Sergio Gor: भारतातील अमेरिकेचे राजदूत आणि राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे दक्षिण-मध्य आशियासाठीचे विशेष दूत, सर्जिओ गोर, जम्मू आणि काश्मीर तसेच लडाखच्या दोन दिवसीय दौऱ्यावर येणार आहेत.

या दौऱ्याकडे केवळ एक राजनैतिक दौरा म्हणून न पाहता, त्यामागे एक महत्त्वपूर्ण सामरिक संदेशही आहे. ऑपरेशन सिंदूर आणि २०२० च्या गलवान खोऱ्यातील संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या एका वरिष्ठ राजनैतिक अधिकाऱ्याचा हा दौरा विशेष महत्त्वाचा आहे.

सर्जिओ गोर बुधवारी श्रीनगरमध्ये मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला आणि नायब राज्यपाल मनोज सिन्हा यांची भेट घेणार आहेत. ते सुरक्षा अधिकाऱ्यांशीही चर्चा करतील. त्यानंतर ते २० ऑगस्ट रोजी लडाखला जातील. याचा अर्थ, अमेरिकेच्या राजदूतांच्या दौऱ्याची सुरुवात काश्मीरमधून होईल आणि ते थेट त्या भागात पोहोचतील, जिथे भारत आणि चीन यांच्यातील सीमा तणावाचा सर्वात मोठा अध्याय लिहिला गेला होता.

पाकिस्तान बऱ्याच काळापासून आंतरराष्ट्रीय मंचांवर काश्मीरचा मुद्दा उपस्थित करत आहे आणि भारत व पाकिस्तान यांच्यात मध्यस्थी होण्याची आशाही व्यक्त केली आहे. मात्र, सर्जिओ गोर यांच्या श्रीनगरच्या थेट भेटीमुळे या मुद्द्यावर एक वेगळेच चित्र समोर येते.

सर्जिओ गोर हे भारताच्या नवनिर्वाचित मुख्यमंत्र्यांना भेटणार आहेत. ते जम्मू आणि काश्मीरमधील प्रशासकीय आणि सुरक्षा परिस्थिती थेट समजून घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत. यातून पाकिस्तानला एक स्पष्ट संदेश जातो की, अमेरिका काश्मीरच्या मुद्द्यावर भारतासोबतच्या थेट संवादाला प्राधान्य देते.

ऑपरेशन सिंदूरनंतर हा संदेश आणखी महत्त्वाचा ठरतो. भारताने सीमापार दहशतवादाविरोधात सातत्याने कठोर भूमिका घेतली आहे. परिणामी, अमेरिकेच्या राजदूतांची काश्मीर भेट ही भारताच्या दृष्टिकोनातून या प्रदेशाची सुरक्षा समजून घेण्याची वॉशिंग्टनची इच्छा दर्शवते.

चीनसाठी लडाखचा संदेश Sergio Gor: 

तर गोर यांच्या भेटीचा दुसरा आणि कदाचित अधिक धोरणात्मक पैलू म्हणजे लडाख. २०२० मध्ये गलवान खोऱ्यात भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये हिंसक संघर्ष झाला होता, ज्यामुळे दोन्ही देशांमध्ये दीर्घकाळ तणाव निर्माण झाला होता. त्यामुळे, गलवाननंतर प्रथमच अमेरिकेच्या राजदूतांची लडाख भेट महत्त्वपूर्ण आहे.

अमेरिकेने यापूर्वी प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवरील (LAC) सद्यस्थिती बदलण्याच्या प्रयत्नांना विरोध केला आहे. गोर यांचा लडाख दौरा भारतासोबतच्या अमेरिकेच्या सामरिक आणि संरक्षण भागीदारीचे महत्त्व अधोरेखित करतो.

याला चीनविरोधी अमेरिकेची थेट कारवाई मानणे घाईचे ठरेल, परंतु हे निश्चितपणे स्पष्ट आहे की वॉशिंग्टन भारताच्या सीमावर्ती भागांना आणि सुरक्षा आव्हानांना जवळून समजून घेण्यात रस दाखवत आहे.

मुनीर-शहबाज यांची रणनीती एक धक्का आहे का? Sergio Gor: 

पाकिस्तान काश्मीर प्रश्नाकडे अमेरिकेचे लक्ष वेधण्याचा आणि भारत व पाकिस्तान यांच्यात कोणत्यातरी स्वरूपाच्या मध्यस्थीची शक्यता निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहे. अधूनमधून, काही अमेरिकी खासदार तणाव निर्माण करण्यासाठी आणि हा मुद्दा जागतिक स्तरावर नेण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी जम्मू आणि काश्मीरला भेट देतात.

मात्र, सर्जिओ गोर श्रीनगरमध्ये भारताच्या निवडून आलेल्या नेतृत्वाला भेटतील. त्यानंतर ते लडाखला प्रवास करतील. याचा अर्थ असा की, काश्मीरला एक वेगळा आंतरराष्ट्रीय वाद म्हणून मांडण्यापेक्षा त्यांचे लक्ष भारतासोबत थेट संवाद आणि प्रादेशिक सुरक्षेवर अधिक केंद्रित असल्याचे दिसते.

भारतासाठी हे महत्त्वाचे का आहे?

ही भेट भारतासाठी महत्त्वपूर्ण आहे, कारण अमेरिकेचे सर्वोच्च राजनयिक जमिनीवरील परिस्थिती समजून घेण्यासाठी काश्मीर आणि लडाख या दोन्ही ठिकाणी भेट देत आहेत. एकीकडे पाकिस्तानसोबत सुरक्षेचे आव्हान आहे, तर दुसरीकडे चीनसोबत LAC चा मुद्दा आहे. सर्जिओ गोर यांच्या भेटीकडे भारत-अमेरिका संबंधांमधील वाढत्या धोरणात्मक सहभागाचे लक्षण म्हणून पाहिले जाऊ शकते. तथापि, या भेटीमुळे काही मोठ्या धोरणात्मक घोषणा होतील की नाही, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.