाँचर आणि दारूगोळा यांचे मूल्यांकन करण्यासाठी एक उच्चस्तरीय फ्रेंच शिष्टमंडळ भारताला भेट देऊन आले. फ्रान्सला त्यांच्या सैन्याची जुनी होत असलेली M270 रॉकेट सिस्टीम अपग्रेड करायची आहे. ते स्वतःची नवीन रॉकेट सिस्टीम देखील विकसित करत आहे, परंतु त्यासाठी वेळ लागेल. म्हणून, तात्काळ गरज पूर्ण करण्यासाठी पिनाकाचा पर्याय म्हणून विचार केला जात आहे. अलीकडेच, पिनाकाच्या प्रगत आवृत्तीची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली. पिनाकाची ताकद आणि वैशिष्ट्ये पिनाका ही एक परवडणारी आणि शक्तिशाली रॉकेट प्रणाली आहे. ती जवळजवळ तीन दशकांपासून भारतीय सैन्यात कार्यरत आहे आणि सतत अपग्रेड केली जात आहे. कारगिल युद्धात तिने आपली क्षमता सिद्ध केली आहे. आर्मेनियाने आधीच ही प्रणाली भारताकडून खरेदी केली आहे. त्याची सध्याची आवृत्ती ७५ ते ९० किलोमीटर अंतरावरील लक्ष्यांवर मारा करू शकते. पिनाका एमके ३ ची रेंज १२० ते १३० किलोमीटर आहे. पिनाका एमके ४ वर देखील काम सुरू आहे, ज्याची रेंज ३०० किलोमीटर पर्यंत असू शकते. हेही वाचा : Emmanuel Macron : फ्रान्सकडून 114 राफेल खरेदीचा प्रस्ताव; मॅक्रॉन यांच्या भारतभेटीत शिक्कामोर्तब होण्याची शक्यता किंमतीबद्दल बोलायचे झाले तर, पिनाका प्रणालीची किंमत अंदाजे ₹२३ दशलक्ष (अंदाजे $२.३ दशलक्ष) आहे, तर अमेरिकन प्रणालीची किंमत अंदाजे ₹१९५ दशलक्ष (अंदाजे $१.९५ दशलक्ष) आहे. ही किंमत आठ पट फरक दर्शवते. डीआरडीओने ती पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा वापर करून विकसित केली आहे आणि तिच्या कोणत्याही घटकांसाठी परदेशी स्रोतांवर अवलंबून नाही. प्रमुख वैशिष्ट्ये Pinaka Rocket System: * पिनाकाचा सर्वात महत्त्वाचा फायदा म्हणजे त्याची जलद गोळीबार क्षमता. * ते डोंगराळ आणि उंच भागातही अत्यंत प्रभावी आहे. * एका लाँचरमधून ४४ सेकंदात १२ रॉकेट डागता येतात. * एका पूर्ण बॅटरीमध्ये सहा लाँचर असतात आणि ते एका मिनिटात ७२ रॉकेट डागू शकते. * यात एक चौरस किलोमीटर क्षेत्र नष्ट करण्याची क्षमता आहे. * यात बहु-दिशात्मक फायरिंग क्षमता आहे. * प्रत्येक लाँचर एकाच वेळी वेगवेगळ्या दिशांना रॉकेट डागू शकतो. * हे मैदानी, वाळवंट आणि पर्वतांसह सर्व भूभागात प्रभावी आहे. * हे शूट-अँड-स्कूट क्षमतेने सुसज्ज आहे, म्हणजेच ते गोळीबारानंतर त्याची स्थिती त्वरित बदलू शकते. * यामुळे शत्रूला लक्ष्य करणे अत्यंत कठीण होते. * यात चार ऑपरेशन मोड आहेत: स्वायत्त, स्वतंत्र, रिमोट आणि मॅन्युअल. पिनाका सर्वोत्तम आहे का? लष्करी उपकरणांमध्ये कोणत्याही प्रणालीला सर्वोत्तम म्हणणे कठीण आहे. ते गरज आणि रणनीतीवर अवलंबून असते. मात्र, त्याची किंमत, गोळीबार क्षमता आणि सर्व भूभागातील प्रभावीतेमुळे, पिनाका त्याच्या श्रेणीतील शीर्ष प्रणालींपैकी एक मानली जाते. मल्टी-बॅरल रॉकेट सिस्टीमच्या जागतिक क्रमवारीत ते पहिल्या पाचमध्ये स्थान मिळवले आहे. अमेरिकन प्रणालीची मारा क्षमता ३०० ते ४९९ किलोमीटर असल्याचे वृत्त आहे, तर रशियन प्रणालीची मारा क्षमता १२० ते २०० किलोमीटर आहे. पिनाकाची मारा क्षमता सध्या कमी आहे, परंतु त्याची जलद मारा क्षमता ती अद्वितीय बनवते. HIMARS ४५ सेकंदात सहा रॉकेट डागते, तर पिनाका ४४ सेकंदात १२ रॉकेट डागू शकते. त्याच्या फायरपॉवरमुळे, ते कमी वेळात मोठ्या क्षेत्राला लक्ष्य करू शकते.
