Mawal Ganeshotsav – गणेशोत्सव हा मावळातील नागरिकांच्या श्रद्धेचा आणि सामाजिक एकतेचा महत्त्वाचा सण मानला जातो. ग्रामीण भागातील अनेक गावांमध्ये गणेशोत्सव साजरा करण्याची जुनी परंपरा आजही कायम आहे. गावातील तरुण मंडळी, ज्येष्ठ नागरिक आणि महिला एकत्र येऊन उत्सवाचे नियोजन करतात. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून गावातील सामाजिक बांधिलकी अधिक मजबूत होत असल्याचे चित्र आहे.

तालुक्यातील काही गावांमध्ये आजही एक गाव, एक गणपती ही संकल्पना जपली जाते. गावातील विविध गट आणि वाड्यांमधील नागरिक एकत्र येऊन एकाच ठिकाणी गणरायाची प्रतिष्ठापना करतात. त्यामुळे प्रत्येक घरात किंवा प्रत्येक गटात स्वतंत्र गणपती बसविण्याऐवजी संपूर्ण गाव एकत्र येते. या परंपरेमुळे गावातील सामाजिक एकोपा वाढण्यास मदत होते.

गणेशोत्सवाच्या काळात सर्व ग्रामस्थ एकत्र येऊन आरती, भजन, कीर्तन आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होतात. गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून गावातील मतभेद बाजूला ठेवून एकत्र येण्याची संधी मिळते. त्यामुळे मावळातील अधिकाधिक गावांनी एक गाव, एक गणपतीची संकल्पना स्वीकारावी, अशी अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.

गणेशोत्सवात पारंपरिक ढोल-ताशा, लेझीम, टाळ-मृदंग, भजन आणि कीर्तनाला प्राधान्य द्यावे, अशी नागरिकांची भूमिका आहे. पारंपरिक वाद्यांच्या साथीने गणरायाची मिरवणूक काढल्यास उत्सवाची शोभा वाढण्याबरोबरच महाराष्ट्राची सांस्कृतिक परंपराही जपली जाईल, अशीही अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त केली जात आहे. गणेश मंडळांकडून दरवर्षी आकर्षक आरास उभारली जाते.

यंदाही विविध मंडळांनी आरास उभारण्याचे काम सुरू केले आहे. मात्र, केवळ आकर्षक सजावटीपेक्षा सामाजिक आणि जनजागृतीपर संदेश देणाऱ्या आरास उभारण्यावर भर द्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. पर्यावरण संवर्धन, जलसंधारण, स्वच्छता, व्यसनमुक्ती, महिला सुरक्षा, शिक्षण, शेतकरी आणि सामाजिक एकता यांसारख्या विषयांवर आधारित देखावे उभारल्यास गणेशोत्सवाला सामाजिक प्रबोधनाची जोड मिळू शकते. मंडळांनी उत्सवाच्या माध्यमातून समाजोपयोगी संदेश देण्याची गरज असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

गणेशोत्सवात सामाजिक उपक्रमांवर भर
गणेशोत्सवाच्या काळात धार्मिक कार्यक्रमांसोबत सामाजिक उपक्रमही घेण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे. रक्तदान शिबिर, वृक्षारोपण, स्वच्छता अभियान, आरोग्य तपासणी, विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य वाटप, व्यसनमुक्ती जनजागृती आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारखे उपक्रम मंडळांनी आयोजित करावेत, अशी अपेक्षा आहे. यामुळे गणेश मंडळांची सामाजिक जबाबदारी अधोरेखित होईल. उत्सवाच्या माध्यमातून समाजातील विविध घटकांना मदत करण्याची संधी मिळेल.

परंपरा जपत आधुनिकतेचा समतोल आवश्यक
गणेशोत्सव साजरा करताना परंपरा आणि आधुनिकता यांचा समतोल साधणे आवश्यक आहे. आकर्षक सजावट आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करताना ध्वनिप्रदूषण, प्रकाशप्रदूषण आणि पर्यावरणाचा विचार करणे गरजेचे आहे. गणेशोत्सव हा केवळ मनोरंजनाचा किंवा देखाव्याचा उत्सव न राहता श्रद्धा, संस्कृती आणि सामाजिक एकतेचा उत्सव व्हावा, अशी अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.