Iran-Us talks : लेबनानमधील इस्रायलच्या वाढत्या लष्करी कारवायांच्या निषेधार्थ इराणने अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या महत्त्वपूर्ण चर्चांना स्थगिती दिली आहे. या निर्णयामुळे तीन महिन्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाच्या समाप्तीसाठीचे राजनैतिक प्रयत्न आणखी गुंतागुंतीचे झाले आहेत.

इराण सरकारशी संबंधित तस्नीम वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, इराणी वाटाघाटी पथकाने मध्यस्थांमार्फत सुरू असलेली चर्चा आणि मसुद्यांची देवाणघेवाण तात्पुरती थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एनबीसी न्यूजशी बोलताना या निर्णयाची पूर्वकल्पना नसल्याचे सांगितले. “ते लढवय्यांपेक्षा चांगले वाटाघाटीकार आहेत, त्यामुळे त्यांनी असे म्हणणे स्वाभाविक आहे. मात्र त्यांनी आम्हाला याबाबत कोणतीही माहिती दिलेली नाही,” असे ट्रम्प म्हणाले. तसेच, “याचा अर्थ आम्ही तातडीने हवाई हल्ले सुरू करू, असा नाही. मात्र नाकेबंदी कायम ठेवली जाईल,” असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

दरम्यान, तस्नीमने दिलेल्या वृत्तानुसार, इराण होर्मूझ सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याचाही विचार करत आहे. युद्धापूर्वी जगातील सुमारे २० टक्के तेलपुरवठा या मार्गाने होत होता. तसेच बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीसह अन्य महत्त्वाच्या जलमार्गांवरही निर्बंध घालण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. तथापि, इराण सरकारने या वृत्तावर अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

इराणचे परराष्ट्रमंत्री सईद अब्बास अराघची यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वर केलेल्या पोस्टमध्ये, “अमेरिका आणि इराणमधील युद्धविराम हा लेबनानसह सर्व आघाड्यांवरील युद्धविराम मानला जाईल,” असे म्हटले आहे. “या युद्धविरामाच्या कोणत्याही उल्लंघनाचे परिणाम अमेरिका आणि इस्रायललाच भोगावे लागतील,” असा इशाराही त्यांनी दिला.

या घडामोडींमुळे जागतिक तेलबाजारात अस्थिरता निर्माण झाली असून तस्नीमच्या वृत्तानंतर कच्च्या तेलाच्या किमतीत प्रति बॅरल सहा डॉलर्सहून अधिक वाढ नोंदवली गेली.

युद्धविराम अस्तित्वात असतानाही इस्रायलने लेबनानमधील कारवाया तीव्र केल्या आहेत. इस्रायली सैन्याने गेल्या २६ वर्षांतील सर्वांत मोठी घुसखोरी लेबनानमध्ये केली असून सोमवारी पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी बेरूतच्या दक्षिण उपनगरांतील हिजबुल्लाच्या ताब्यातील भागांवर हल्ल्यांचे आदेश दिले. त्यामुळे संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत.

२८ फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या या युद्धात आतापर्यंत हजारो जणांचा मृत्यू झाला आहे. मृतांमध्ये प्रामुख्याने इराण व लेबनानमधील नागरिकांचा समावेश असून १३ अमेरिकी जवानांचाही मृत्यू झाला आहे. इराणने होर्मूझ सामुद्रधुनीवरील वाहतूक प्रभावीपणे रोखल्यानंतर जागतिक ऊर्जा बाजारावरही त्याचे गंभीर परिणाम झाले आहेत.

इराणच्या अणुकार्यक्रम आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाच्या भवितव्याबाबत मतभेद कायम असल्याने व्यापक करारासाठीच्या चर्चाही अद्याप अनिश्चिततेत आहेत.