पुणे, {प्रभात वृत्तसेवा} – केंद्रीय मंत्री अनुराग ठाकूर यांच्याकडून अनेक इशाऱ्यानंतर, अश्लील आणि असभ्य आशयाच्या प्रदर्शनाबद्दल १८ ओटीटी प्लॅटफॉर्म ब्लॉक करण्यात आले आहेत. याशिवाय वेबसाइटस, ॲप्स आणि सोशल मिडिया हॅंडल्स ब्लॉक करण्यात आले आहे.

अश्लील, असभ्य आणि काही प्रकरणात पोर्नोग्राफिक आशयाचे प्रसारण करणाऱ्या १८ ओटीटी प्लॅटफॉर्म्सवर माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने विविध मध्यस्थांच्या समन्वयाने कारवाई केली आहे. या प्लॅटफॉर्म्सशी संबंधित असलेल्या १९ वेबसाईट्स, १० ॲप्स (गुगल प्ले स्टोअरवरील ७, ऍपल स्टोअरवरील ३) आणि ५७ सोशल मीडिया अकाऊंट्स भारतात वापरण्यासाठी निष्क्रीय करण्यात आली आहेत.

माहिती आणि प्रसारण मंत्री अनुराग सिंह ठाकूर यांनी वारंवार यावर भर दिला आहे की सर्जनशील अभिव्यक्तीच्या नावाखाली अश्लील, असभ्य आणि गैरवर्तनाचा प्रसार होणार नाही यांची जबाबदारी या प्लॅटफॉर्म्सची आहे. १२ मार्च, २०२४ रोजी ठाकूर यांनी अश्लील आणि असभ्य आशयाचे प्रसारण करणारे १८ ओटीटी प्लॅटफॉर्म्स बंद करत असल्याची घोषणा केली. माहिती तंत्रज्ञान कायदा, २००० मधील तरतुदींअंतर्गत भारत सरकारची इतर मंत्रालये/विभाग आणि प्रसारमाध्यम आणि मनोरंजन, महिलांचे अधिकार आणि बालकांचे अधिकार या क्षेत्रातील तज्ञ यांच्याशी सल्लामसलत करून अलीकडेच हा निर्णय घेण्यात आला.

आशयाचे स्वरुप
या प्लॅटफॉर्म्सवरून प्रसारित होत असलेले बहुतेक कार्यक्रम अश्लील, असभ्य आणि महिलांचे अशोभनीय पद्धतीचे चित्रण करणारे असल्याचे आढळले. यामध्ये नग्नता आणि शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांमधील अनैतिक नातेसंबंध, अनैतिक कौटुंबिक नातेसंबंध इ. सारख्या अनुचित संबंधांमध्ये लैंगिक कृतींच्या चित्रिकरणाचा समावेश होता.

यावरील आशयांमध्ये कोणत्याही संदर्भाविना किंवा सामाजिक प्रासंगिकतेविना लैंगिकता आणि प्रदीर्घ लांबीची पोर्नोग्राफिक आणि लैंगिकतेवर आधारित दृश्यांचा समावेश होता. आयटी कायद्याचे कलम ६७ आणि ६७ए, कलम २९२ आणि महिलांचे अशोभनीय प्रदर्शन (प्रतिबंध) कायदा, १९८६ चे कलम ४ चे हे आशय उल्लंघन करत असल्याचे प्रथमदर्शनी निश्चित झाले आहे.

लक्षणीय दर्शकसंख्या
या ओटीटी ऍप्सपैकी एकावर गुगल प्लेस्टोअरवर एक कोटी डाऊनलोड्सची तर इतर दोनवर ५० लाख डाऊनलोड्सची नोंद झाली आहे. त्याव्यतिरिक्त या ओटीटी प्लॅटफॉर्म्सनी त्यांचे ट्रेलर्स, विशिष्ट दृश्यांचा प्रसार करण्यासाठी सोशल मीडियाचा आणि त्यांच्या वेबसाईट आणि ऍप्सकडे प्रेक्षकांना आकर्षित करण्यासाठी एक्स्टर्नल लिंक्सचा अतिशय मोठ्या प्रमाणात वापर केला आहे. संबंधित ओटीटी प्लॅटफॉर्म्सच्या सोशल मीडिया अकाउंट्सची संचित सदस्य संख्या ३२ लाखांवर पोहोचली आहे.