नवी दिल्ली – राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी दोन राज्यांमध्ये नव्या राज्यपालांची नियुक्ती केली असून, एका केंद्रशासित प्रदेशात नायब राज्यपाल (एलजी) यांचीही नियुक्ती करण्यात आली आहे. हरियाणा आणि गोवा या राज्यांना नवे राज्यपाल मिळाले असून, लडाखला नवे नायब राज्यपाल मिळाले आहेत.

केंद्र सरकारने हरियाणाचे नवे राज्यपाल म्हणून असीम कुमार घोष यांची नियुक्ती केली आहे, तर गोव्याचे नवे राज्यपाल म्हणून पशुपती अशोक गजपती राजू यांची निवड करण्यात आली आहे. लडाखच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर, कविंदर गुप्ता यांची नायब राज्यपाल म्हणून नियुक्ती झाली आहे.

सध्या लडाखचे विद्यमान नायब राज्यपाल ब्रिगेडियर बी.डी. मिश्रा यांचा राजीनामा राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी स्वीकारला आहे. नव्याने नियुक्त झालेल्या राज्यपालांचा कार्यकाल कार्यभार स्वीकारण्याच्या तारखेपासून सुरू होईल. विशेष बाब म्हणजे, पशुपती अशोक गजपती राजू हे माजी केंद्रीय मंत्री राहिले आहेत, तर कविंदर गुप्ता हे जम्मू-काश्मीरमधील भाजपचे वरिष्ठ नेते असून, काही काळ उपमुख्यमंत्रीपदावरही राहिले आहेत.

राज्यपालांची नियुक्ती कशी होते?
भारतीय संविधानाच्या कलम 153 मध्ये राज्यपालांच्या नियुक्तीबाबत माहिती देण्यात आली आहे. यानुसार, “प्रत्येक राज्यासाठी एक राज्यपाल असेल.” 1956 मध्ये संविधानात केलेल्या दुरुस्तीनुसार, एका व्यक्तीला दोन किंवा अधिक राज्यांच्या राज्यपालपदाची जबाबदारी दिली जाऊ शकते. कलम 155 नुसार, “राज्याच्या राज्यपालाची नियुक्ती राष्ट्रपती आपल्या स्वाक्षरी आणि शिक्क्याखालील वारंटद्वारे करतील.” राज्यपालाचा सामान्य कार्यकाल 5 वर्षांचा असतो. मात्र, राष्ट्रपतींना इच्छा असेल तर 5 वर्षांचा कार्यकाल पूर्ण होण्यापूर्वीही राज्यपालाला पद सोडावे लागू शकते. राष्ट्रपती हे पंतप्रधान आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने आणि सहाय्याने कार्य करत असल्याने, राज्यपालांची नियुक्ती आणि पदमुक्ती ही केंद्र सरकारद्वारे केली जाते.

पात्रता काय असते?
राज्यपालपदासाठी कोणती पात्रता आवश्यक आहे, याबाबत कलम 157 आणि 158 मध्ये अटी निश्चित करण्यात आल्या आहेत. राज्यपाल हा भारताचा नागरिक असावा आणि त्याचे वय किमान 35 वर्षे असावे. राज्यपाल हा संसदेचा किंवा राज्य विधानमंडळाचा सदस्य नसावा आणि कोणत्याही अन्य लाभाच्या पदावर नसावा.