LPG Rule Change: जून महिन्याची सुरुवात देशात अनेक मोठ्या बदलांसह झाली आहे. त्यापैकी सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे एलपीजी सिलिंडरशी संबंधित नियमांमधील बदल.

पश्चिम आशियाई संघर्षामुळे देशात निर्माण झालेल्या गॅस संकटावर उपाययोजना करण्यासाठी मोदी सरकारने यापूर्वीच अनेक मोठी पावले उचलली आहेत. आता, घरगुती वापरासाठी सिलिंडरचा पुरेसा पुरवठा सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने, १ जून २०२६ पासून एक नवीन एलपीजी नियम लागू केला जात आहे.

देशात पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू (PNG) जोडण्यांचा विस्तार केला जात आहे, परंतु असे असूनही, एलपीजीचा वापर अजूनही कमी होत आहे. या पार्श्वभूमीवर, सरकारने आता दुहेरी गॅस जोडण्या रद्द करण्यासाठी कंबर कसली आहे.

१ जूनपासून पीएनजी जोडण्या असलेल्या ग्राहकांसाठी ३० दिवसांची मुदत निश्चित करण्यात आली आहे. या मुदतीत एलपीजी सिलिंडर जमा न केल्यास, तो रद्द केला जाऊ शकतो.

पीएनजी जोडण्यांसह एलपीजी: अमेरिका-इराण युद्ध आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या बंदमुळे निर्माण झालेल्या एलपीजीच्या तीव्र तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर, सरकारने पीएनजी जोडण्या वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे आणि हा आकडा वाढत आहे.

मार्चपर्यंत ६५०,००० नवीन पीएनजी जोडण्या देण्यात आल्या, परंतु असे असूनही, एलपीजी सिलेंडरचा वापर कमी होत नाहीये. यावरून हे स्पष्ट होते की, सरकारने स्पष्टपणे सांगितले होते की, जर त्यांच्याकडे पीएनजी आणि एलपीजी दोन्ही जोडण्या असतील, तर एलपीजी जोडणी परत करणे आवश्यक आहे, तरीही अनेक कुटुंबांनी जोडणी न बदलता नवीन पीएनजी जोडण्या घेतल्या आहेत. असे असूनही, लोक ती परत करत नाहीत.

३० दिवसांची मुदत, त्यानंतर सिलेंडर रद्द
या समस्येच्या पार्श्वभूमीवर, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय एक मोठा बदल करत आहे. ज्या भागांमध्ये गॅस ग्रीड कार्यरत आहेत, म्हणजेच जिथे पीएनजी जोडण्या उपलब्ध आहेत, तेथील दुहेरी-इंधन जोडण्या हळूहळू बंद करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे.

एलपीजी नियमन आदेशातील अलीकडील सुधारणांनुसार, ज्या ग्राहकांना पीएनजी जोडणी मिळते, त्यांच्यासाठी आता ३० दिवसांची अनिवार्य मुदत आहे. १ जून २०२६ पासून, कुटुंबांना पीएनजी जोडणी सुरू झाल्याच्या ३० दिवसांच्या आत त्यांच्या सध्याच्या एलपीजी सिलेंडर जोडण्या अधिकृतपणे परत करणे आवश्यक आहे. असे न केल्यास जोडणी रद्द केली जाईल.

नवीन प्रणालीअंतर्गत कनेक्शन परत करणे
‘एक घर, एक कनेक्शन’ हे उद्दिष्ट साध्य करण्याच्या उद्देशाने, या बदलाला सुलभ करण्यासाठी इंडेन, भारत गॅस आणि एचपी गॅस यांसारख्या तेल विपणन कंपन्या (OMCs) कनेक्शन हस्तांतरण व्हाउचर प्रणाली सुरू करत आहेत.

या धोरणामुळे शहरी रहिवाशांना त्यांचे एलपीजी सिलिंडर आता सुरक्षितपणे परत करता येतील, तसेच त्यांना नंतर त्यांचे एलपीजी कनेक्शन पुन्हा सुरू करण्याचा कायदेशीर हक्कही मिळेल. याचा अर्थ असा की, जर ते पीएनजी (PNG) उपलब्ध नसलेल्या भागात राहायला गेले, तर ते त्यांचे एलपीजी कनेक्शन पुन्हा मिळवू शकतात.

जूनच्या पहिल्या दिवशी एलपीजी सिलिंडर महाग  
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की जूनच्या पहिल्याच दिवशी एलपीजी सिलिंडरच्या दरात प्रचंड वाढ झाली आहे. मात्र, ही दरवाढ व्यावसायिक वापरासाठीच्या १९-किलोग्राम एलपीजी सिलिंडरवर लागू करण्यात आली आहे, तर १४-किलोग्राम घरगुती सिलिंडरची किंमत मात्र बदललेली नाही. दिल्लीमध्ये व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडरची किंमत ₹42 ने वाढून ₹3113.50 झाली आहे, तर 7 मार्चपासून घरगुती एलपीजी सिलेंडरची किंमत आता ₹913 झाली आहे.