US-Iran War:  जग तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे असताना, आता पाकिस्तानने अमेरिका आणि इराण या दोन कट्टर शत्रूंना चर्चेच्या टेबलावर आणण्यासाठी कंबर कसली आहे. २४ मार्च २०२६ च्या ताज्या अहवालानुसार, इस्लामाबादमध्ये दोन्ही देशांमधील गुप्त चर्चेसाठी मोठी तयारी सुरू असून, पाकिस्तान ‘ग्लोबल पीसमेकर’ (जागतिक शांततादूत) बनण्याच्या प्रयत्नात आहे.

पाकिस्तानी नेतृत्वाचा ‘हाय-स्टेक’ डिप्लोमसी गेम
मिळालेल्या माहितीनुसार, पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख फील्ड मार्शल आसिम मुनीर आणि पंतप्रधान शहबाज शरीफ गेल्या ४८ तासांपासून वॉशिंग्टन आणि तेहरानच्या सतत संपर्कात आहेत. आपली भौगोलिक स्थिती आणि धार्मिक संबंधांचा वापर करून, पाकिस्तान या दोन्ही देशांसाठी ‘सेफ पॅसेज’ तयार करण्याचा प्रयत्न करत आहे. इस्लामाबाद हे चर्चेसाठी एक तटस्थ ठिकाण असू शकते, असा प्रस्तावही पाकिस्तानने दिला आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प यांचा ‘शांतता’ डाव
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या ऐतिहासिक वाटाघाटीसाठी आपली शक्तिशाली टीम, उपराष्ट्रपती जेडी वॅन्स आणि जेरेड कुशनर यांना सज्ज राहण्याचे आदेश दिले आहेत. “शक्तीच्या माध्यमातून शांतता” (Peace Through Strength) या धोरणानुसार, ट्रम्प इराणला अण्वस्त्रांपासून दूर राहण्याच्या अटीवर एक मोठी ‘डील’ देऊ करत आहेत. चर्चेसाठी वातावरण निर्मिती म्हणून अमेरिकेने इराणवरील हल्ले ५ दिवसांसाठी स्थगित करण्याची तयारीही दर्शवली आहे.

हेही वाचा –  इराणच्या सुरक्षा परिषदेच्या सचिवपदी मोहम्मद जोलघद्र यांची नियुक्ती; अली लारिजानींच्या मृत्यूनंतर तेहरानचा मोठा निर्णय 

इराणचा ठाम नकार आणि अटी
एकीकडे शांततेच्या चर्चा सुरू असताना, इराणने मात्र आपली कठोर भूमिका अद्याप मऊ केलेली नाही. तेहरानने अधिकृतपणे कोणत्याही थेट चर्चेचे वृत्त फेटाळून लावले आहे. “जोपर्यंत अमेरिका आणि इस्रायल आमचे शास्त्रज्ञ आणि लष्करी तळांवरील हल्ले थांबवत नाहीत, तोपर्यंत कोणताही समझोता शक्य नाही,” अशी भूमिका इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने घेतली आहे. ट्रम्प यांची विधाने केवळ मानसिक दबाव टाकण्याचा प्रयत्न असल्याचे इराणचे म्हणणे आहे.

जागतिक बाजारपेठेवर होणार परिणाम
जर इस्लामाबादमधील ही बैठक यशस्वी झाली, तर हा या शतकातील सर्वात मोठी कूटनीतिक विजय मानला जाईल. यामुळे केवळ इस्रायल-इराण तणावच कमी होणार नाही, तर जागतिक बाजारात गगनाला भिडलेल्या कच्च्या तेलाच्या किमतीही खाली येतील. इजिप्त आणि तुर्कीने या पुढाकाराचे समर्थन केले असले, तरी चीन आणि रशिया या घडामोडींवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत.

दरम्यान, पाकिस्तानसाठी हे पाऊल धाडसी असले तरी तितकेच जोखमीचे आहे. पुढील ४८ तास अत्यंत कळीचे असून, अमेरिकन शिष्टमंडळ इस्लामाबादमध्ये पोहोचल्यास इराणवर जागतिक दबाव मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.