आरोग्य वार्ता : समजून घेऊया उच्च रक्तदाब
ठेवा आपला रक्तदाब नॉर्मल व्यसनाने नका करू स्वतःला दुर्बल उच्च रक्तदाब आणा लवकर आटोक्यात नाहीतर राहावे लागेल सतत धोक्यात
मीठ कमी, रोज व्यायाम, सकस अन्न असे हे निरोगी जीवनाचे मंत्र भिन्न
सध्या उच्च रक्तदाबाचा त्रास हा खूप लोकांमध्ये आपल्याला दिसतो आहे.
रक्तदाब म्हणजे काय?
उच्च – रक्तदाब म्हणजे नक्की काय?
त्याची कारणे काय आहेत?
त्याचा प्रतिबंध कसा करायचा?
डॉक्टरांना कधी भेटावे?
जेव्हा हृदयाचे ठोके वाढतात तेव्हा ते संपूर्ण शरीरात रक्त पंप करते. तुमचे हृदय तुमच्या शरीरातून ज्या वेगाने रक्त पंप करते त्याला तुमचा रक्तदाब म्हणतात . रक्ताची हालचाल होत असताना, ते शिराच्या बाजूने ढकलले जाते. या पुशची गुणवत्ता म्हणजे तुमचा रक्तदाब जर तुमचा रक्तदाब खूप जास्त असेल तर ते तुमच्या रक्तवाहिन्यांवर अतिरिक्त दबाव टाकते आणि यामुळे त्रास होऊ शकतो.
ब्लड प्रेशर तपासायचे कसे?
स्टेथोस्कोप, कफ, डायल, पंप आणि व्हॉल्व्ह असलेले स्फिग्मोमॅनोमीटर म्हणून ओळखले जाणारे उपकरण वापरून, रक्तदाब वारंवार मोजला जातो. रक्तदाब दोन संख्यांमध्ये नोंदविला जातो: सिस्टोलिक आणि डायस्टोलिक दाब. जेव्हा हृदय संपूर्ण शरीरात रक्त पाठवते तेव्हा हृदयाचा ठोका असताना सिस्टोलिक रक्तदाब हा जास्तीत जास्त दाब असतो. डायस्टोलिक रक्तदाब – जेव्हा हृदय रक्ताने भरलेले असते, तेव्हा हृदयाच्या ठोक्यांमधील सर्वात कमी दाब असतो.
सामान्य रक्तदाब, कमी रक्तदाब आणि उच्च रक्तदाब असे वेगवेगळे रक्तदाब आहेत. त्यांच्यापैकी प्रत्येकाची भिन्न मूल्ये आहेत, त्यानुसार त्यांना उपचार आणि नाव दिले जाते.
जर तुमचा रक्तदाब 100/60 किंवा त्यापेक्षा कमी असेल तर ही परिस्थिती कमी रक्तदाब मानली जाते.
जर तुमचा रक्तदाब 100/60 पेक्षा जास्त आणि 140/80 पेक्षा कमी असेल तर तुमची स्थिती निरोगी आणि आदर्श (नोर्मोटेन्शन) मानली जाते.
जर तुमचा रक्तदाब 140/90 आणि त्यापेक्षा जास्त असेल तर तो उच्च रक्तदाब मानला जातो. या स्थितीत, तुमच्या डॉक्टरांना भेटा ताबडतोब आणि औषधे घेणे सुरू करा.
उच्च रक्तदाब म्हणजे काय?
हायपरटेन्शन, ज्याला उच्च रक्तदाब म्हणून ओळखले जाते, याचा अर्थ पुरवठा धमन्यांमधील दाब असावा त्यापेक्षा जास्त आहे. उच्च रक्तदाब म्हणजे 140/90 किंवा त्याहून अधिक दाब. जास्त काळ असा दाब राहिला तर त्याचा दुष्परिणाम हळूहळू दिसायला लागतो. वाढलेले ब्लडप्रेशर लगेच कळून येत नाही म्हणूनच ते धोकादायक आहे. परंतु जर तुम्ही तुमच्या डॉक्टरांकडे नियमित तपासणी करत असाल आणि औषधाचा योग्य वापर करत असाल तर तुम्ही त्याचे होणारे दुष्परिणाम टाळू शकता. उच्च रक्तदाबाची कारणे काय आहेत?
धूम्रपान
धूम्रपानामुळे रक्तदाब वाढतो, कारण तंबाखूमध्ये अशी रसायने असतात ज्यामुळे रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींना इजा होऊ शकते आणि रक्तवाहिन्या अरुंद होऊन हृदयविकार आणि रक्तदाब वाढू शकतो.
जादा वजन असणे
चरबीचे (कोलेस्टेरॉल) प्रमाण शरीरात जास्त झाले तरी रक्त वाहिन्यांच्या आतील बाजूस साठतात आणि मग रक्तदाब आपोआपच वाढतो. शारीरिक व्यायामाचा अभाव त्यामुळे वजन वाढते.
खूप मिठाचे सेवन
मिठामध्ये सोडियम असते की जे डायरेक्ट ब्लड प्रेशरवाढण्यास कारणीभूत ठरते.
मद्यपान
खूप मद्यपान केल्याने चरबीचे प्रमाण वाढते आणि मग साहजिकच ब्लड प्रेशर वाढते. ताण – तणावमुळे हार्टरेट वाढतो आणि त्यामुळे ब्लड प्रेशर वाढते. उच्च रक्तदाबाचा कौटुंबिक इतिहास वा आनुवंशिकता हे पण एक कारण आहे .
तीव्र मूत्रपिंडाचा रोग
मूत्रपिंडे निकामी झाली असतील किंवा नीट काम करत नसतील तरी रक्त दाब वाढतो ज्याला आवश्यक रक्तदाब असे म्हणतात.
एड्रेनल आणि थायरॉईड विकार या मुळे ही रक्तदाब वाढते.
डॉक्टरांना कधी भेटायचे ?
-जरी उच्च रक्तदाबामुळे क्वचितच लक्षणे दिसून येतात, परंतु ज्यांना अचानक, तीव्र डोकेदुखी किंवा नाकातून रक्तस्त्राव होत असेल त्यांनी त्यांचा रक्तदाब तपासावा.
– जर एखाद्या व्यक्तीला छातीत दुखणे, श्वास लागणे किंवा चक्कर येणे यासारखी गंभीर लक्षणे जाणवत असतील, तर त्यांनी आपत्कालीन वैद्यकीय उपचारांसाठी बोलावले पाहिजे कारण त्यांना
हायपरटेन्सिव्ह संकट येऊ शकते.
– रक्तदाब कमी करणाऱ्या औषधांमुळे चक्कर येणे सारखे दुष्परिणाम होऊ शकतात. हा दुष्परिणाम दूर होत नसल्यास किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या दैनंदिन कामांवर परिणाम होत असल्यास, तुमच्या डॉक्टरांशी बोला.
प्रतिबंध कसा कराल
– सात्विक अन्न खा, तुम्ही जेवढे सोडियम (मीठ) खाता ते मर्यादित केले पाहिजे आणि तुमच्या आहारातील पोटॅशियमचे प्रमाण वाढवावे, नियमित व्यायाम करा., वजन आटोक्यात ठेवाए मद्यपान टाळा, धुम्रपान टाळा.
व्हाइट कोट हायपरटेन्शन?
अनेक लोकांचे ब्लड प्रेशर हे डॉक्टरांकडे गेल्यावर वाढते किंवा हॉस्पिटल मध्ये गेल्यावर वाढते त्यालाच व्हाइट कोट हायपरटेन्शन असे म्हणतात. ते कदाचित डॉक्टरांच्या भीतीमुळे किंवा आपल्याला काहीतरी आजार निघेल या भीतीने वाढते.
