मावळ – खत खरेदीसाठी कृषी सेवा केंद्रांवर होणारी गर्दी आता कमी होण्याची शक्यता आहे. खतासाठी शेतकऱ्यांना वारंवार केंद्रावर जाण्याची गरज भासणार नाही. २५ सप्टेंबरपासून राज्यात खत विक्रीसाठी नवी डिजिटल व्यवस्था सुरू होत आहे.

‘फ्रेमवर्क फॉर फर्टिलायझर सेल’ या ॲपच्या माध्यमातून खताची मागणी ऑनलाइन नोंदवता येणार आहे. त्यामुळे मावळातील शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

मावळ तालुक्यात भातशेती मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. खरीप हंगामात खतांची मागणी वाढते. येथील धरणांमुळे मावळ तालुका पाणीदार म्‍हणून ओळखला जात असल्‍याने रब्बी हंगामातही खतांची गरज असते.

मात्र, खत मिळवताना शेतकऱ्यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. दुकानांबाहेर रांगा लागतात. काही ठिकाणी आवश्यक खतासोबत इतर निविष्ठा घेण्याची सक्ती केली जाते. या प्रकाराला ‘लिंकिंग’ असे म्हटले जाते.

हवे तेवढेच खत घेता येणार
नव्या ऑनलाइन व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांना आवश्यकतेनुसार खताची नोंदणी करता येईल. युरिया, डीएपी किंवा अन्य खतांसोबत अनावश्यक उत्पादने घेण्याची सक्ती कमी होण्याची अपेक्षा आहे. शेतकऱ्याला आवश्यक असलेलेच खत खरेदी करता येणार आहे. त्यामुळे अतिरिक्त खर्चाचा भार कमी होऊ शकतो.

घरातूनच करता येणार नोंदणी
शेतकऱ्यांना गुगल प्ले स्टोअरवरून संबंधित ॲप डाऊनलोड करता येईल. त्यानंतर ‘फार्मर आयडी’च्या माध्यमातून नोंदणी करता येईल. जमिनीचे क्षेत्र आणि पिकाची माहिती यानुसार खताच्या गरजेचा हिशेब केला जाणार आहे.

यानंतर शेतकऱ्याला जवळचे कृषी सेवा केंद्र निवडता येईल. नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर क्यूआर कोड उपलब्ध होईल. हा क्यूआर कोड तीन दिवसांसाठी वैध राहणार आहे. या कालावधीत निवडलेल्या केंद्रावर जाऊन खत घेता येणार आहे.

खताचा साठा ऑनलाइन दिसणार
नव्या प्रणालीमुळे खत विक्रेत्यांकडील उपलब्ध साठ्याची माहिती ऑनलाइन मिळणार आहे. त्यामुळे कोणत्या केंद्रावर कोणते खत उपलब्ध आहे, याची माहिती मिळण्यास मदत होईल. खताच्या उपलब्धतेबाबत अधिक पारदर्शकता येण्याची शक्यता आहे.

साठेबाजीवरही लक्ष
खताची कृत्रिम टंचाई निर्माण करणे, साठेबाजी करणे किंवा चढ्या दराने विक्री करणे यावरही या व्यवस्थेमुळे लक्ष ठेवता येणार आहे. विक्रीची नोंद डिजिटल पद्धतीने होणार आहे. त्यामुळे गैरप्रकार शोधणे सोपे होईल.

मावळातील वडगाव, तळेगाव दाभाडे, कामशेत, कान्हे, पवनानगर, टाकवे आणि लोणावळा परिसरातील शेतकऱ्यांना या व्यवस्थेचा फायदा होऊ शकतो. विशेषतः पावसाळ्यात आणि शेतीच्या कामाच्या काळात खतासाठी होणारी धावपळ कमी होण्यास मदत होणार आहे.

डिजिटल व्यवस्थेची प्रभावी अंमलबजावणी गरजेची
नवी व्यवस्था कागदोपत्री न राहता प्रत्यक्षात प्रभावीपणे राबविणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. ॲप वापरण्यात अडचण येणाऱ्या शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन मिळणेही आवश्यक आहे. ग्रामीण भागातील इंटरनेट सुविधा आणि तांत्रिक अडचणी दूर करणे गरजेचे आहे.

खताची उपलब्धता, योग्य दर आणि वेळेवर वितरण यावरही प्रशासनाला लक्ष ठेवावे लागणार आहे. डिजिटल नोंदणीसोबत प्रत्यक्ष विक्री व्यवस्थाही सुरळीत राहिल्यास शेतकऱ्यांना या नव्या प्रणालीचा खरा फायदा मिळणार आहे.

Satara: शेतकरी करणार क्यू आर कोडद्वारे खतांचे बुकिंग