Mayawati BSP |  एकेकाळी उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात बहुजन समाज पक्ष वरचढ ठरला होता. मायावती ह्या पूर्वी दलित समुदायाच्या सर्वात मजबूत चेहरा मानल्या जात होत्या. मात्र आता तीच व्होट बँक त्यांच्यापासून दूर जात असल्याचे दिसते. 2007 मध्ये बसपाने संपूर्ण बहुमत सरकार स्थापन केले होते.

परंतु त्यानंतर सातत्याने निवडणुकीचे निकाल मायावती यांच्या विरूद्ध लागले आहेत. आता २०२७ च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी भाजपा, समाजवादी पक्ष आणि कॉंग्रेस यांनी दलित मतदारांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र एकेकाळी मायावतींचा दरारा असणाऱ्या पक्ष इतक्या मोठ्या प्रमाणात पिछाडीवर कसा पडला? याबद्दल थोडक्यात माहिती जाणून घेऊयात.

सपाची लोकसभेत दमदार कामगिरी

मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी अलीकडेच विधानसभेच्या अर्थसंकल्पावरील चर्चेदरम्यान हे स्पष्ट केले की त्यांचे सरकार दलित आणि कमकुवत विभागांच्या कल्याणास प्राधान्य देईल. त्याच वेळी, २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत सपाने चांगले यश मिळवले होते आणि आता ते २०२७ मध्ये पुन्हा चांगला प्रयत्न करत आहे. अखिलेश यादव दलित मुद्द्यांवर जोर देत आहे आणि ते ‘संविधान बचाओ’ मोहिमेअंतर्गत दलितांना जोडण्याचा प्रयत्न करत आहे.

या शर्यतीत कॉंग्रेसही मागे नाही. दलित समुदायाचे सर्वत्र आयोजित करण्यासाठी कॉंग्रेस अनेक मोहिमे चालवित आहे. मायावतींना लक्ष करत राहुल गांधी यांनी असेही म्हटले आहे की, त्या भाजपाविरूद्ध विरोधी पक्षाच्या लढाईत भाग घेत नाही. याद्वारे आता दलित मतदारांना नवीन पर्याय देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. Mayawati BSP |

बसपाचा मतदानाचा वाटा जागा सतत कमी 

बीएसपीचा मतदानाचा वाटा आणि जागा सतत कमी होत आहेत. 2007 मध्ये 30% पेक्षा जास्त मते मिळविलेल्या बसपाला 2022 फक्त 12.88% मते मिळाली आणि फक्त एक जागा जिंकली. लोकसभेमध्येही बसपाचा कोणताही सदस्य शिल्लक नाही. त्याच वेळी, आझाद समाज पक्षाचे चंद्रशेखर आझाद दलित तरूणांमध्ये लोकप्रिय होत आहे, जे बसपासाठी एक नवीन आव्हान बनले आहेत. Mayawati BSP |

1984 मध्ये बसपाच्या स्थापनेने हा दृष्टिकोन संस्थागत रूप दिले, परिणामी मायावती 1990 आणि 2000  च्या दशकाच्या सुरुवातीस तीन वेळा मुख्यमंत्री बनल्या. 2007 मध्ये, मायावतीने प्रथमच यूपीमध्ये एक बहुमत सरकार स्थापन केले. पक्षाने विधानसभा निवडणुकीत २०६ जागा जिंकल्या आणि त्यानंतर २००९ च्या लोकसभा निवडणुकीत पक्षाच्या उमेदवारांना २१ जागांवर विजय मिळाला.

मायावती ह्या साधारण ९० च्या दशकात भाजपच्या हिंदुत्वाच्या राजकारणाविरूद्ध एक मजबूत भिंत म्हणून उभ्या होत्या, मात्र आता त्या कोठेही स्पष्टपणे आपल्या भूमिका घेताना दिसत नाहीत. त्यामुळे एकंदरीत मायावतींचा पक्ष कुठेतरी मोठ्या प्रमाणात पिछाडावर असल्याचे दिसत आहे.  Mayawati BSP |

आकाश आनंद यांना पक्षातून हटवले 

आज बीएसपीकडे यूपी विधानसभामध्ये फक्त एकच आमदार आहे आणि लोकसभा निवडणुकीत त्या खाते उघडण्यात अपयशी ठरल्या. 2007 मध्ये, बीएसपी ज्यांचा मतांचा वाटा 30% होता, तो 2024 मध्ये 8% पर्यंत कमी झाला. आश्चर्य म्हणजे, पक्षाला सातत्याने अपयश मिळत असतानाही स्वत: मायावती कोणत्याही पद्धतीचा ठोस प्रयत्न करताना दिसत नाहीत. अलीकडेच त्यांनी आपला पुतण्या आकाश आनंदला दोन वर्षात दुसऱ्यांदा पक्षातून काढून टाकण्याचा निर्णय घेतला. Mayawati BSP |

काही प्रमाणात मायावती आता त्यांच्या रणनीतीला धार देण्याचा प्रयत्न करीत आहे. त्या सतत संघटनेच्या बैठका घेत आहेत आणि कार्यकर्तांना भाजपा, सपा आणि कॉंग्रेसला ‘दलित विरोधी’ धोरणांबाबत जागरूक राहण्याचे निर्देश देत आहे.  याद्वारे त्या तरुण मतदारांना परत आणण्याचा प्रयत्न करीत आहे. परंतु मायावती यांचा गमावलेला समर्थन परत मिळवू शकेल की दलित मतदार नवीन पर्याय शोधत आहेत? हे 2027 च्या निवडणुकीमध्येच पाहायला मिळेल. Mayawati BSP |

हेही वाचा:  

खुदगर्ज चित्रपट अन् शपथ म्हणून मुंडण; अभिनेते राकेश रोशनने इतक्या वर्षांनी केला मोठा खुलासा, नेमकं काय होतं कारण?