Iran-US Peace Deal: अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दीर्घकाळ चाललेल्या वाटाघाटी एका निर्णायक टप्प्यावर पोहोचल्या आहेत. ‘ॲक्सिऑस’च्या एका अहवालानुसार, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांना, येत्या काही दिवसांत इराणसोबत शांतता करारावर स्वाक्षरी होऊ शकते” असे म्हणत आता युद्ध संपवण्याची वेळ आलीय असे मोठे विधान केले आहे.

समोर आलेली अहवालानुसार, फोनवरील संभाषणादरम्यान ट्रम्प यांनी, हा एक उत्तम करार आहे आणि हे युद्ध संपवण्याची वेळ आली आहे” असे म्हटले असल्याचे सांगण्यात येत आहे. त्यासोबतच , अंतिम करार अद्याप प्रलंबित असला तरी, अमेरिका आणि इराणच्या अधिकाऱ्यांनाही वाटते की करार पूर्वीपेक्षा अधिक जवळ आला आहे.

नेतान्याहू यांनी संभाषणादरम्यान ट्रम्प यांना सांगितले की, त्यांना विश्वास आहे की कोणताही अंतिम करार इराणच्या अणुकार्यक्रमाशी संबंधित इस्रायलच्या सुरक्षाविषयक चिंता पूर्णपणे दूर करेल. अहवालात असेही म्हटले आहे की, नेतान्याहू यांना आता समजले आहे की ट्रम्प प्रशासनाला कराराच्या दिशेने पुढे जाण्यापासून रोखणे कठीण होईल.

नेतान्याहू यांनी योजना बदलली   (Iran-US Peace Deal)

युद्धाच्या सुरुवातीला नेतान्याहू यांचा विश्वास होता की या संघर्षामुळे इराणमध्ये सत्तापालट होण्यास मदत होऊ शकते, परंतु आता संभाव्य निवडणुका आणि आंतरराष्ट्रीय दबावाच्या पार्श्वभूमीवर त्यांची रणनीती बदलत असल्याचे दिसते. त्यांच्या विरोधकांचा आरोप आहे की, ट्रम्प यांचा शांतता प्रस्ताव स्वीकारून इस्रायल आपली भूमिका नरम करत आहे.

वृत्तांमध्ये असाही दावा करण्यात आला आहे की, नेतान्याहू यांनी या आठवड्यात इराणच्या ऊर्जा आणि पायाभूत सुविधांवर मोठे हल्ले करण्याची योजना आखली होती, परंतु ट्रम्प यांनी ऐनवेळी हा निर्णय रद्द केला. तथापि, या दाव्याची स्वतंत्रपणे पुष्टी झालेली नाही.

इस्रायली संरक्षण मंत्र्यांचे निवेदन

इस्रायलची सर्वात मोठी चिंता ही आहे की, या करारामुळे इराणला आर्थिक दिलासा मिळू शकतो आणि तेल निर्यातीच्या माध्यमातून त्याची अर्थव्यवस्था मजबूत होऊ शकते. इस्रायली अधिकाऱ्यांना भीती आहे की, तेहरान आपल्या अणुकार्यक्रमावर आवश्यक सवलती देण्यास विलंब करू शकते. इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ यांनी सांगितले की, अमेरिका आपल्या राष्ट्रीय हिताचा विचार करून वाटाघाटी करत आहे, परंतु इराणचा अणुकार्यक्रम, बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे किंवा प्रादेशिक मित्र राष्ट्रांशी संबंधित मुद्द्यांवर इस्रायलला कोणतीही तडजोड नको आहे.

त्यांनी हे देखील पुनरुच्चारित केले की, गरज पडल्यास इस्रायल स्वतःहून कारवाई करण्यास सक्षम आहे. अमेरिकेच्या प्रशासनातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या मते, अमेरिका येत्या काही दिवसांत इराणसोबत प्राथमिक करारावर स्वाक्षरी करण्याची आशा बाळगून आहे. अधिकाऱ्याने सांगितले की, यशस्वी कराराची शक्यता आता ८० ते ८५ टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव कमी करण्यावर भर   (Iran-US Peace Deal)

प्रस्तावित करारानुसार ६० दिवसांची शस्त्रबंदी लागू होऊ शकते. यानंतर संभाव्य निर्बंध शिथिलता आणि इराणच्या अणुकार्यक्रमाबाबत पुढील वाटाघाटी होतील. अहवालानुसार, या करारामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव कमी होऊ शकतो आणि सागरी व्यापार सामान्य होऊ शकतो.

अमेरिकेचा असा आग्रह आहे की, कोणतीही आर्थिक मदत मिळण्यापूर्वी इराणने आपली वचनबद्धता पूर्ण केली पाहिजे. यामध्ये उच्च संवर्धित युरेनियमचे हस्तांतरण आणि अणुसुविधांशी संबंधित उपाययोजनांचा समावेश असू शकतो. अमेरिकन अधिकाऱ्यांचा विश्वास आहे की, हा करार इस्रायल, लेबनॉन, इराण आणि आखाती देशांचा समावेश असलेल्या एका मोठ्या प्रादेशिक शांतता चौकटीचा पाया बनू शकतो.