National Sports Day: काही क्रिकेटपटूंची ओळख त्यांच्या आकडेवारीने होते; काहींची त्यांच्या विक्रमांनी. पण काही खेळाडूंच्या कारकिर्दीकडे पाहताना त्या आकडेवारीच्या मागचा प्रवास अधिक मोठा वाटतो. स्वप्नील मनसुख गुगळे हे त्यापैकीच एक नाव. वयाच्या 15व्या वर्षी महाराष्ट्राच्या वयोगटातील क्रिकेटमध्ये सुरू झालेला त्यांचा प्रवास पुढे महाराष्ट्राचे विविध वयोगटांत नेतृत्व, रणजी संघाचे कर्णधारपद, विक्रमांची नोंद, आयपीएल लिलावापर्यंतचा टप्पा आणि त्यानंतर इंग्लंडमधील व्यावसायिक क्रिकेटपर्यंत पोहोचला.

या प्रवासात केवळ धावा नाहीत, तर संधींचा पाठलाग, सातत्य, नेतृत्व आणि स्वतःला सिद्ध करण्याची वृत्ती आहे. स्वप्नील यांच्या क्रिकेट कारकिर्दीची सुरुवात महाराष्ट्राच्या 15 वर्षांखालील संघातून झाली. पॉली उम्रीगर करंडकापासून सुरू झालेला हा प्रवास 17 वर्षांखालील विजय मर्चंट करंडक आणि त्यानंतर 19 वर्षांखालील विनू मंकड करंडकापर्यंत पोहोचला. त्याच वयोगटातील कूच बिहार करंडकाच्या कसोटी सामन्यात त्यांनी विजेत्या महाराष्ट्र संघाचे नेतृत्व केले. वयोगट बदलत गेले, स्पर्धा मोठ्या होत गेल्या आणि त्याचबरोबर जबाबदारीही वाढत गेली.

19, 22 आणि 25 वर्षांखालील महाराष्ट्र संघाचे कर्णधारपद भूषविण्याची संधी मिळणे ही त्यांच्या कारकिर्दीतील विशेष बाब ठरली. 25 वर्षांखालील सी. के. नायडू करंडकात त्यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्राने विजेतेपद मिळविले. महाराष्ट्राने या स्पर्धेत पहिल्यांदाच विजेतेपद मिळविले आणि त्या ऐतिहासिक यशाचा कर्णधार म्हणून स्वप्नील यांचे नाव कायमचे नोंदले गेले.

नेतृत्वाची खरी परीक्षा मात्र रणजी क्रिकेटच्या मोठ्या मंचावर होती. 2013 पासून महाराष्ट्राच्या रणजी संघाकडून खेळताना स्वप्नील यांनी प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. विजय हजारे करंडक, सय्यद मुश्ताक अली करंडक आणि रणजी करंडक अशा क्रिकेटच्या तिन्ही प्रकारांत त्यांनी महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व केले. 2016-17 मध्ये महाराष्ट्राच्या रणजी संघाचे कर्णधारपदही त्यांनी सांभाळले.

एकच गोष्ट महत्त्वाची… या संपूर्ण प्रवासाकडे पाहिले, तर 351 नाबाद धावांची खेळी किंवा 594 धावांची भागीदारी हे केवळ आकडे राहात नाहीत. त्यामागे वयाच्या 15व्या वर्षापासून प्रत्येक टप्प्यावर स्वतःला सिद्ध करणारा खेळाडू दिसतो. वयोगटातील क्रिकेटपासून रणजीपर्यंत, कर्णधारपदापासून परदेशातील व्यावसायिक क्रिकेटपर्यंत आणि राष्ट्रीय शिबिरांपासून आंतरराष्ट्रीय संघाविरुद्ध खेळण्यापर्यंतची ही वाटचाल एका गोष्टीची साक्ष देते, संधी मिळणे महत्त्वाचे असतेच… पण मिळालेल्या प्रत्येक संधीचे रूपांतर यशात करणे त्याहून महत्त्वाचे असते.

‘ओव्हरसीज प्रोफेशनल’
2015चा आयपीएल लिलाव हाही त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा क्षण होता. जगभरातून निवड झालेल्या 355 खेळाडूंमध्ये त्यांचा समावेश झाला. आयपीएलच्या अंतिम संघात स्थान मिळाले नसले, तरी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या मोठ्या व्यासपीठावर आपली दखल घेतली जात असल्याचे हे संकेत होते. महाराष्ट्र प्रीमियर लीगमध्येही त्यांच्या फलंदाजीची चमक कायम राहिली. सलग दोन वर्षे ‘सर्वोत्कृष्ट फलंदाज’ पुरस्कार मिळवून त्यांनी मर्यादित षटकांच्या क्रिकेटमध्येही आपली उपयुक्तता सिद्ध केली.

पण क्रिकेटपटूचा प्रवास नेहमी एका राज्याच्या किंवा देशाच्या सीमांमध्ये थांबत नाही. 2019 ते 2024 या काळात स्वप्नील यांनी युनायटेड किंगडममधील बर्मिंगहॅम लीगमध्ये ‘ओव्हरसीज प्रोफेशनल’ म्हणून सहभाग घेतला. भारतात नाव कमावलेल्या फलंदाजाने परदेशातील वातावरणात स्वतःला पुन्हा सिद्ध करण्याचे आव्हान स्वीकारले. 2019 आणि 2022च्या हंगामात ते सर्वाधिक धावा करणारे खेळाडू ठरले. चेन्नई लीगमध्येही 2019 आणि 2022मध्ये आयआयटी केमप्लास्ट संघाकडून व्यावसायिक खेळाडू म्हणून त्यांनी सहभाग घेतला.

क्रिकेटची अखंड साधना
स्वप्नील गुगळेंची क्रिकेटकहाणी म्हणूनच केवळ विक्रमांची यादी नाही. ती आहे एका फलंदाजाने स्वतःसाठी उभ्या केलेल्या वेगवेगळ्या टप्प्यांची. महाराष्ट्राच्या विविध वयोगटांचे नेतृत्व करणार्या या खेळाडूने रणजीच्या मैदानावर विक्रम केले, राष्ट्रीय पातळीवर आपली दखल निर्माण केली आणि अखेरीस इंग्लंडच्या मैदानावरही आपली छाप सोडली. क्रिकेटमध्ये काही डाव संपतात; काही मात्र इतिहासात नोंदले जातात.

स्वप्नील गुगळेंचा 351 नाबाद धावांचा डाव त्यापैकीच एक. मात्र त्या एका डावापेक्षाही मोठी आहे, 15 वर्षांखालील संघापासून जगाच्या मैदानापर्यंत पोहोचलेल्या एका क्रिकेटपटूची अखंड धावण्याची ऐतिहासिक कहाणी, जी नक्कीच प्रेरणादायी आहे..!! नुकतीच जीतो अॅवपेक्सच्या वतीने स्पर्धा आयोजित करण्यात आली असून जेपीएल स्पर्धेचा पहिला हंगाम 24 ऑगस्ट ते 5 सप्टेंबरदरम्यान श्रीलंकेतील कोलंबो येथे आयोजित केला आहे. या स्पर्धेत पुणे पेशवाज संघ पुण्याचे प्रतिनिधित्व करेल. त्यामध्ये स्वप्नील पुणेकडून खेळत असून क्रिकेटच्या या महत्त्वपूर्ण स्पर्धेत स्वप्नील गुगळे दमदार छाप पाडणार, हा त्याला आत्मविश्वास आहे.

नाबाद 351 अन विक्रमांची मालिका
याच काळात त्यांच्या बॅटमधून अशी एक खेळी साकारली, जी त्यांच्या नावाची कायमची ओळख बनली, 351 धावा नाबाद. कर्णधार म्हणून पदार्पणाच्या सामन्यात केलेली ही 351 धावांची नाबाद खेळी केवळ वैयक्तिक सर्वोच्च धावसंख्या नव्हती. कर्णधार म्हणून पदार्पणाच्या सामन्यात सर्वाधिक वैयक्तिक धावा करण्याचा राष्ट्रीय विक्रम या खेळीने त्यांच्या नावावर नोंदला गेला.

रणजी करंडकाच्या इतिहासातील तिसर्यान क्रमांकाची सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्याही त्यांनी नोंदविली. एका डावातील या विक्रमी खेळीबरोबरच प्रथमश्रेणी क्रिकेटमध्ये 594 धावांची नाबाद भागीदारी हा राष्ट्रीय विक्रमही त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. विक्रमांची ही मालिका इथेच थांबली नाही. 2014-15च्या रणजी हंगामात सर्वाधिक धावा करणार्या राष्ट्रीय खेळाडूंच्या यादीत स्वप्नील यांचा समावेश झाला.

त्यांच्या सातत्यपूर्ण कामगिरीने त्यांना राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळवून दिली. 2012-13 आणि 2013-14 या दोन हंगामांत बीसीसीआयने आयोजित केलेल्या राष्ट्रीय फलंदाजी शिबिरांसाठी त्यांची निवड झाली. ऑस्ट्रेलिया आणि श्रीलंकेचे सराव दौरे तसेच 2011 मध्ये न्यूझीलंडच्या आंतरराष्ट्रीय संघाविरुद्ध खेळण्याची संधी त्यांच्या अनुभवाच्या कक्षा रुंदावणारी ठरली.

– हर्षद कटारिया