Lifestyle: हार्मोन्स हे आपल्या शरीरातील रासायनिक दूत असतात. ते रक्ताद्वारे वेगवेगळ्या अवयवांपर्यंत संदेश पोहोचवतात आणि शरीरातील अनेक प्रक्रिया नियंत्रित करतात. मूड, झोप, भूक, पचन, ताण, उर्जा आणि भावनिक आरोग्यावर त्यांचा थेट परिणाम होतो. मानसिक आरोग्यासाठी “खुश ठेवणारे” चार मुख्य हार्मोन्स महत्त्वाचे मानले जातात. डोपामाइन, सेरोटोनिन, एंडॉर्फिन आणि ऑक्सिटोसिन. डोपामाइन – मोटिव्हेशन आणि समाधानाची भावना वाढवतो. सेरोटोनिन – मूड, झोप आणि भूक नियंत्रित करतो. एंडॉर्फिन – नैसर्गिक पेनकिलर; वेदना कमी करतो आणि त्वरित आनंद देतो. ऑक्सिटोसिन – प्रेम आणि विश्वासाची भावना वाढवतो. या हार्मोन्सची पातळी योग्य राहिली तर आपण रिलॅक्स, आनंदी आणि ऊर्जावान राहतो. कमी झाल्यास चिडचिड, थकवा आणि उदासी जाणवू शकते. शरीरात हॅपी हार्मोन्स कसे वाढवावे? डॉक्टरांच्या मते काही साध्या सवयींच्या मदतीने हे हार्मोन्स नैसर्गिकरित्या वाढवता येतात. १. नियमित व्यायाम हलका व्यायाम, योग, चालणे किंवा नृत्य या सगळ्यामुळे एंडॉर्फिन वाढतात आणि मूड पटकन सुधारतो. २. दररोज 15–20 मिनिटे सूर्यप्रकाश ऊन सेरोटोनिन वाढवते आणि मन प्रसन्न करते. ३. पुरेशी आणि चांगली झोप झोप कमी झाल्यास डोपामाइन आणि सेरोटोनिन घटतात. त्यामुळे 7–8 तासांची झोप आवश्यक. ४. योग्य आहार डार्क चॉकलेट, केळी, बदाम-काजू, दही, अंडी, ओट्स आणि व्हिटॅमिन D असलेले पदार्थ हार्मोन्सच्या निर्मितीस मदत करतात. ५. जवळच्या लोकांसोबत वेळ घालवा कुटुंब, मित्र, पाळीव प्राणी यांच्यासोबत वेळ घालवल्याने ऑक्सिटोसिन वाढतो. ६. ध्यान, संगीत आणि नवीन गोष्टी शिकणे ही सर्व क्रिया डोपामाइन आणि सेरोटोनिन दोन्ही वाढवतात, ताण कमी करतात. आरोग्यासाठी या सवयी ठेवा, रोज 30 मिनिटे व्यायाम किंवा चालणे दररोज सूर्यप्रकाशात बसण्याची सवय स्क्रीन टाइम कमी करा भरपूर पाणी प्या, साखर कमी खा कुटुंबासोबत वेळ घालवा नियमित झोपेची दिनचर्या पाला.
