Iran-Israel War : ऐन युद्धात इराणची मोठी घोषणा ! ‘या’ नेत्यावर सोपवली मोठी जबाबदारी; डोनाल्ड ट्रम्प यांची वाढली चिंता

Iran-Israel War : मध्य पूर्वेतील युद्धाने भीषण रूप धारण केले असून, इराण, इस्रायल आणि अमेरिका (Iran-Israel War) यांच्यातील संघर्ष अधिक तीव्र झाला आहे. अमेरिका आणि इस्रायल यांच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा मृत्यू झाला आहे. इराणच्या सरकारी वृत्तसंस्थांनी या वृत्ताला अधिकृत दुजोरा दिला असून, देशात ४० दिवसांचा शोक आणि सात दिवसांची सार्वजनिक सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे.

या घटनेनंतर इराणच्या संविधानानुसार अंतरिम नेतृत्वाची व्यवस्था करण्यात आली असून, वरिष्ठ धर्मगुरू अयातुल्लाह अलिरेझा अराफी यांची अंतरिम सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

खामेनी यांच्या हत्येनंतर युद्ध अधिक भडकले

शनिवारी अमेरिका आणि इस्रायल यांनी इराणवर मोठ्या प्रमाणात हवाई हल्ले केले, ज्यात तेहरानमधील खामेनी यांचे कार्यालय आणि इतर महत्त्वाच्या लष्करी ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले. इराणच्या सरकारी माध्यमांनी रविवारी खामेनी यांच्या ‘शहादत’ची (शहीद होण्याची) पुष्टी केली. ८६ वर्षीय खामेनी हे १९८९ पासून इराणचे सर्वोच्च नेते होते आणि त्यांच्या नेतृत्वाखाली इराणने मध्य पूर्वेतील प्रभाव वाढवला होता. या हल्ल्यात इराणचे इतर काही वरिष्ठ अधिकारीही ठार झाल्याची माहिती आहे, तर लष्करी तळ, सरकारी इमारती आणि इतर ठिकाणांचे मोठे नुकसान झाले आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ट्रूथ सोशलवर या हल्ल्याची घोषणा करत खामेनी यांना “इतिहासातील सर्वात दुष्ट व्यक्तींपैकी एक” म्हटले आणि इराणी लोकांना “त्यांचा देश परत घेण्याची” संधी असल्याचे सांगितले. इस्रायलनेही या कारवाईला “न्याय” म्हणून संबोधले आहे. इराणने या हल्ल्याला प्रत्युत्तर देत इस्रायल, अमेरिकन लष्करी तळ आणि आखाती देशांतील अनेक ठिकाणांवर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले केले आहेत.

अराफी यांची अंतरिम नेतृत्व परिषदेत नियुक्ती

इराणच्या संविधानानुसार, सर्वोच्च नेत्याच्या निधनानंतर नवीन नेते निवडला जाईपर्यंत अंतरिम नेतृत्व परिषद (Leadership Council) स्थापन केली जाते. या परिषदेत राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान, मुख्य न्यायाधीश गुलाम-होसेन मोहसेनी-एजेई आणि पालक परिषदेतील (Guardian Council) एक धर्मगुरू यांचा समावेश असतो. एक्स्पेडिएंसी डिसर्नमेंट कौन्सिलने अयातुल्लाह अलिरेझा अराफी यांची या परिषदेत धर्मगुरू सदस्य म्हणून नियुक्ती केली आहे.

अराफी हे पालक परिषदेचे सदस्य आणि इराणच्या सेमिनरींचे प्रमुख आहेत. ते कट्टर शिया विचारसरणीचे मानले जातात आणि आता युद्धाच्या काळात देशाला एकत्र ठेवणे, शत्रूशी लढणे आणि नवीन सर्वोच्च नेत्याची निवड होईपर्यंत स्थिरता राखण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे. या परिषदेला राष्ट्राध्यक्ष आणि मुख्य न्यायाधीशांची साथ मिळेल.

खामेनी यांचे ३७ वर्षांचे शासन आणि पुढील आव्हाने

खामेनी हे १९८९ पासून सत्तेवर होते आणि त्यांच्या काळात इराणने अनेक संकटे पाहिली – घरगुती विरोध प्रदर्शने दाबणे, प्रादेशिक मिलिशिया मजबूत करणे आणि अमेरिका-इस्रायलशी संघर्ष. त्यांच्या मृत्यूनंतर इराणी राष्ट्राध्यक्ष पेझेश्कियान यांनी खामेनी यांच्या मृत्यूला “मोठा गुन्हा” म्हटले आणि “प्रतिशोध घेतला जाईल” असे सांगितले.

अमेरिकेचे खामेनी हे कट्टर शत्रू होते आणि त्यांच्या अनुपस्थितीत इराणची धोरणे बदलू शकतात. ट्रम्प यांच्या चिंता वाढण्याची शक्यता आहे, कारण अराफी यांसारखे कट्टर नेते युद्ध अधिक तीव्र करू शकतात. असेंबली ऑफ एक्स्पर्ट्स लवकरच नवीन सर्वोच्च नेत्याची निवड करेल. हे युद्ध आता जागतिक स्तरावर पसरू शकते, ज्याचा परिणाम तेल पुरवठा, अर्थव्यवस्था आणि शांततेवर होईल. इराणने “प्रतिशोध हा आमचा कायदेशीर हक्क” असल्याचे सांगितले असून, पुढील काही दिवस निर्णायक ठरणार आहेत.