Morning Routine: जगभरातील अनेक यशस्वी उद्योगपती, सीईओ आणि मोटिवेशनल गुरु सकाळी लवकर उठण्याचा सल्ला देतात. “लवकर निजे, लवकर उठे” हे वाक्य आपण लहानपणापासून ऐकत आलो आहोत. पण खरोखरच सकाळी लवकर उठणं म्हणजेच यशाची हमी आहे का? की हा फक्त एक ट्रेंड आहे? याबाबत विज्ञान वेगळीच माहिती सांगते. अनेक वर्षांपासून ॲपल कंपनीचे प्रमुख टिम कुक यांसारख्या मोठ्या व्यक्ती सकाळी ४-५ वाजता उठतात, अशी उदाहरणे दिली जातात. त्यामुळे लोकांमध्ये असा समज पसरला की लवकर उठलात तरच तुम्ही यशस्वी व्हाल. मात्र संशोधन सांगते की यशाचा संबंध घड्याळाच्या काट्यांशी नसून आपल्या शरीराच्या अंतर्गत घड्याळाशी आहे. आपल्या शरीरात एक नैसर्गिक जैविक घड्याळ असते. त्याला ‘क्रोनोटाइप’ असे म्हणतात. प्रत्येक व्यक्तीचा क्रोनोटाइप वेगळा असतो. काही लोक सकाळी खूप ऊर्जावान असतात. त्यांना ‘लार्क’ म्हणतात. तर काही लोक रात्री जास्त सक्रिय असतात. त्यांना ‘आउल’ असे म्हणतात. जर एखादी व्यक्ती नैसर्गिकरित्या रात्री जास्त कार्यक्षम असेल आणि तिने जबरदस्तीने सकाळी लवकर उठण्याचा प्रयत्न केला, तर तिच्या कामगिरीवर उलट परिणाम होऊ शकतो. सोशल मीडियावर सकाळी ५ वाजता उठून व्यायाम, वाचन, ध्यानधारणा करणाऱ्या लोकांचे व्हिडिओ पाहून अनेकजण प्रेरित होतात. पण स्वतःच्या शरीराची गरज न ओळखता हा ट्रेंड फॉलो केल्यास त्रास होऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, पुरेशी झोप न झाल्यास ‘सोशल जेट लॅग’ होऊ शकतो. यामुळे लक्ष केंद्रीत न होणे, चिडचिड, निर्णय घेण्यात अडचणी अशा समस्या निर्माण होतात. Morning Routines विज्ञान स्पष्ट सांगते की ७ ते ८ तासांची गाढ झोप ही कोणत्याही सकाळच्या रूटीनपेक्षा अधिक महत्त्वाची आहे. जर तुम्ही सकाळी ५ वाजता उठण्यासाठी रात्री उशिरापर्यंत जागत असाल किंवा झोप कमी घेत असाल, तर त्याचा शरीरावर आणि मेंदूवर वाईट परिणाम होऊ शकतो. यशस्वी होण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपल्या ‘पीक एनर्जी अवर्स’ ओळखणे. म्हणजेच, दिवसभरातील तो वेळ जेव्हा आपण सर्वात जास्त उत्साही आणि लक्षपूर्वक काम करू शकतो. काही लोक सकाळी उत्तम काम करतात, तर काही लोक रात्री शांत वातावरणात अधिक सर्जनशील असतात. अनेक तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि कलाकार रात्रीच्या वेळी उत्कृष्ट काम करतात. म्हणूनच, सकाळी लवकर उठणे हे काही वाईट नाही. पण ते प्रत्येकासाठी योग्य असेलच असे नाही. जर तुमचे शरीर सकाळी नैसर्गिकरित्या ताजेतवाने वाटत असेल, तर लवकर उठणे फायदेशीर ठरू शकते. पण जर तुम्ही रात्री चांगले काम करत असाल, तर स्वतःला दोष देण्याची गरज नाही. विज्ञानाचा साधा संदेश असा आहे आपली झोप पूर्ण करा, आपल्या शरीराच्या नैसर्गिक लयीत काम करा आणि ज्या वेळेत तुम्ही सर्वात जास्त ऊर्जावान असता, त्या वेळेचा योग्य वापर करा. हाच खरा यशाचा मंत्र आहे.
