Iran Israel War। जगात सध्या इराण आणि इस्रायल यांच्यातील युद्धाने नवे वळण घेतले आहे. या युद्धाने जग दोन भागात विभागले जाण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. हे सगळं सुरु असतानाच इराणमधील काही नागरिक इस्रायली हल्ल्याला पाठिंबा देताना दिसून येत आहेत. हे लोक याला ‘मुक्तीचा संघर्ष’ म्हणत आहेत. अशाच एका व्यक्तीचे नाव आहे रझा शाह पहलवी. रझा  शाह पहलवी ही अशी व्यक्ती आहे ज्यांचे कुटुंब एकेकाळी इराणवर राज्य करत होते. रजा शाह पहलवी यांचे वडील शाह मोहम्मद रजा पहलवी हे १९७९ पर्यंत इराणचे राजे होते.

३७ वर्षांपूर्वी इराणमध्ये एक प्रचंड क्रांती झाली. या क्रांतीने इराणची धार्मिक, राजकीय आणि सामाजिक रचना बदलून टाकली. उदारमतवादी इराण आता मूलतत्त्ववादाकडे वाटचाल करत होता. या क्रांतीच्या परिणामी, दोन लोकांच्या नशिबाने १८० अंशांचा टप्पा ओलांडला. हे दोन लोक होते. शाह मोहम्मद रझा पहलवी आणि अयातुल्ला खोमेनी.

इराणी क्रांतीने दोन लोकांचे नशीब बदलले Iran Israel War।
या क्रांतीनंतर, २६ वर्षे इराणवर राज्य करणारे शाह मोहम्मद रझा पहलवी यांना त्यांच्या पदावरून काढून टाकण्यात आले. शाह मोहम्मद रझा पहलवी त्याला आपला जीव वाचवण्यासाठी इजिप्तला पळून जावे लागले. या क्रांतीनंतर, १४ वर्षे इराक आणि फ्रान्समध्ये निर्वासित जीवन जगणारे अयातुल्ला खोमेनी इराणला परतले. त्यानंतर लाखो लोकांनी त्यांचे स्वागत केले आणि त्यांना इराणचा सर्वोच्च नेता बनवले.

३ जून १९८९ रोजी अयातुल्ला खोमेनी यांचे निधन झाले. अली खामेनी यांची त्यांचा उत्तराधिकारी म्हणून निवड करण्यात आली. मात्र, खामेनी त्यावेळी ग्रँड अयातुल्ला नव्हते, जे संविधानानुसार सर्वोच्च नेते बनणे आवश्यक होते. म्हणून संविधानात सुधारणा करण्यात आली.

इराणचे सध्याचे सर्वोच्च धार्मिक नेते अली खामेनी हे या अयातुल्ला खोमेनी यांचे शिष्य आहेत. खोमेनी यांनी खामेनींना राजकीय आणि धार्मिकदृष्ट्या घडवले आणि त्यांच्या मृत्यूनंतर खामेनींनी त्यांचा वारसा पुढे चालवला.

रजा शाह पहलवी हे शाह मोहम्मद रजा पहलवी यांचे मोठे पुत्र आहेत. ते सध्या अमेरिकेत वास्तव्यास असून आणि इराणी विरोधी चळवळीचा एक प्रमुख चेहरा बनले आहेत. रजा पहलवी हे इराणच्या राष्ट्रीय परिषदेचे संस्थापक आणि नेते आहेत. हा एक निर्वासित विरोधी गट आहे. हा गट इराणमध्ये लोकशाही सुधारणा आणि इस्लामिक रिपब्लिकच्या समाप्तीचा पुरस्कार करतो. रजा शाह पहलवी हे देशात लोकशाही पुनर्संचयित करण्यासाठी चळवळीचे नेतृत्व करत आहेत. रझा पहलवी यांची राजकीय योजना इराणमध्ये संवैधानिक राजेशाही आणि लोकशाही संस्थांसह संवैधानिक राजेशाही स्थापन करण्यावर केंद्रित होती.

अमेरिकेसोबत सहकार्य Iran Israel War। 

रझा पहलवी अमेरिकेत राहतात आणि अमेरिकन धोरणकर्ते, थिंक टँक आणि माध्यमांशी वारंवार संवाद साधतात. इराण आणि अमेरिकेच्या सध्याच्या सरकारमध्ये खूप कटु संबंध आहेत. सध्याचा इराण नेहमीच अमेरिकेच्या विनाशाचा पुरस्कार करतो तर अमेरिका इराणला ‘वाईटाचा अक्ष’ म्हणतो. पहलवी अमेरिकन सरकारला इराणविरुद्ध कठोर कारवाई करण्याचे आणि इराणी जनतेला पाठिंबा देण्याचे आवाहन करतात. त्यांची विचारसरणी अमेरिकन हितसंबंधांशी सुसंगत मानली जाते.

इस्रायलशी चांगले संबंध निर्माण करण्याचा सल्ला

इराणवर अलिकडेच झालेल्या इस्रायली हल्ल्यांनंतर, रझा शाह पहलवी यांनी एका वृत्तसंस्थेशी बोलताना, “हे अली खामेनींचे युद्ध आहे, इराणच्या लोकांचे नाही. “हे त्यांचे युद्ध आहे, इराणी लोकांचे नाही. युद्ध म्हणजे शेवटी राजवट कमकुवत करणारी कोणतीही गोष्ट. त्याला मागे ढकलणारी कोणतीही गोष्ट. हे असे काहीतरी आहे ज्याचे लोक स्पष्ट कारणांसाठी स्वागत करतात कारण त्यांना दिसते की त्यांच्या गळ्यातील फास सैल होणार आहे. हे सकारात्मक आहे, नकारात्मक नाही,” असे ते म्हणाले.

पहलवी पुढे म्हणाले की, इस्रायली हल्ल्याचा उद्देश इराणी लोकांना इजा पोहोचवणे नव्हता. १५ जून रोजी एका मुलाखतीत रझा शाह पहलवी म्हणाले, “मी असे म्हणत नाही की या हल्ल्याचा उद्देश इराणी लोकांना हानी पोहोचवणे होता. या हल्ल्याचा उद्देश मुळात राजवटीला असलेला धोका निष्प्रभ करणे होता. स्पष्टपणे, इस्रायली सरकारचा इराणी नागरिकांवर हल्ला करण्याचा कोणताही हेतू नव्हता.”

रजा शाह पहलवी यांच्या मते, जर इस्रायली हल्ल्यांमुळे इराणचे सध्याचे प्रशासन कमकुवत झाले तर इराणमध्ये बदलाचा मार्ग मोकळा होईल. ते म्हणाले, ‘इराणी राजवट पूर्वीपेक्षा अधिक कमकुवत झाल्यामुळे इराणी जनतेला अखेर स्वतःला मुक्त करण्याची ही एक संधी आहे असे मला वाटते, परंतु यावेळी जगाने निष्क्रिय बसून न राहता आणि निर्बंध किंवा इतर उपाययोजना लादण्याव्यतिरिक्त ते इराणी जनतेला लोकशाही आणि स्वातंत्र्याच्या दिशेने पुढचे पाऊल उचलण्यास मदत करण्यास तयार आहेत हे स्पष्टपणे दाखवून द्यावे.’ दरम्यान ,  त्यांच्या या वक्तव्याने निश्चितच, रझा शाह पहलवी यांचे हे पाऊल अमेरिका आणि इस्रायलला इराणमध्ये सत्ता परिवर्तन घडवून आणण्याचे आवाहन असल्याचे म्हटले जात आहे.

इराणी राजवटीला तुमच्या जीवाची पर्वा नाही

रजा शाह पहलवी म्हणाले की, दडपशाही आणि प्रचार हे इस्लामिक रिपब्लिकच्या अस्तित्वाचे दोन मुख्य आधारस्तंभ आहेत. लष्कर, कायदा अंमलबजावणी, सुरक्षा दल, इराणी प्रसारण आणि वृत्तसंस्था यासह राजवटीच्या दडपशाही आणि प्रचार संस्थांशी सहयोग करणे हे गुन्ह्यांमध्ये आणि खोट्या गोष्टींमध्ये सहभागी आहे.

त्यांनी जनतेला आवाहन केले की, इस्लामिक रिपब्लिक तुमचा वापर एक साधन म्हणून करते, परंतु ते तुमच्या जीवनाची, सन्मानाची किंवा भविष्याची किंमत करत नाही. या संस्था सोडून देऊन आणि सहकार्य थांबवून तुम्ही केवळ तुमचे जीवन धोक्यापासून वाचवत नाही आहात, तर तुम्ही इराणच्या मुक्ततेसाठी एक निर्णायक पाऊल देखील उचलत आहात,

रझाचा मार्ग सोपा नाही

मात्र रझा शाह पहलवीचा मार्ग सोपा नाही. इराणमधील जुनी पिढी राजेशाहीच्या अनुभवांवर फारशी समाधानी नाही. इराणी क्रांतीला फक्त ४६ वर्षे झाली आहेत. काही इराणी नागरिक रझा शाह पहलवी यांच्या वडिलांच्या राजवटीच्या नकारात्मक पैलूंमुळे (जसे की कथित दडपशाही आणि आर्थिक असमानता) त्यांना नापसंत करतात. आजच्या लोकशाही जगात राजेशाही परत येणे हे योग्य पाऊल नाही असे त्यांचे मत आहे. उदारमतवादी आणि धर्मनिरपेक्ष घटकांसारखे इराणी विरोधी गट रझा पहलवी यांना सहकार्य करण्यास कचरत आहेत कारण ते नवीन राजेशाही स्थापन करण्याच्या त्यांच्या हेतूशी असहमत आहेत.

राष्ट्रवादाची भावना

अमेरिकेच्या निर्बंधांदरम्यान, सध्याच्या इराणी सरकारने अणुबॉम्बचे आश्वासन देऊन देशात राष्ट्रवादाची भावना वाढवली आहे. या सिद्धांताला लाखो लोकांचा पाठिंबा आहे. भविष्यात अशी परिस्थिती उद्भवली तर पाश्चिमात्य देश इराणच्या अणुबॉम्बच्या स्वप्नाशी किती समाधानी आहेत हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. इराणचे अणुस्वप्न हिरावून घेणे त्यांच्या लोकांना नक्कीच आवडणार नाही.